Danıştay 4. Daire E.2024/1644 K.2025/1590

Dava konusu istem: Mersin ili Anamur ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... numaralı adreste bulunan "M3" isimli iş yerine Anamur Belediye Başkanlığı'nca verilen ... tarih ... sayılı restoran ruhsatı ile ... tarih ... sayılı canlı müzik izninin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinde, tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması şartının arandığı, uyuşmazlık konusu olayda, M3 isimli iş yerinin bulunduğu binanın tek maliki olan davacının bu hususa ilişkin icazetinin bulunmadığı, davalı idarece dava konusu içkili lokanta ruhsatı alınmadan önce söz konusu işletmenin içkili cafe-bar(pup) olarak işletilmekte olduğu ve söz konusu yerin de umuma açık istirahat ve eğlence yeri olarak nitelendirilmekte olduğu,

bu halde davacının umuma açık istirahat ve eğlence yerleri için onayı olduğu belirtilmiş ise de söz konusu işyerinin faaliyet konusunun değiştirildiği ve bu durumdan iş yerinin bulunduğu binanın maliki olan davacının haberdar edilmediği, her bir faaliyet konusunun farklı bir değerlendirmeye tabi olduğu dikkate alındığında faaliyet konusu değiştirildikten sonra da iş yerinin bulunduğu binanın maliki olan davacının onayının alınması gerektiği halde davacının muvafakatinin olmadığı anlaşıldığından, işyeri açma çalışma ruhsatı için gerekli şartların sağlanmadığı anlaşıldığından,

... tarih ... sayılı restoran ruhsatı ile ... tarih ... sayılı canlı müzik ruhsatının iptali gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idarece; mevzuatta, işyerinin faaliyet konusunun değişmesi halinde, yeniden kat maliklerinin onayının istenilmesi gerektiği yolunda bir düzenlemeye yer verilmediği ve davacının kötüniyetli olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır:... b)634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri; fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, ..." düzenlemesi yer almıştır.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24. maddesinin 2. fıkrasında, "Anagayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve emsali gibi eğlence ve toplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ve imalathane, boyahane, basımevi, dükkan galeri ve çarşı gibi yerler, ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir.'' kuralına yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat ile, kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararlarla açılabilecek işyerleri sayılmış, sonunda "gibi yerler" denilmek suretiyle bu sayılanlar sınırlandırılmamış, aksine bu ifadeyle "benzeri işyerlerinin" de bu gruba dahil edileceğine işaret edilmiştir. Tapuda mesken olan yerde dükkan açılabilmesi için kat malikleri kurulunun alacağı kararda oy birliği şartının aranmış olması ile insanların evlerinin hemen yanında yoğun yaya ve araç trafiğine maruz bırakılarak rahatsız edilmelerinin önlenmesi amaçlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihlerde yürürlükte bulunan haliyle, "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; bu sürelerin idari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı hükmüne.

"Sürelerle İlgili Genel Esaslar" başlıklı 8. maddesinde; sürelerin, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı hükmüne.

"İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde; ilgililerin, haklarında, idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabileceği ve 60 gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılarak, bu altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri.

"Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde; idari dava açmadan önce ilgililerin, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasını üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde isteyebileceği ve bu başvurunun, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durduracağı, 60 gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı ve isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde, dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı.

14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde; dilekçelerin süre aşımı yönünden inceleneceği, aynı maddenin 6. fıkrasında. 3. fıkrada belirtilen hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; davada, süre aşımı bulunması halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

İdari yargılama usulüne ilişkin aktarılan hükümler uyarınca; idari davalarda dava açma süresinin başlangıç tarihi; idari işlemin tebliğ, yayın veya ilan tarihidir. Ancak Kanunda öngörülen bu durumların söz konusu olmadığı hallerde, ilgililerin dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği gözönünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirleneceği kuşkusuzdur.

İdari işlemin usulüne uygun tebliği ve bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenilmesi; ilgililerin dava açma haklarını kullanmalarını ve açılan davanın da gereği gibi yargı mercileri önüne getirilebilmesini doğrudan etkiler.

Bu anlamda; bir idari işlemin iptali istemiyle açılan davada usul ve esas yönünden hukuki denetim yapılabilmesi; işlemin içeriğinin tebliğe veya duyuruya ilişkin olarak düzenlenen belgeden kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıkça anlaşılabilmesi halinde mümkündür.

Dosyasının incelenmesinden; dava konusu işyerinin bulunduğu apartmanın, tüm dairelerinin tapuda mesken olarak kayıtlı olduğu ve tamamının davacı adına kayıtlı olduğu, başka bir anlatımla binada tek kat maliki olarak davacının bulunduğu ve 31/01/2019 tarihli kira sözleşmesiyle de no:... adresindeki taşınmazını "..." olarak kullanılmak üzere, "işyeri" olarak dava konusu ruhsatın lehtarı ...'ya kiraya vererek, mevzuatın aradığı kat maliki onayını vermiş olduğu; işyeri için önce "içkili kafe -bar" ruhsatı düzenlendiği,

ruhsat sahibi kiracının 15/06/2020 tarihli başvurusu uyarınca da anılan ruhsat iptal edilerek dava konusu 25/06/2020 tarih ... sayılı restoran ruhsatı ile ... tarih ... sayılı canlı müzik izninin düzenlendiği; anılan işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile canlı müzik izninin iptali istemiyle ise, 18/01/2022 tarihinde bakılan davanın açıldığı; ancak taraflarca sunulan dilekçe ve belgelerde, davacının anılan ruhsat ve izinden hangi tarihte haberdar olduğu ve neden idari başvuru yapılmadığı hususunda bilgiye yer verilmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda; uyuşmazlık konusu işyerinin, davacıya ait taşınmazda bulunması ve davacının tek kat maliki sıfatıyla "meskenin" bar, kulüp ve benzeri eğlence ve toplantı yeri olarak kullanılmasına muvafakat vermiş olması karşısında, hayatın olağan akışı gereği davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde ya doğrudan doğruya dava açılması veya aynı süre içerisinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, ruhsatın iptali istemiyle davalı idareye başvurularak, talebin reddi üzerine de kalan süre içerisinde dava açması gerektiğinden;

davacının, dava konusu işlemlerden haberdar olduğu tarihin ve idari başvurusu olup olmadığı hususunun araştırılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.