Danıştay 4. Daire E.2024/1856 K.2025/775

2- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Karabük ili, Safranbolu ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde ve tapunun ... ada, ... sayılı parselinde kayıtlı taşınmazın maliki olan davacılar tarafından, anılan taşınmazın kiracısı olan ... Marketler Ticaret A.Ş.'ye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile dayanağı 08/01/2010 tarihli Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; davanın 08/01/2010 tarihli Belediye Meclisi kararına ilişkin kısmının incelenmesinden, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun hükümleri ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin ekinde market olarak açılacak işyerleri için aranacak ortak özelliklerin ve şartların neler olduğunun tahdidi olarak sayıldığı hususu dikkate alındığında, ulusal marketlere yönelik olarak,

işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı almak için Kanun ve Yönetmelikte belirtilmeyen ilave yükümlülüklerin meclis kararı ile getirildiği, bu durumun Anayasanın 13. maddesi uyarınca 'kanunilik' ilkesine aykırı olduğu anlaşıldığından, dava konusu 08/01/2010 tarihli Belediye Meclisi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı, diğer taraftan, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesinin (m) bendinde; 'zincir mağaza; benzer çeşitlilikteki tüketim mallarının hangi ad altında olursa olsun kısmen veya tamamen perakende satışının yapıldığı, aynı gerçek veya tüzel kişi sahipliğinde bir merkeze bağlı olarak faaliyet gösteren;

içlerinden en az biri büyük mağaza niteliğini taşıyan en az beş şubeye sahip işletme veya her biri dört yüz metrekarenin altında satış alanına sahip en az on şubesi bulunan işletme' olarak tanımlanmış olup, dava dışı şirkete ait her bir işyerinin en az 400 m² olması gibi bir şartın da öngörülmediği, davanın işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleme ilişkin kısmının incelenmesinde ise; dava dışı şirket tarafından yapılan başvurunun, zincir marketlerin en az 400 m² şartını taşıması için 08/01/2010 tarihli meclis kararı bulunduğu ve başvuru konusu işyerinin bu şartı sağlamadığı,

ayrıca işyeri arka bölümünde yapılan izinsiz imalat için ... tarih ve ... sayılı encümen kararı alındığı belirtilmek suretiyle reddedildiği, idarelerin işlem tesis ederken, kanunların kendilerine tanıdığı yetki çerçevesinde hareket etmek ve yetkilerini kanuna uygun olarak kullanmak zorunda olduğu, başvuru üzerine, idarece, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin mevzuat hükümleri dikkate alınarak işlem tesis edilmesi,

diğer bir ifadeyle şirketin ruhsat talebine ilişkin dilekçesi ekinde ruhsat için istenen belgeleri ibraz etmesi halinde, başvurunun, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te öngörülen kriterlere uygun olup olmadığı tespit edilerek,

uygun olması halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi gerekirken, mevzuatın öngörmediği sebeplerle başvurusunun reddedilmesine ilişkin işlem kısmında bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gibi, işyeri arka bölümünde yapılan izinsiz imalat için ... tarih ve ... sayılı encümen kararı alındığı belirtilmiş ise de, söz konusu kararın 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinde düzenlenen idari para cezasına ilişkin olduğu ve Mahkemelerinin ... tarihli ara kararı üzerine davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelerden,

söz konusu aykırılığın giderildiğinin davalı idare görevlilerince yerinde yapılan inceleme neticesinde tespit edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davanın ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği, ayrıca ruhsat verilmemesinin sebebinin sadece meclis kararı olmadığı, yapıda izinsiz imalatların da bulunduğunun tespit edilmesi olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava, Karabük ili, Safranbolu ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde ve tapunun ... ada, ... sayılı parselinde kayıtlı taşınmazın maliki olan davacılar tarafından, anılan taşınmazın kiracısı olan ... Marketler Ticaret A.Ş.'ye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile dayanağı 08/01/2010 tarihli Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar "iptal davası" olarak tanımlanmıştır.

Anılan Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasında ise; dilekçelerin sırayla a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği belirtilmiş; 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin 3. fıkrasının (c), (d) ve (e) bendlerinde yazılı hallerde davanın reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır. Buna göre; idarece tesis edilen bir işleme dava açılabilmesi için öncelikle davacının korunmak istenen bir menfaatinin bulunması şarttır.

Uyuşmazlıkta, ... Marketler Ticaret A.Ş.'ye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin, adı geçen şirketi ilgilendiren tamamen subjektif nitelikli bir işlem olduğu, işyeri açılmak istenen taşınmazın malikleri olan davacılar tarafından, her ne kadar bahsi geçen taşınmaza ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesinin; iş, çalışma ve sözleşme hürriyetlerinin kısıtlanması sonucunu doğurduğu,

taşınmazları üzerine konan zımni kısıt sebebiyle mülkiyet haklarının zedelendiği ileri sürülmekte ise de, işyeri açma ve çalışma ruhsatının ancak ilgili yönetmelikte belirtilen usule uygun bir başvuru sonucu işyerini açma ve işletme iradesi olan kişiye verilebileceği, bu işlemin iptali istemine ilişkin olarak, davacıların subjektif dava ehliyeti bulunmadığından davanın bu kısmının ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenle, kararın işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden iptaline ilişkin mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmadığından bozulması gerektiği görüşü ile onamaya ilişkin çoğunluk kararına katılmıyorum.