Danıştay 4. Daire E.2024/2113 K.2025/674

Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan "... Pansiyon" isimli işyerinin işletmecisi olan davacı tarafından, Turgutreis Kent Tipi Jandarma Komutanlığı ekiplerince 01/05/2020, 05/12/2020 ve 27/02/2022 tarihlerinde yapılan denetimlerde 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'na uymadığının ve bu fiili tekrar ettiğinin tutanakla tespit edildiğinden bahisle ... tarih ve ... sıra numaralı "pansiyon" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının ... tarih ve ... sayılı işlem ile iptal edilmesi nedeniyle işletmenin mühürlenerek ticari faaliyetine son verilmesine ilişkin...tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı tarafından işletilen ve pansiyon olarak faaliyet gösteren işletmenin 1774 sayılı Kanunda öngörülen bildirim yükümlülüklerine tabi olduğu, 01/05/2020 ve 27/02/2022 tarihlerinde otelde kalan kişilerin kimlik bilgilerinin Kimlik Bildirme Sistemine girilmemesi suretiyle 1774 sayılı Kanunun ek 1. maddesinde öngörülen fiilleri işlediğinden bahisle usulüne uygun olarak 01/05/2020 ve 27/02/2022 tarihli tutanakların tanzim edildiği, 01/05/2020 tarihli tutanağa istinaden verilen idari para cezasına karşı ...

Sulh Ceza Hakimliği'nin ... değişik iş numaralı dosyasında yapılan itirazın 05/06/2020 tarihli karar ile reddedildiği, 27/02/2022 tarihli tutanağa istinaden verilen para cezasına ilişkin olarak ...

Sulh Ceza Hakimliği'nin... değişik iş numaralı dosyasında yapılan itirazın reddine karar verildiği görülmekte olup, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'na birden fazla kez muhalefet edildiği sübuta eren işletmenin... tarih ve ... sıra numaralı "pansiyon" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının ... tarih ve ... sayılı işlem ile iptal edilmesi nedeniyle işletmenin mühürlenerek ticari faaliyetine son verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bodrum Belediye Başkanlığı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hiçbir uyarıda bulunmadan doğrudan ruhsat iptaline karar verilmesinin hatalı olduğu, Yasada ve idari kararda işletmenin süresiz kapatılacağına dair hiçbir ibare olmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-f bendinde dava dilekçelerinin "husumet" yönünden de ilk incelemesinin yapılacağı, 15/1-c bendinde ise, hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek dava açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğ edileceği belirtilmiştir.

İdari davaların doğru hasımla görülmesi, sağlıklı ve adil bir yargılama yapılması, savunma hakkına riayet edilmesi ve nihayet doğru ve uygulanabilir bir karar verilebilmesi açısından hayati bir öneme sahiptir. Bu önemi nedeniyle husumet, kanun koyucu tarafından yalnızca taraflarca ileri sürülen bir hukuki sav olmaktan öte, idari yargı mercileri tarafından re'sen dikkate alınması zorunlu kılınan bir dava şartı olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle idari yargılamada husumete ilişkin hususlardan sarfı nazar edilerek veya eksik, fazla ya da yanlış hasımla karar verilmesine hukuken imkan bulunmamaktadır.

1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 1. maddesinde. "Bu Kanunda sayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzel kişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanunun hükümlerine göre yapılır. (...) 2. maddesinde.

"Otel, motel, han, pansiyon, bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş-ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak (..) zorundadadırlar.", Ek 1. maddesinde.

Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar.

İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idare amirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. (...)" hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıdaki düzenlemelerden, 1774 sayılı Kanun'a aykırı fillerin genel kolluk kuvvetlerince tespitinin yapılacağı, para cezasının mülki idare amirince verileceği, fillerin tekrarı halinde ise işletme ruhsatının iptal edileceği görülmekte olup, idari para cezasını verme yetkisinin mülki idare amirinde, ruhsat iptali yetkisinin ise belediyelerde olması nedeniyle söz konusu işlemler bağlı/zincir işlem mahiyetinde olduğundan, ruhsat iptali için belirleyici olan hukuki sebebin genel kolluk kuvvetleri tarafından yapılan denetim olduğu anlaşılmaktadır.

İdare hukukunda idareye herhangi bir hareket serbestisi ve değerlendirme yetkisinin tanınmadığı, alınacak kararın ve yapılacak işlemin önceden belirlendiği, yasada öngörülen koşulların gerçekleşmesi halinde yine yasada belirlenmiş kararın alınarak işlemin yapılacağı hal bağlı yetki olarak tanımlanmaktadır. Buna göre bağlı yetki söz konusu olduğunda, idarenin mümkün olabilecek kararlar arasında seçim hakkı yoktur, idareye seçim hakkı tanınmamıştır. Yasal düzenlemeler, belirli şart ve durumları belirlemiş ve bunların gerçekleşmesi halinde idarenin hangi kararı alıp uygulayacağını işaret etmiştir.

Ancak elbette idare, olayda yasal düzenlemede aranan koşulların somut olarak gerçekleşip gerçekleşmediğini araştıracaktır.

Uyuşmazlıkta, 01/05/2020, 05/12/2020 ve 27/02/2022 tarihli denetimlerin kolluk kuvvetlerince gerçekleştirilerek işleme dayanak alınan tutanakların düzenlendiği, tespite konu fiiller nedeniyle mülki idare amiri tarafından Kimlik Bildirme Kanunu uyarınca idari para cezalarının verilmesinin ardından dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.

Bu itibarla, işlemin sebep unsurunu anılan tespitlerin oluşturduğu, davalı idare tarafından bağlı yetki kapsamında davaya konu ruhsat iptaline ilişkin işlemin tesis edildiği dikkate alındığında, dava konusu işlemin dayanağı ve gerekçesini oluşturan işlemleri tesis eden Bodrum Kaymakamlığının da hasım mevkiine alınarak dosyanın tekemmülü sağlandıktan sonra davanın çift hasımla karara bağlanması gerekirken, buna uyulmayarak verilen kararda usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

Belirtilen nedenlerle, söz konusu eksiklik giderilmeden verilen kararın usul hükümlerine uygun olmaması nedeniyle bozulması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına esas yönünden katılmakla birlikte belirtilen hususlar yönünden katılmıyorum.