Danıştay 4. Daire E.2024/225 K.2025/5170

Dava konusu istem: ... Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Konya ili, Karatay İlçesi, ... Mahallesinde yer alan davacıya ait (yeni) ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının maliki olduğu Konya ili, Karatay ilçesi, ... Mahallesi, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara karşılık davacıya tahsis edilen ...

Ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazların, 2. askıdaki haliyle tek parsel olarak davacıya tahsisi yapılması mümkün iken zorunlu teknik gerekçelere dayalı olmaksızın, ayrılarak ve geldiği mevkiye geri taşınarak toplamda iki ayrı parsel olarak davacıya tahsis edildiği, işletme bütünlüğü yönünden davacının aleyhine olacak şekilde değişiklik yapıldığı, davacının ikisi zaten birlikte olan üç adet parselinin önce toplulaştırılıp, sonra tekrar bölünmek suretiyle yapılan tahsis işleminde “işletme bütünlüğünü sağlama” yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, 1. ve 2. askılara davacı tarafından itiraz edilmesi nedeniyle dava konusu işlem ile parsele son şeklinin verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını,

tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.

Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi,

toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi,

toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi,

arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi,

hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; Konya ili, Karatay ilçesi, ... Mahallesi'nde davacının maliki olduğu, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların toplulaştırma işlemine tabi tutulduğu, birinci askıda üç parselin tek parselde birleştirilerek ... ada ... parsel olarak planlandığı, davacının bu plana itiraz ettiği, ikinci askıda davacının talep ettiği şekilde doğu batı yönünde ... ada ... parselin planlandığı, yeni parselin endeks puanının yüksek olması nedeniyle kesinti miktarının arttığı, bu defa kesinti miktarının çok olduğu gerekçesi ile davacının itiraz dilekçesi verdiği, davacının tercihleri dikkate alınarak yer teslimine esas dava konusu parselasyon planı yapılarak davacıya ... Ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazların tahsis edildiği anlaşılmaktadır.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda davacılara tahsis edilen parsellerin ortak tesislere katılım payının doğru olarak hesaplandığı, toplulaştırma öncesi araziler ile toplulaştırma sonrasında tahsis edilen araziler arasında verimlilik bakımında herhangi bir fark olmadığı belirtilmekte olup, davacının eski parselleri ile büyük oranda çakışan parseller tahsis edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar üç parselin birleştirilmemesi ve ayrı iki parsel olarak planlanmasının işletme bütünlüğünü bozduğu, iş gücü ve zaman kaybına yol açacağı ve tarımsal üretimi olumsuz yönde etkileyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; maliklere tek parselde arazi verilmesinin, mümkün olduğu ölçüde sağlanması kurala bağlanmıştır.

İlk iki askıda davacının parselleri tek parsel olarak planlanmasına karşılık, davacı tarafından bu planlamalara çeşitli gerekçelerle itiraz edildiği, davalı idarenin davacının itirazları üzerine yaptığı davaya konu parselasyon planında, eski parselleri ile kısmen çakışık olarak iki parsel planladığı, hem arazilerin tek parça parsel olarak planlanması, hem de maliklerin diğer taleplerinin (kesinti miktarı, parselin yönü, ana yola yakınlığı vb.) karşılanmasının her durumda mümkün olmayabileceği, davacının toplulaştırma öncesindeki durumuna kıyasla daha dezavantajlı bir hale getirilmediği,

maliklere eşdeğer parsel tahsis edilmek, eşitliğe ve hakkanniyete aykırı olmamak kaydı ile idarenin takdir yetkisini kullanabileceği, davacının mevcut parselleri ile toplulaştırma öncesindeki parsellerinin eşdeğer olduğu, endeks değerleri, kesinti miktarları doğru olarak uygulandığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.