Danıştay 4. Daire E.2024/2270 K.2025/3372

Dava konusu istem: İstanbul İli, Fatih İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerde bulunan taşınmazların zemin kotunda bulunan kalıntıların bulunduğu alanın tehlike arz ettiğinden bahisle, kullanımının engellenerek can ve mal emniyetinin alınmasına yönelik İstanbul IV Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden, ... ada, ... parselde bulunan davacıya ait işyeri hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin Fatih Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. İstanbul İli, Fatih İlçesi, ... Mahallesi, ...

Sokak, no:... adresinde bulunan ve davacı tarafından işletilen işyerinin bulunduğu parsellerin zemini altında 1. grup korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli Bizans dönemine ait kalıntılar bulunduğu, İstanbul IV Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile, söz konusu kalıntıların bulunduğu alanın tehlike arz ettiğinden kullanımının engellenerek belediyesince can ve mal emniyet tedbirlerinin alınması yönünde karar verildiği, bu kararın yerine getirilebilmesi amacıyla dava konusu işlemle davacının iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği,

bu haliyle davacıya ait iş yerinin bulunduğu parsel altında korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli kalıntılar bulunması ve alanın can ve mal güvenliği yönünden tehlike arz etmesi nedeniyle idarece verilecek olan on beş gün süre içerisinde davacı tarafın bu hususları düzeltebilme imkanı bulunmadığından, mevcut durumda ilgili mevzuat gereği süre verilmesinin ruhsata aykırılıkların giderilebilmesini mümkün kılmayacağı sonucuna varılarak, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; işyeri ruhsatının ... parselde bulunan tescilli 3 katlı binanın zemin katındaki taşınmaz için düzenlendiği, zemin katta bulunduğu belirtilen kalıntıların ise esasen ... parselin altında olduğu, dolayısıyla tehlike arz ettiği belirtilen kalıntıların davaya konu işyeri ile bir ilgisinin olmadığı, ayrıca idare ve Mahkeme tarafından ise işleme dayanak yapılan Kurul kararının yanlış yorumladığı, çünkü Kurul kararının işyeri ruhsatının iptal edilmesini emretmediği iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz talebine karşı cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 17/2. maddesi uyarınca davacının duruşma talebi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul İli, Fatih İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerde bulunan taşınmazların zemin kotunda bulunan kalıntıların bulunduğu alanın tehlike arz ettiğinden bahisle, kullanımının engellenerek can ve mal emniyetinin alınmasına yönelik İstanbul IV Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden, ... ada, ... parselde bulunan davacıya ait işyeri hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin Fatih Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3. maddesinde Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan işyerleri ve işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye belediyenin yetkili olduğu belirtildikten sonra.

4. maddesinde yetkili idarenin, iznin verilmesi için yapacağı beyan ve incelemelerde; a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak üzere genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacağı.

6. maddesinde ise, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsatın, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılacağı kurala bağlanmıştır.

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 61. maddede ise; Kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile gerçek ve tüzel kişilerin Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarına uymak zorunda olduğu, belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte incelenmesinden; işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili idarelerin, insan sağlığına zarar verilmemesi, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, imar ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranılmamasını ruhsatın verilmesi sırasında inceleyeceği gibi, ruhsatın verilmesinden sonra da incelemekle yükümlü olduğu, ruhsat verildikten sonra yapılan denetimlerde belirtilen hususlarda Kanuna aykırılık tespit edilmesi halinde ruhsatın iptaline karar verilebileceği anlaşılmıştır.

Olayda; davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının İstanbul IV Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararında belirtildiği üzere can ve mal emniyetinin korunması amacıyla iptal edildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu işleme dayanak oluşturan İstanbul IV Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının incelenmesinden ise özetle; İstanbul İli, Fatih İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerdeki taşınmazların zemin kotunda, dünya miras alanı sınırlarında 1. grup korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli Bizans dönemi kalıntıların bulunduğu, alanın tehlike arz ettiği hususlarından bahisle, kullanımının engellenerek can ve mal emniyetinin alınmasına yer verildiği görülmektedir.

Dosyada, anılan Kurul kararına dayanak oluşturan, söz konusu alanın tehlike arz ettiğine ilişkin tespit, tutanak, rapor ve sair evrakların bulunmadığı, İdare Mahkemesi tarafından ise zemin kottaki kalıntıların bulunduğu alanın mı tehlike arz ettiği, diğer bir ifadeyle alana giriş çıkışların engellenmesi halinde tehlikenin bertaraf edilip edilmeyeceği veya var olan tehlikenin dava konusu işyeri yönünden bir tehlike oluşturup oluşturmadığı yolunda bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; anılan Kurul kararına dayanak oluşturan, söz konusu alanın tehlike arz ettiğine ilişkin tespit, tutanak, rapor ve sair evraklar getirtilerek, yukarıda belirtilen şekilde bir değerlendirme yapıldıktan sonra, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.