Danıştay 4. Daire E.2024/2432 K.2025/456

Dava konusu istem: Antalya İli, Finike İlçesi, ... Mahallesi, İR:... ruhsat numaralı sahanın 21,10 hektarlık kısmında yapılması planlanan "II-B grubu Maden (Mermer) Ocağı" projesi ile ilgili olarak, Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Finike Belediye Başkanlığının olumsuz görüşlerine istinaden "ÇED sürecinin sonlandırılarak Proje Tanıtım Dosyasının (PTD) iade edilmesine" ilişkin Antalya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün bila tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; ÇED sürecinin, Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 3573 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ilk fıkrasında yer "Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede zeytinyağı fabrikası hariç zeytinliklerin vegatatif ve generatif gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez." hükmüne aykırılık nedeniyle verdiği olumsuz görüşü ile Finike Belediye Başkanlığının mermer üretiminin Ernez Balı üretimini olumsuz etkileyeceğinden bahisle verdiği olumsuz görüş nedeniyle sonlandırıldığı anlaşılmaktadır.

Bakılan davada, uyuşmazlığın çözümü amacıyla çevre mühendisi, maden mühendisi, orman mühendisi, ziraat mühendisi ve harita mühendisinden oluşan bilirkişi heyetiyle yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda yer alan tespitler ile dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; her ne kadar Ernez Mahallesindeki bal üretim alanının dava konusu ÇED sahasına uzaklığının 8,2-9,5 km, Yazır Mahallesinden sonra Elmalı-Finike yolu istikametinde yer alan bal ormanına ise 2,8-3,3 km arasında olduğu,

bu nedenle bölgede yapılan çam balı üretiminin dava konusu ocakta yapılacak faaliyetlerden etkilenme ihtimalinin bulunmadığı açık ise de; davacı şirket tarafından İR:... ruhsat numaralı sahanın 21,10 hektarlık kısmında yapılması planlanan "II-B grubu Maden (Mermer) Ocağı" proje sahasına kuş uçuşu 3 km’den daha yakın mesafede birçok parselde muhtelif yaşlarda (yeni dikilmiş, 4-5 yaş, 10-15 yaş) zeytinlik sahaların bulunduğu ve proje sahasına en yakın tarım arazisinin 247 m mesafede olduğu görüldüğünden,

3573 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca yapılması uygun olmayan dava konusu projeye ait ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu projeden önce yapılması planlanan projeyle ilgili tesis edilen ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin işleme karşı açılan davada seçilen bilirkişilerin bakılmakta olan davada da bilirkişi olarak seçildikleri, ancak bilirkişilerin bakış açılarının aynı olduğu, dolayısıyla tarafsızlıklarının şüpheli olduğu, yeni bir bilirkişi heyetiyle keşif ve bilirkişi incelemesinin yapılması gerektiği, Mahkemeye sunulan uzman raporuyla projenin zeytinlik alanlar üzerinde olumsuz etkisinin bulunmadığın ortaya konulduğu,

dolayısıyla tek başına zeytinlik alanların varlığının projenin yapılmasına engel teşkil etmeyeceği, aynı zamanda projenin yapılmasının zeytinliklere zarar vereceğinin ortaya konulması gerektiği, PTD'de yer verilen modelleme çalışmasına göre kontrollü şartlarda çalışılması durumunda toz emisyonunun sınır değerleri sağladığının anlaşıldığı, PTD'de projeden kaynaklı tozlanmayı en az seviyeye indirgemek için tedbirlere yer verildiği, ayrıca uzman raporunda hakim rüzgar yönüne göre zeytinlik alanların minimum düzeyde etkileneceğinin belirtildiği,

Mahkemece bilirkişi raporu ile uzman raporu arasındaki çelişkinin giderilmeksizin hüküm kurulması ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiği, proje alanının yakınında aktif olan mermer ocaklarının bulunduğu, bilirkişi raporunda bu ocakların zeytinliklere olan etkisinin değerlendirilmediği, dolayısıyla eksik ve hatalı değerlendirmeler içeren bilirkişi raporunun hükme esas alınması suretiyle verilen Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporundaki projenin zeytinlik alanlar üzerindeki etkisiyle ilgili ziraat mühendisi ile çevre mühendisinin farklı tespitleri dikkate alındığında, uyuşmazlığın şüpheden uzak bir şekilde çözülmesi amacıyla yeni bir bilirkişi heyetiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle karar verilmek üzere, İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava, Antalya İli, Finike İlçesi, ... Mahallesi, İR:... ruhsat numaralı sahanın 21,10 hektarlık kısmında yapılması planlanan "II-B grubu Maden (Mermer) Ocağı" projesi ile ilgili olarak, Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Finike Belediye Başkanlığının olumsuz görüşlerine istinaden "ÇED sürecinin sonlandırılarak Proje Tanıtım Dosyasının (PTD) iade edilmesine ilişkin Antalya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün bila tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince; her ne kadar proje sahasına kuş uçuşu 3 km’den daha yakın mesafede birçok parselde muhtelif yaşlarda (yeni dikilmiş, 4-5 yaş, 10-15 yaş) zeytinlik sahaların bulunduğu ve proje sahasına en yakın tarım arazisinin 247 m mesafede olduğu görüldüğünden, 3573 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca yapılması uygun olmayan dava konusu projeye ait ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de,

hükme esas alınan bilirkişi raporunda ziraat mühendisi tarafından projeden kaynaklı toz emisyonunun zeytinlikler üzerinde olumsuz etkisinin bulunduğu gerekçesiyle olumsuz yönde değerlendirme yapılmasına rağmen çevre mühendisi tarafından projeden kaynaklı kimyevi atık oluşmayacağı, kirlenme ve tozumanın oluşacağı, ancak PTD'de yer alan önlemlerin alınması halinde, kirlenme ve tozumanın yasal sınırlar içinde kalacağı ve yerleşim yerleri üzerindeki etkisinin kabul edilebilir değerlerde olacağı yönünde değerlendirme yapıldığı dikkate alındığında, PTD'de yer verilen önlemlerin alınması halinde,

toz emisyonlarının çevre üzerindeki etkisinin kabul edilebilir seviyelerde olacağının anlaşılması nedeniyle projenin zeytinliklerin bitkisel gelişimine ve çoğalmalarına mani olmayacağı sonucuna varıldığından, projenin diğer çevresel etkilerinin incelenebilmesi amacıyla ÇED sürecinin devam ettirilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin işlem hukuka aykırı olduğundan, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozularak, dava konusu işlemin iptali gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.