Danıştay 4. Daire E.2024/2433 K.2024/6759

2- ... 4- ORTAK TEBLİGAT ADRESİ : ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Trabzon ili, Araklı ilçesi, Çatma Deresi ve Kara Dere üzerinde yapılması planlanan "Karadere Regülatörü ve HES (11,362 MWm/10,794 MWe) Projesi" ile ilgili olarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünce verilen ... tarihli, ... sayılı ÇED Olumlu Kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 30/11/2022 tarih ve E:2022/3006, K:2022/10449 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak yeniden yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden; dava konusu Karadere Regülatörü ve HES Projesinin üzerine inşa edilmesi planlanan Çatma Deresi ve Kara Derenin, yörenin içme, kullanma, tarım, hayvancılık ve bu tür projelerin planlandığı en önemli yeryüzü su yolu olduğu,

hidrojeolojik açıdan bu beklentilerin tamamını karşılayacak yeterli debiye sahip olmadığı, jeolojik olarak yayılım gösteren birim sert yapısı ile patlatmalı kazı yapılmasını zorunlu kıldığı, ancak bu çalışma şeklinin yörede doğal alanlara ve yerleşme yerlerine büyük zararlar verdiği, heyelanları tetiklemeye, gözle görülür hareketlenmelere sebep olduğu, ÇED raporunda biyoçeşitliliği doğrudan ve dolaylı yollardan olumsuz etkileyen birçok hususun tespit edilmesine rağmen, gerekli önlemlerin tamamıyla öngörülmediği,

mikrobiyota, flora ve faunayı etkileyen gelişmelerin olabileceği, hidroelektrik santral inşaatının oluşturacağı tahribatın ekolojik yapıda kalıcı tahribata yol açabileceği, proje kapsamında ortaya çıkabilecek katı atık ve atık suların bölgenin flora ve faunasına zarar verme potansiyelinin bulunduğu, dere üzerinde bulunan diğer HES'ler ile küresel ısınma ve iklim değişikliği senaryoları dikkate alındığında, dere yatağının kuruma ihtimalinin söz konusu olabileceği, dereye bırakılması planlanan suyun mevcut ekolojik dengenin ve canlı yaşamın devamı için yeterli seviyede tutulması için gerekli tedbirlerin tespit edilemediği,

rapor kapsamında patlatmaların bölgedeki heyelan alanlarına etkisine değinilmediği, şev stabilite hesaplarının yapılmadığı, bölgedeki mevcut yapıların envanteri çıkarılmadığından binaların mevcut durumlarının özellikle patlatma, kazı ve hafriyat işlerinden nasıl etkileneceğinin tespit edilmediği, regülatör, iletim tüneli, cebri boru inşası, yükleme havuzu inşası ve santral inşası için kazılacak pasalar için depolama alanları planlanmış ise de, dolgu maddesi olarak kullanılmayan kısmın nereye nakledileceğinin belirsiz olduğu, regülatörün yapılacağı noktadan yukarısında yerleşimin oldukça nadir olmasının bu akarsuyun temiz kalmasını sağladığı,

bu nedenle havzanın içme suyu temini amaçlı kullanım potansiyelinin yüksek olduğu, bu tür akarsulara gelecekte olacak ihtiyaç göz önüne alındığında, havzanın korunması gerekliliğinin ortaya çıktığı, elektrik üretimi için ayrılan suyun doğal yatağından alınmasından sonra dere yatağına bırakılacak suyun tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilirliğinin sağlanması noktasında yetersiz kalabileceği, olası iklimsel değişikliklerin Karadere'nin akış rejiminde de değişikliklere neden olarak tarımsal üretim için ihtiyaç duyulan suyun temin edilmesinde sorun oluşturacağı, bu olumsuzlukların görülme olasılığının,

planlanan tesislerin ekonomik ömürleri dikkate alındığında oldukça yüksek olduğu, bu durumun bölgedeki tarımsal faaliyetleri, bitkisel ve hayvansal üretimi olumsuz yönde etkileyeceği, yapılması planlanan HES inşaatının doğal yapısı bozulmamış orman ekosisteminde oluşturacağı tahribatın yer yer geri dönülemez konumda olduğu, yörenin ekolojik şartlarının yanı sıra jeolojik yapısı ile eğim ve toprak derinliği dikkate alındığında, mevcut bitki örtüsüne doğrudan etkisi göz ardı edilemeyecek boyutlarda olduğu,

oluşacak tahribatın kalıcı olacağı, ekolojik tahribatın kalıcılığının ise proje tanıtım dosyasında belirtilen tedbirlerin eksiksiz olarak alınması ile etkilerinin azaltılamayacağı; bu nedenle, uyuşmazlık konusu tesisin ülke ekonomisine sağlayacağı katkı ile ekolojik yapıya verilecek zarar arasında kamu yararı açısından adil bir denge bulunmadığı, proje tanıtım dosyasının teknik olarak yeterli ve uygun olmadığı, dava konusu ÇED Olumlu kararında hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davaya önceden sunulan dilekçelerde açıklandığı üzere dava konusu işlemin mevzuatta öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde hizmet gerekleri ve kamu yararı ilkeleri çerçevesinde haklı sebeplere binaen tesis edildiği; bu nedenle, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.