Danıştay 4. Daire E.2024/3089 K.2025/2315

Dava konusu istem: Samsun ili, ... ilçesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ... nolu bağımsız bölümün maliki olan davacı tarafından, aynı binanın ... nolu bağımsız bölümünün "masaj salonu" olarak işletilmesi amacıyla verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi talebiyle yapılan 22/11/2018 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin ve masaj salonunun ruhsatının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; ... tarih ve E... sayılı davalı idare işlemi yönünden; dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, davacının 22/11/2018 tarihli başvurusunun, hem işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali hem de imara aykırılık iddialarına ilişkin olmasına rağmen davalı idarece sadece işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin yönetmelik uyarınca denetim yapıldığı, imara aykırılık iddialarının değerlendirilmediği,

Mahkemelerince yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda şikayete konu ... nolu bağımsız bölümde yapı ruhsatına ve onaylı mimari projesine aykırı olarak bir takım esaslı tadilat niteliğinde değişiklikler yapıldığı, söz konusu değişikliklerin ise yürürlükte olan mevzuat uyarınca mevcut haliyle ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı hususlarının tespit edildiği,

davacının başvurusuna konu işyerinin bulunduğu bağımsız bölümde İmar Kanununa aykırı imalatlar bulunduğu anlaşıldığından davalı idarece öncelikle imar mevzuatı yönünden gerekli işlemlerin yapılması akabinde imara aykırılıkların giderilmemesi halinde yapı ruhsatına ve onaylı mimari projesine aykırı olduğu tespit edilen yapıda işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması mümkün olmadığından ilgiliye İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesi gerekirken,

davalı idarece imara aykırılık iddiaları yönünden herhangi bir inceleme yapılmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; masaj salonunun ruhsatının iptali istemi yönünden ise; davacının başvurusuna konu işyerinin mevcut hali ile imar mevzuatına aykırılıklar içeren bağımsız bölümde kurulu olduğu anlaşılmakta ise de, bu aykırılıkların giderilmesi için işyeri ruhsatı sahibine süre verilmeden işyeri ruhsatının hukuka aykırı hale geldiğinden bahsedilemeyeceği dikkate alındığında hukuka aykırı olmayan işyeri ruhsatının iptal edilmesi talebi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu ... tarih ve E... sayılı işlemin iptaline, masaj salonunun ruhsatının iptaline karar verilmesi istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işleme karşı süresi içinde dava açılmadığı, davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, binada mimari projesine aykırı olarak yapılan imalatların mühürlendiği, mühürlenen bu bölümlerin masaj salonlarının aranan şartlarından olması nedeniyle masaj salonu faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı 02/04/2021 tarih ve 6703 sayılı Başkanlık Olur'u işlemi ile iptal edilip, işyeri 02/04/2021 tarihi itibarı ile kapatıldığından, bu davanın artık konusunun kalmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz." hükmüne, "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinin 3. fıkrasında ise, "İdari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu, bu sürelerin idari uyuşmazlıklarda, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı düzenleme altına alınmıştır.

Aynı Kanun'un "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde ise, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştay'a, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri, otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgilinin bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi kesin cevabı da bekleyebileceği, bu takdirde dava açma süresinin işlemeyeceği;

ancak, bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemeyeceği, dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bireysel idarî işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, dava açma sürelerinin hesabında, idarî işlemin ilgilisine tebliğ edildiği tarihin esas alınması gerekmekte ise de, idarece tesis edilen işlemin doğrudan tarafı olmayan ve bu nedenle de idarece yazılı bildirim zorunluluğu bulunmayan kişilerin açacakları davalarda, bu kişilerin idarî işlemi öğrenme tarihinin belirlenebildiği durumlarda, öğrenme tarihinin esas alınması gerektiği yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; Samsun ili, ... ilçesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ... nolu bağımsız bölümün maliki olan davacı tarafından, aynı binanın ...nolu bağımsız bölümünün "masaj salonu" olarak işletilmesi amacıyla verilen... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi ve anılan bölümde imara aykırılıklar bulunduğundan bahisle buna ilişkin yaptırım uygulanması talebiyle ... tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun ... tarih ve E... sayılı işlem ile reddedilmesi üzerine anılan işlemin ve masaj salonunun ruhsatının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davaya konu edilen ruhsatın 07/04/2015 tarihli olduğu ve davacının bu ruhsatın iptali istemiyle 13/06/2018 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunduğunun görüldüğü, aynı binada oturduğu anlaşılan davacının, işyerinin faaliyetinden ruhsatın verildiği tarih itibarıyla haberdar olmamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu dikkate alındığında süresi içinde açılmayan davanın süreaşımı nedeniyle reddi gerektiği, bu durumda, davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken esasının incelenmesine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Dosyanın incelenmesinden; Samsun ili, ... ilçesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapıdaki ... nolu bağımsız bölümün maliki olan davacının, aynı binanın ... nolu bağımsız bölümünün "masaj salonu" olarak faaliyet göstermesi için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi ve anılan bölümde imara aykırılıklar bulunuduğundan buna ilişkin yaptırım uygulanması talebiyle... tarihinde davalı idareye yaptığı başvurunun ... tarih ve E... sayılı işlem ile reddedilmesi üzerine anılan işlemin ve masaj salonunun ruhsatının iptali istemiyle ... tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Mülkiyet hakkını doğrudan ilgilendiren konularda, dava açma süresi geçtikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca idareye yapılacak başvuru üzerine tesis edilecek işlemlere karşı dava açılabileceğinden, olayda süreklilik arzeden masaj salonu faaliyetinin, anılan işyerinin bulunduğu aynı binada ... nolu bağımsız bölümün maliki olan davacının mülkiyet hakkını doğrudan ilgilendirdiği açık olup, 07/04/2015 tarihli davaya konu masaj salonuna ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali talebi ile menfaatinin ihlal edildiğinden bahisle davacı tarafından her zaman dava açılabileceği açık olduğundan,

davacının 2577 sayılı İYUK'nun 10. maddesi kapsamında davalı idareye yaptığı 22/11/2018 tarihli başvurunun reddine ilişkin 29/11/2018 tarihli işlemin iptali istemiyle 07/02/2019 tarihinde açılan davada ( ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:......, K:... sayılı dilekçe ret kararı üzerine) süre aşımı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, davaya konu edilen işyeri için verilen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı daha sonra iptal edilmiş olup, sözkonusu ruhsatın iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali istemi ile açılan davada .... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile ruhsat iptaline ilişkin işlemin iptaline karar verilmiştir. Açıklanan nedenlerle, süresinde açılan işbu davanın esasına ilişkin temyiz incelemesinin yapılması gerektiği görüşüyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine dair Daire kararına katılmıyoruz.