Danıştay 4. Daire E.2024/3321 K.2024/6418

Dava konusu istem: İstanbul ili, Adalar ilçesi, ...Mahallesi sınırları dahilinde bulunan ... ada,... parsel sayılı taşınmazın önüne isabet eden Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 2700 m² yüzölçümlü alanın 27/07/2011 - 27/05/2016 tarihleri arasında davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 750.056,83-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Danıştayın bozma kararı üzerine Bölge İdare Mahkemesince; dava konusu ecrimisil ihbarnamesine yapılan itiraz sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 651.682,62-TL'lik kısmının iptaline, 98.414,21-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine karar verildiği görüldüğünden; dava dosyasındaki bilgi belgeler ile ...İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:... sayılı dosyasının birlikte değerlendirilmesi sonucunda, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 651.682,62-TL'lik kısmının iptaline, 98.414,21-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından 22/06/2016 tarihli dilekçe ile düzeltme talebinde bulunduğu, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı düzeltme ihbarnamesiyle düzeltme talebinin uygun görülmediğinin bildirildiği, düzeltme ihbarnamesine karşı dava açıldığı ve halen derdest olduğu, düzeltme ihbarnamesi düzenlenmiş olmakla ecrimisil ihbarnamesinin hüküm ifade etmediği ve bu haliyle davanın konusuz kaldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinin 1. fıkrasında, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun'un 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde; "Ecrimisil" Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "Fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında.

"Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise.

"Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

Ecrimisilin işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararlarının dikkate alınması gerektiği açıktır.

Dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede ve taşınmaza yakın konumda bulunan İstanbul ili, Adalar ilçesi, ...Mahallesi, ...-... adalar önünde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 1.350,00 m²'lik taşınmazın 610,00 m²'sinin, üzerinde iskele yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 20/06/2012 - 01/06/2016 arası dönem için 269.748,01 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ...tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada verilen kararda 2017 yılı için ecrimisil m² birim bedelinin 80,00-TL olarak belirlendiği ve buna göre verilen kararın Danıştay Onuncu Dairesinin 14/09/2020 tarih ve E:2019/10063, K:2020/2931 sayılı kararıyla onandığı görülmüştür.

Bakılan uyuşmazlıkta; davalı idare tarafından kıymet takdiri yapılırken, ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın cephesinin bulunduğu ... Sokak'ın emlak vergisine esas değerinin %3'ü dikkate alınarak ecrimisil bedelinin hesaplandığı görülmekte ise de, 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'ne göre en yakın taşınmazın emlak vergi değerinin dikkate alınması gerektiği, bunun da işgal edilen alanı kullanan parselin emlak vergi değeri olduğu kuşkusuzdur.

Bu durumda, yukarıda belirtilen hususlara dikkat edilerek, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri,

çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/5. maddesi ile kesinleşen idari yargı kararları da gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmadığı halde anılan bilirkişi raporuna dayanılarak verilen temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak Maliye Bakanlığınca çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Ecrimisil:" Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalden önceki hâliyle elde edilebilecek muhtemel gelir esas alınarak İdarece talep edilen tazminat.

"Fuzuli Şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmış, 86. maddesinde, takdir edilen ecrimisillerin, takdir tarihinden itibaren onbeş gün içinde ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek fuzuli şagile elden veya iadeli taahhütlü mektupla tebliğ edileceği, ecrimisil işlemine karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili İdareye dilekçeyle müracaat edilerek düzeltme talebinde bulunulabileceği, düzeltme taleplerinin,

talep tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde bu amaçla oluşturulacak komisyonlarca karara bağlanacağı ve sonucun karar tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde düzenlenecek ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ile ilgilisine tebliğ edileceği düzenlenmiştir.

Anılan Yönetmelik hükmünün birlikte değerlendirilmesinden; ecrimisil ihbarnamesinin idari davaya konu olabilecek nitelikle kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olduğu, ilgililerin bu işleme karşı süresi içerisinde dava açma hakları bulunduğu gibi, işlemde hata olduğu kanaatine sahip oldukları takdirde düzeltilmesi istemiyle idareye başvurma haklarının da bulunduğu, bu başvurunun idarece değerlendirilmesi sonucunda, ecrimisil ihbarnamesinde, ya düzeltme yapılmasına ya da düzeltme yapılmamasına karar verilmek suretiyle ecrimisil düzeltme ihbarnamesi düzenlenerek ilgiliye gönderileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından İstanbul ili, Adalar ilçesi, ...

Mahallesi, ...Mevkiinde bulunan ... ada, ... parsel numaralı taşınmazın önüne isabet eden Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 2700 m² yüzölçümlü taşınmazın iskele yapılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 27/07/2011 - 27/05/2016 tarihleri arasında işgal edildiğinin tespiti üzerine, davalı idarece 750.056,83-TL tutarındaki ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından ihbarnameye itirazda bulunulduğu, davalı idarece henüz itiraza cevap verilmeden bakılmakta olan işbu davanın açıldığı,

dava görülmekte iken itirazın davalı idarece incelenerek 750.056,83-TL tutarında ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin düzenlenerek davacıya tebliğ edilmesi üzerine bu defa... İdare Mahkemesinin E:... sayısına kayden açılan davada, Mahkemece, ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararla dava konusu işlemin kısmen iptaline, davanın kısmen reddine karar verildiği; anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği; bu kararın davalı idare tarafından temyizi üzerine, Danıştay Dördüncü Dairesinin 18/11/2024 tarih ve E:2023/5000, K:2024/6419 sayılı kararıyla bozulmasına karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda, ecrimisil ihbarnamesine karşı yapılan itiraz üzerine aynı konuda yeniden işlem tesis edildiği, dolayısıyla, ihbarnamenin geçerliliğinin kalmadığı, düzeltme ihbarnamesi ile itiraz edilen ecrimisil ihbarnamesinde herhangi bir değişiklik olmamakla birlikte, ihbarnamenin içeriğindeki meblağ aynı kalsa dahi idarenin yeni bir ihbarname düzenlemek suretiyle aynı konuda yeniden bir işlem tesis etmesi nedeniyle önceki ihbarnamenin hukuki geçerliliğini kaybettiğinden, konusu kalmayan işbu dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğinden, davalı idarenin temyiz talebinin kabulü ile, temyize konu kararın bu gerekçe ile bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.