Danıştay 4. Daire E.2024/3827 K.2025/719

Dava konusu istem: Antalya ili, Döşemealtı ilçesi, ... Mahallesi, ... parselde bulunan taşınmazda yapılan denetimde, izin alınmaksızın hafriyat toprağıyla dolgu yapılmak suretiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin 13. maddesi hükümlerinin ihlal edildiğinin tespit edildiğinden bahisle, davacıya anılan Kanunun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca 1.299.054,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde, dava konusu arazinin belediyenin veya mahallin en büyük mülki amirinin gösterdiği ve izin verdiği bir alan olmamasına rağmen söz konusu parsele hafriyat toprağı dökülmek suretiyle dolgu yapıldığı, her ne kadar bu arazinin mülkiyeti davacı şirkete ait ise de; hafriyat toprağının izin verilen alanlar dışında özel mülk dahi olsa dökülmesinin yasak olduğu, ayrıca davacı şirket tarafından hafriyat toprağı dökülmediğine yönelik bir iddiada da bulunulmadığı anlaşıldığından,

hafriyat toprağı ile inşaat yıkıntı atıklarını izin verilen yerler dışına döktüğü ve bu suretle dolgu yaptığı sabit olan davacı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, temyize konu kararın eksik incelemeye dayalı ve hatalı olduğu, İdare Mahkemesi kararındaki karşı oyda belirtildiği üzere, yapılan dolgunun çevreye zarar verip vermediği hususunun değerlendirilmediği, hafriyatın, davacıya ait arsa üzerine çevresinde bulunan birçok taşınmazda olduğu gibi zemin sathı oluşturmak ve tesviye amacıyla döküldüğü, söz konusu taşınmazın yolun altında kaldığı dikkate alındığında, yapılan dolgunun yol alt yapısı amacıyla kullanıldığının da açık olduğu, kaldı ki dava konusu işlemin dayanağı olan tutanağın da usul ve yasaya aykırı olarak düzenlendiği,

dosyaya sunulan dekont ve faturalardan görüleceği üzere davalı idarenin yönlendirmesi ile Antalyaspor Kulubü İktisadi İşletmesine 112 Parsel Yeşil Alan Dolgu Ödemesi adı altında ödeme yapıldığı, bununla birlikte kesilen cezanın fahiş olduğu belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2872 sayılı Çevre Kanununun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; ''Atık" herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde olarak tanımlanmış, ''Kirletme yasağı'' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında; ''Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.''; ''İdari nitelikli para cezaları'' başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasının ''r'' bendinde;

''Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idari para cezası verilir.''; aynı maddenin 2. fıkrasında ise.

"Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükümlerine yer verilmiştir.

Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin ''Tanımlar'' başlıklı 4. maddesinde, "Hafriyat Toprağı: İnşaat öncesinde arazinin hazırlanması aşamasında yapılan kazı ve benzeri faaliyetler sonucunda oluşan toprak" olarak tanımlanmış, 13. maddesinde; hafriyat toprağı ile inşaat yıkıntı atıklarının üretici ve taşıyanları tarafından belediyelerin veya mahallin en büyük mülki amirinin gösterdiği ve izin verdiği geri kazanım ve depolama tesisleri dışında, denizlere, göllere, akarsulara veya herhangi bir yere dökülmesi ve dolgu yapılmasının yasak olduğu,

faaliyetleri sonucu hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının üretimine neden olacak özel veya resmi kişi, kurum ve kuruluşların bu atıkların üretilmesinden önce ilgili belediyeye/ mahallin en büyük mülki amirlerine başvurarak gerekli izinleri almak, atıklarını bu yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslara göre bu mercilerin göstereceği geri kazanım/depolama sahasına taşınmasını sağlamakla yükümlü oldukları hüküm altına alınmıştır.

Anılan Yönetmelik Ek 1'de yer alan tabloda ise hafriyat faaliyetlerinden kaynaklanan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları dört kategoriye ayrılmış ve "Bitkisel toprak, toprak, kum, çakıl, taş, kil, beton, kırılmış asfalt, yol kaplama malzemeleri, kaldırım taşı, demiryolu traversleri ve balastı, demir içeren ve içermeyen beton, çatı konstrüksiyonu ve orta malzemesi, duvar örgü malzemesi, sıva, alçı, beton, ahşap, plastik, seramikler, metaller, kağıt ve karton" bileşenleri bu kategoriler içinde sayılmıştır.

Yukarıda ver verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; özel veya resmi tüm kurum ve kuruluşların faaliyetleri sonucu ortaya çıkan hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarını büyükşehir belediyelerinin gösterdiği ve izin verdiği yerler dışına dökmenin yasaklandığı ve bu yöndeki bir faaliyet için gerekli izin ve belgelerin Büyükşehir Belediyesinden alınması yükümlülüğünün olduğu anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ihlal edilip edilmediği ve ilgilisine idari para cezası verilip verilmeyeceği değerlendirmesi yapılırken, söz konusu faaliyetin bir kamu hizmetinin yerine getirilmesine yönelik olup olmadığının ve çevreyi kirletme sonucunu doğurup doğurmadığının bu faaliyetle sınırlı olarak dikkate alınması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; davacıya ait Antalya ili, Döşemealtı ilçesi, ... Mahallesi, ... parselde bulunan taşınmazda yapılan 10/01/2024 tarihli denetimde, parsele dışarıdan kazı toprağı getirilmek suretiyle dolgu yapıldığının ve söz konusu alanın Büyükşehir Belediyesi tarafından izin verilmiş bir alan olmadığının tespit edildiği, bunun üzerine 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin 13. maddesi hükümlerinin ihlal edildiğinden bahisle, davacıya anılan Kanunun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca 1.299.054,00 TL idari para cezası verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacı adına, izin alınmaksızın hafriyat toprağıyla dolgu yapıldığından bahisle dava konusu idari para cezası kesilmiş ise de, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, denetim tutanağı ekinde sunulan fotoğraflara göre tesviyesi yapılmış olan malzemenin hafriyat kaynaklı olmayıp, yol alt yapısı amacıyla kullanılan nitelikli malzeme olduğu, bu haliyle davacının çevreyi kirletme yasağına ilişkin ilgili Kanun hükümlerini ihlal ettiğinden bahsedilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, davaya konu idari para cezasında hukuka uygunluk, aksi yönde verilen temyize konu kararda ise hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.