Danıştay 4. Daire E.2024/384 K.2024/7740

2- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada önünde Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 23.500,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 4.950,00 m²'si üzerinde tekne çekek yeri (deniz yüzeyi) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 18/07/2012-17/07/2017 tarihleri arası dönem için düzenlenen 2.727.117,30 TL tutarındaki ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile mahalinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, davacının ecrimisil tahakkuk ettirilen yeri fuzuli şagil olarak kullanmakta olduğu ve davalı idarece işgal edilen alanın yüzölçümünün ve kullanım şeklinin doğru şekilde belirlendiği görülmüş olup, bilirkişi raporunda taşınmaz için belirlenen 656.723,66TL ecrimisil bedeli dikkate alındığında, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin fazlaya dair 2.070.393,64 TL'lik kısmında hukuka uyarlık,

656.723,66 TL’lik kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin 2.070.393,64 TL'lik kısmının iptaline, fazlaya dair 656.723,66 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Tespitten geriye doğru beş yılı aşan ecrimisil tutarının zaman aşımına uğradığı, tespitin her yıl yapılması ve tebliği gerektiği, deniz yüzeyi için üç farklı tespit yapılarak ecrimisil ihbarnamesi düzenlendiği, 2017 yılında yapılan tespite rağmen 2022 yılında ecrimisil ihbarnamesine bağlandığı ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Emlak vergi değerinin 1/3'ünden az ecrimisil tutarı hesaplanamayacağı, 374 sayılı Tebliğdeki %10 oranının uygulanması için deniz turizmi araçlarının bağlanması amacıyla düzeniz yüzeyinin mendireklerle çevrilmesi gerektiği, yargı kararına istinaden rayiç bedelin belirlendiği, ecrimisil tutarının fahiş olmadığı ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 656.723,66 TL ecrimisil tutarındaki kısmı yönünden davanın reddine yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının onanması; uyuşmazlık konusu deniz yüzeyinin, amatör balıkçı teknelerinin tekne çekek yeri olarak işgal edildiği hususunun yanı sıra, 374 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği 08/10/2016 tarihi göz önüne alındığında,

ecrimisile konu 18/07/2012-17/07/2017 tarihleri arasındaki işgal döneminin Tebliğde yapılan değişikliğin yürürlük tarihinden öncesini kapsadığından bu değişikliğin uyuşmazlığa uygulanamayacağı, deniz yüzeyi için tespit ve takdir edilecek ecrimisil bedelinin "en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde üçünden az olmamak kaydıyla" belirleneceği anlaşılmakla, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin 2.070.393,64 TL ecrimisil tutarının iptaline yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, Devletin Özel Mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisilin isteneceği.

9. maddesinde; tahmin edilen bedelin, idarelerce tespit edileceği veya ettirileceği, işin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatların belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulacağı, tahmin edilen bedelin, bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterileceği ve asıl evrak arasında saklanacağı, bu bedelin gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirileceği.

13. maddesinde, İta amirlerinin, ilgili idarenin memurlarından birinin başkanlığında idareden yapım işlerinde işin ehli veya uzmanı olmak şartıyla, en az bir kişi ve maliye memurunun katılmasıyla kurulacak komisyonları görevlendirecekleri hükmü yer almıştır.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğinin 4. maddesinde, ecrimisil, Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, İdarece talep edilen tazminat; fuzuli şagil (işgalci), Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmış.

85. maddesinde, Ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası,

borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı hüküm altına alınmıştır.

20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin "Kıyı Kanunu kapsamında kalan yerlerde ecrimisil işlemleri" başlıklı 14. maddesinde, "4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu ile 3/8/1990 tarihli ve 20594 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümleri kapsamında ve kıyı kenar çizgisi içerisinde (kıyıda) kalan taşınmazların üzerine deniz, güneş ve kumsaldan yararlanılması amacıyla şezlong, gölgelik, soyunma kabini ve duş konulması, yeşil alan düzenlemesi yapılması,

sportif ve eğlence aktivitelerinin yapılabileceği alanlar oluşturulması, yiyecek ve içecek servisi yapılması amacıyla takılabilir, sökülebilir ve taşınabilir elemanlarla basit nitelikte yapı (lokanta, çay bahçesi, kafeterya vb. tesisler hariç) yapılması gibi izinsiz kullanımların tespit edilmesi halinde, bu taşınmazları izinsiz kullananlar arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın ecrimisil bedeli; yılı içerisinde T.C.

Kalkınma Bankası A.Ş. tarafından belirlenen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca yayımlanan Birim Maliyetler Listesi’nin “Günübirlik Tesisi Açık Alan Düzenlemesi” için öngörülen metre kare birim bedelinin kullanıma konu olan taşınmazın yüzölçümü ile çarpılması suretiyle bulunacak rakamın yüzde yirmibeşi ile varsa bu taşınmazların, yoksa en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde birinin toplamından aşağı olmamak üzere, Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından tespit ve takdir edilir.

Kıyı ve sahil şeritleri ile dolgu alanlarında yukarıdaki belirtilen kullanımlar dışında izinsiz kullanımın tespiti halinde; varsa bu taşınmazların, yoksa birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde üçünden az olmamak kaydıyla ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılır.

..." düzenlenmiş iken, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 14. maddesinin 2. fıkrasında değişiklik öngören 08/10/2016 tarih ve 374 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin 1. maddesinde, "Kıyı ve sahil şeritleri ile dolgu alanlarında yukarıda belirtilen kullanımlar dışında izinsiz kullanımın tespiti halinde; işgalin şekli, bu alanların konumu ve kullanımlarından elde edilecek gelir düzeyi de dikkate alınarak Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından ecrimisil tespit ve takdir edilir. Deniz turizmi araçlarının bağlanması amacıyla mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeyinde ise, kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle ecrimisil tespit ve takdir edilir." düzenlemesi getirilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, ecrimisilin, haksız işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, kıyı ve sahil şeritlerindeki işgallerden de ecrimisil istenilebileceği, buralardaki işgaller nedeniyle ecrimisil tutarı hesaplanırken; işgalin şekli, fuzuli şagile sağladığı gelir dikkate alınarak, belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi yerlerden veya bilirkişilerden sorulmak suretiyle bir bedel tespiti yapılacağı, deniz turizmi araçlarının bağlanması amacıyla mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeylerinin işgalinde ise, kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle ecrimisil bedeli tespit edileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işlem ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 23.500,00 m² yüzölçümlü deniz yüzeyinin 4.950,00 m²'si üzerinde tekne çekek yeri (deniz yüzeyi) yapılmak suretiyle 18/07/2012-17/07/2017 tarihleri arası dönemde işgal edildiğinden bahisle 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi ve 19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesi uyarınca komisyon kararıyla, emsal ...

İdare Mahkemesinin E:... sayısına kayıtlı dosyada verilen yargı kararıyla 2019 yılı için 178,00-TL/m² olarak belirlenen değerin yeniden değerleme oranları uygulanarak ecrimisil bedelinin (en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde üçünden az olmamak kaydıyla) hesaplanmak suretiyle ecrimisil tahakkuk ettirildiği,

İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde ise, 374 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle toplam ecrimisil bedelinin 656.723,66 TL olması gerektiğinin tespit edildiği gerekçesiyle, dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verildiği görülmüştür.

Bu durumda, uyuşmazlık konusu deniz yüzeyinin, Tebliğ'de istisnai bir düzenleme getirilen turizm faaliyet dışında amatör balıkçı teknelerinin tekne çekek yeri olarak işgal edildiği hususunun yanı sıra, 374 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği 08/10/2016 tarihi göz önüne alındığında, ecrimisile konu 18/07/2012-17/07/2017 tarihleri arasındaki işgal döneminin Tebliğde yapılan değişikliğin yürürlük tarihinden öncesini kapsadığından anılan değişikliğin uyuşmazlığa uygulanamayacağı,

deniz yüzeyi için tespit ve takdir edilecek ecrimisil bedelinin "en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde üçünden az olmamak kaydıyla" belirleneceği şeklindeki kuralın uyuşmazlığa uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile davanın reddi yolunda karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyorum.