Danıştay 4. Daire E.2025/1985 K.2025/3841

Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ...Caddesi, No:... adresinde akaryakıt ve servis istasyonu olarak faaliyet gösteren iş yerinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3. maddesi uyarınca faaliyetten men edilmesine dair ... tarihli, ... sayılı işlem ve bu işleme istinaden 1608 sayılı Kanun uyarınca Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğünce tesis olunan ... tarihli, ... sayılı işlem ile işyerinin 13/11/2024 tarihinde mühürlemeye hazır hale getirmesine dair tesis olunan 06/11/2024 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Kabahatler Kanunu'nun 5560 sayılı Kanunla değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı ve görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümleri dikkate alınacağından açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Nitekim, ...

Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E..., K... sayılı ve ... tarih ve E..., K... sayılı kararları da bu tür uyuşmazlıklarda adli yargının görevli olduğu yönünde olduğu belirtilerek görev hususunun kamu düzeninden olması nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu, süresiz faaliyetten men işlemleri hakkında Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarının da bu yönde olduğu belirtilmek suretiyle temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde.

"Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.

Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir. Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde;" (1) Bu Kanunun; a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır." düzenlemesi yer almıştır.

Anılan Kanun'un “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesinde ise, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır.” amir hükmü getirilmiştir.

Aynı Kanunun 27. maddesinin 8. fıkrasında ise; idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kurala bağlanmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; Kabahatler Kanununun idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı, ancak, idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işlemde belirtilen iş yerine 2981 sayılı Kanun kapsamında yol kotu üstü 2 kat için olmak üzere yapı kullanma izni verildiği, yerinde yapılan incelemede ise söz konusu işyerinin 5 kat olarak inşa edildiğinin tespit edildiği,

bu duruma ilişkin yapı kullanma izin belgesinin ibraz edilmesi ve noksanlığın giderilmesi için verilen 15 günlük sürede ise davacı tarafından anılan noksanlık giderilemediğinden bahisle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3. maddesi uyarınca iş yerinin faaliyetten men edilmesine dair ... tarih ve ... sayılı işlem ve bu işleme istinaden 1608 sayılı Kanun uyarınca Zabıta Şube Müdürlüğü'nce gereğinin yapılması yolunda tesis olunan... tarih ve ... sayılı işlem ile 13/11/2024 tarihinde iş yerinin mühürlemeye hazır hale getirmesine dair tesis olunan... tarihli Denetim ID:... sayılı işlemin tesisi üzerine bakılmakta olan

davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; dava konusu işlemde belirtilen işyerinin belirli bir süre verilmeden, noksanlık giderilinceye kadar süresiz faaliyetten men edilmesi ve bu işleme istinaden 1608 sayılı Kanun uyarınca Zabıta Müdürlüğünce gereğinin yapılması ile işyerinin mühürlemeye hazır hale getirilmesine ilişkin işlemlerin dava konusu edildiği, anılan işlemlerin idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlem kimliğinde olduğu, bu işlemin de, 5326 sayılı Kanun’un 19. maddesinde belirtilen belirli bir süre için bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesine ilişkin süreli işlemlerden olmadığı dikkate alındığında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idare mahkemesinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 18/10/2021 tarih ve E:2021/502, K:2021/520 sayılı kararıyla bu tür uyuşmazlıklarda idari yargının görevli olduğuna karar verildiği, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16/02/2022 tarih ve E:2021/3948, K:2022/453 sayılı kararında da aynı görüşün benimsendiği açıktır.