Danıştay 5. Daire E.2021/1206 K.2025/5891

İstemin Özeti

Davacı tarafından, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. madde uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin Milli Savunma Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Temyiz İsteminde Bulunan Davacının İddialarının Özeti: İdare Mahkemesince delil değerlendirilmesi yapılmadan gerekçesiz şekilde karar verildiği, ara karar yapılıp ara karara cevap gelmesine rağmen UYAP sistemine taranmadığı bu şekilde savunma hakkının kısıtlandığı, çelişmeli yargılama hakkının ihlal edildiği iddia edilmektedir.

Davalı İdarenin Savunmasının Özeti: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hakimi : ... Düşüncesi : İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Bölge idare mahkemesi idare dava daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

Bununla birlikte, kamu görevinden çıkarılma gerekçelerinden olan "üyelik" unsuru, ceza kanunları ile tanımlanmış bir suç olduğundan idari yargı mercilerinin bu yönde bir inceleme yapmaları ve tespitte bulunmaları mümkün değildir. Nitekim, Anayasa Mahkemesinin 24/06/2021 tarih ve E:2018/81, K:2021/45 sayılı kararıyla, 7086 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "...üyeliği, mensubiyeti veya..." ibaresinin iptaline karar verilmiştir. Bu nedenle, idari yargı yerlerince terör örgütleri ile iltisak ve irtibat noktasında değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Bu bağlamda; ilgili hakkında silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan verilen takipsizlik ya da beraat kararı ilgilinin FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibatının bulunup bulunmadığı yönünden farklı bir değerlendirme yapılmasına hukuki engel oluşturmayacağı gibi, ilgili hakkında örgüt üyeliğinden hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunması da anılan mahkumiyetin gerekçesi olan maddi tespitlere yönelik olarak ilgili hakkında irtibat ve iltisak kavramları yönünden idari yargı yerlerince ayrıca bir irdeleme yapılması gerekliliğini ortadan kaldırmayacaktır.

Şüphesiz terör örgütüne üyelik suçundan kesinleşmiş mahkumiyet kararının bulunması irtibat ve iltisak değerlendirmesi yönünden önemli bir veri olmakla birlikte, dava konusu işlemin irtibat ve iltisak sebebine dayanması nedeniyle, idari yargı yerlerince işlemin sebep unsuru yönünden ayrıca değerlendirme yapılması ve kararda bu değerlendirmeye ilişkin gerekçeye yer verilmesi zorunludur.

Mahkemelerce gerekçeli karar verilmesi ile dosyadaki mevcut delillerin, yargılamada yapılan değerlendirmedeki hukuki gerekçelerin taraflarca öğrenilmesi sağlanmaktadır. Kararın gerekçeli olması ilgililerin karara karşı kanun yoluna başvurması ve bu başvurulardaki iddialarını oluşturması açısından da önem arz etmektedir. Bu sebeple, mahkeme kararının gerekçesiz olmasının bir bozma sebebi olacağı açıktır.

Ancak dava konusu işlemin sebep unsurunu oluşturan eylemlerin aynı zamanda suç teşkil ettiği durumlarda, davacı hakkında yapılan ceza yargılaması sırasında davacının etkin pişmanlıktan faydalanarak samimi ikrarda bulunması işlemin tesisinde belirleyici olan olgularla ilgili çekişmeli durumu ortadan kaldırmaktadır.

Sonuç itibarıyla; kanun hükmünde kararnamenin verdiği yetkiye dayanılarak kamu görevinden çıkarılan kişiler tarafından anılan çıkarma işlemlerinin iptali istemiyle açılan davalarda, idari yargı mercilerince; kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisakının bulunup bulunmadığı hususunun, davalı idarelerce dosyaya sunulan tespitler ile davacı hakkında yürütülen ceza soruşturması ve/veya yargılamasında elde edilen maddi delillerin birlikte dikkate alınması suretiyle irdelenmesi ve kararlarda bu değerlendirmeye ilişkin gerekçeye yer verilmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında, davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyesi olduğunun Ceza Mahkemesince tespit edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmüştür.

Anılan İdare ve Bölge İdare Mahkemesi kararları, yukarıda yer verilen tespitler ışığında değerlendirildiğinde; İdare ve Bölge İdare Mahkemesince, resen araştırma ilkesi uyarınca herhangi bir araştırma yapılmadığı gibi davalı idare tarafından bakılan bu dosyaya sunulan bilgi, belge ve tespitler ile davacı hakkında yürütülen ceza soruşturması ve yargılamasında elde edilen maddi deliller değerlendirilmeksizin karar verildiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yargılandığı ve etkin pişmanlıktan yararlandığı ceza yargılaması sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, "...Sanık emniyet aşamasında ifadesi alınırken bu yapı içerisinde bulunduğu döneme ilişkin bildiklerini anlatacağını ve etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak istediğini dile getirmiştir.

Sanık gerek soruşturma gerek ise mahkeme huzurundaki beyanında örgüt içerisinde bir dönem bulunduğunu bu yapının yurtlarında kaldığını ve belletmenlik yaptığını keza evlerinde kaldığını ve askeri okul sınavlarına hazırlandığını, sohbetlerine katıldığını ve örgüt mahrem imamı tarafından sabit hatlardan arandığını kabul ederek vermiş olduğu bilgiler kapsamında ondokuz şahsa yönelik teşhis işlemlerini gerçekleştirmiştir.

Sanığın incelenen görev safahat bilgilerine göre 2012 yılında Balıkesir Astsubay okulunu kazandığı 2013 yılında 3. Kolordu komutanlığı MEBS alay komutanlığında astsubay olarak görev yaptığı tespit edilmiştir.

Sanığın samimi ve ayrıntılı beyanı ve dosya kapsamından anlaşıldığı üzere.

Meslek yüksek okuluna kayıt aşamasında kalacak yer temin etmeleri üzerine örgüt ile ilk temasını kurduğu, yurtlarında kaldığı, düzenlene sohbetlere katıldığı, okuma kamplarına katıldığı, Seydişehir ilçesinde bulunan yurtta belletmenlik yaptığı, örgüte ait evlerde kaldığı ve askeri okul sınavlarına hazırlandığı, askeri okula başladığı dönemde mahrem imam ile yapılan toplantılara diğer grup üyeleri ile birlikte devam ettiği, bu mahrem imamlar tarafından yapılan toplantılardan önce sabit hatlardan örgütsel yöntem ile uyumlu olacak şekilde diğer grup üyeleri ile birlikte periyodik ve ardışık olarak arandığı,

Göreve başladığında da sohbetlere katılmaya devam ettiği, himmet verdiği, komutanları hakkında bilgi paylaştığı, anlaşılmıştır.

Sanık hakkında düzenlenen tüm Türkiye Ardışık Analiz Sorgu tutanağına göre 2012-2014 yıllarında belirli periyot içerisinde kendi rütbesi ile uyumlu olan diğer asker şahıslarla birlikte görev/eğiitim yerleri ile uyumlu ardışık aramalarının olduğu tespit edilmiştir. ..." yönünde tespitlerin bulunduğu görülmüştür.

Bu durumda, her ne kadar İdare ve Bölge İdare Mahkemesince, davacı hakkında bakılan bu dosya kapsamındaki bilgi, belge ve tespitler ile ceza soruşturması/yargılaması kapsamındaki maddi deliller değerlendirilmeksizin, dava konusu işleme dayanak alınan değerlendirmelerin kabul edilebilir nitelikte yeterli tespitler içerdiği ve bu yönüyle de yerine getirilen kamu görevinin önemi de dikkate alındığında tesis olunan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesine dayalı olarak davanın reddi yönünde kurulan hüküm gerekçe yönünden usule aykırı ise de,

ceza yargılamasında etkin pişmanlıktan faydalanan davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak ve irtibat düzeyindeki ilişkisi kendi samimi ikrarı ile ortaya konulduğundan ve buna bağlı olarak dava konusu işlemin sebep unsurunu oluşturan maddi olgulara ilişkin çekişmeli durum ortadan kalktığından, söz konusu usule aykırılık kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiş ve davacının ceza yargılamasında elde edilen deliller ile bakılmakta olan dava dosyasında yer alan tespitler birlikte değerlendirildiğinde, davacının anılan örgüt ile irtibat ve iltisakı bulunduğu sonucuna varılmıştır.