Danıştay 6. Daire E.2016/8638 K.2020/9664

Dava konusu istem : Samsun ili, Tekkeköy ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda … tarihli, … sayılı (Mahkeme kararında sehven … sayılı olarak yazılmıştır.) büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının, bu plana yapılan itirazın reddine ilişkin … tarihli, …/… sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının ve bu kararın bildirimine ilişkin … tarihli, … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : Temyize konu kararda; davanın konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı olarak alınarak, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, planlarla, demiryolu ile parsel arasında yol ayrılmasının,

demiryoluna komşu parsellere cephe-servis imkanı vermesi ve demiryolu üzerinden geçişleri belirli noktalardan düzenleyerek hem taşıt hem de demiryolu trafiğinin güvenliğini sağlayan/arttıran bir düzenlenme olması yanında demiryolu ile bu yola bitişik alanlardaki güvenlik vb. imkanları sağlıyor olması nedeniyle uygun bir planlama yaklaşımı olduğu,

1/1000 ölçekli planda, söz konusu yolun dava konusu parsel kısmında 10 metre olarak öngörülmesine karşın parselin doğusunda ve batısında yolun 5 ve 7 metre olarak devam ettiği görülmekle birlikte, revizyon imar planında getirilen ilave yapılaşma hakkı ile ticari kullanıma bağlı oluşacak ilave trafik yükü gözetildiğinde, yapılan yol genişletilmesinde bir olumsuzluk bulunmadığı, söz konusu yolun en az 10 metre olarak işlevlendirilmesinin ihtiyaç ve zorunluluk olduğu,

parselin kuzeyinde 10 metre olarak yol işlevlendirilmesine ilişkin 1/1000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli revizyon imar planında şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve plan tasarım teknikleri ile mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İmar planı revizyonu ile parselin bir kısmının yolda kaldığı, kalan kısmın yapılaşmaya elverişli olmadığı, mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Revizyon imar planının ilçe genelindeki ihtiyaçlar gözetilerek hazırlandığı, plan kademeleri arasında herhangi bir uyumsuzluğun bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı kabul edilmiştir.

Kuzeyinden TCDD demiryolu hattı geçen … ada, … sayılı parselin tamamının önceki 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ticaret alanında kaldığı, … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planıyla … ada, … sayılı parselin isabet ettiği ticaret adası ile kuzeydeki TCDD demiryolu hattı arasında oluşturulan yol nedeniyle parselin bir kısmının bu yolda kaldığı, davacı tarafından parselin kısmen yolda kalmasına yönelik iddialarla sadece 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının iptalinin istenildiği,

1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının iptalinin istenilmediği anlaşılmış; ancak 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının paftasının incelenmesinden ise davanın konusunu oluşturan yolun, 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında gösterilip gösterilmediği net bir biçimde anlaşılamamıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde.

"Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.

Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davanın konusu sadece 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı olduğu halde, İdare Mahkemesince 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının da dava konusu alındığı, bilirkişi raporunda imar planları arasında hiçbir ayrım yapılmadan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının bir bütün olarak değerlendirilerek,

demiryolu ile parsel arasında yol ayrılmasının, demiryoluna komşu parsellere cephe-servis imkanı vermesi ve demiryolu üzerinden geçişleri belirli noktalardan düzenleyerek hem taşıt hem de demiryolu trafiğinin güvenliğini sağlayan/arttıran bir düzenlenme olması yanında demiryolu ile bu yola bitişik alanlardaki güvenlik vb. imkanları sağlıyor olması nedeniyle uygun bir planlama yaklaşımı olduğu sonucuna varıldığı ve mahkemece anılan rapor esas alınarak karar verildiği anlaşılmış, ancak 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında ticaret kullanımlı yapı adası demiryolu hattı arasında gösterilen,

parselin kısmen isabet ettiği uyuşmazlık konusu yolun, dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında gösterilip gösterilmediği net bir biçimde anlaşılamamıştır.

Bu durumda, dava konusunun sadece 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı olduğu ve davacının 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına yönelik iddialarının, parselinin kısmen yolda kalmasına ilişkin olduğu dikkate alındığında, İdare Mahkemesince, uyuşmazlık konusu olan yolun, dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında gösterilip gösterilmediği, gösterilmiş ise bu yolun genişliğinin ne olduğu ve genişliğinin aynı şekilde devam edip etmediği, sürekliliğinin olup olmadığı, ulaşım ihtiyaçları, şehircilik ve planlama ilkeleri açısından gerekli olup olmadığı,

dava konusu imar planının üst ölçekli imar planlarına uygun olup olmadığı hususlarının aralarında ulaşım konusunda uzman bir bilirkişinin de yer aldığı yeni bir bilirkişi heyeti oluşturularak açıklığa kavuşturulması suretiyle dava hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, bu davanın konusu oluşturan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının iptali istemiyle davacı ile benzer iddialarla ve uyuşmazlık konusu parselin komşuluğunda bulunan parsellere yönelik açılan davaların reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin … tarihli, E: …, K: … sayılı, E: …, K: … sayılı, … tarihli, E: …, K: … sayılı, … tarihli, E: …, K: … sayılı,.

İdare Mahkemesinin … tarihli, E: …, K: … sayılı, E: …, K: … sayılı, …. tarihli, E: …, K: … sayılı kararlarının, sırasıyla Danıştay Altıncı Dairesinin 19/10/2020 tarihli, E:2016/10434, K:2020/9680 sayılı, E:2016/9600, K:2020/9683 sayılı, E:2016/9626, K:2020/9682 sayılı, E:2016/10646, K:2020/9681 sayılı, E:2016/9199, K:2020/9666 sayılı, E:2016/8550, K:2020/9665 ve E:2016/11081, K:2020/9663 sayılı kararlarıyla,

mahkemelerce aralarında ulaşım konusunda uzman bir bilirkişinin de yer aldığı yeni bir bilirkişi heyeti ile keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle uyuşmazlıklar hakkında karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulduğu anlaşılmaktadır.

Aynı veya çok benzer uyuşmazlıklarda çelişkili sonuçların oluşmaması için bu tür davaların bir bütün olarak incelenmesi yaklaşımının benimsenmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede aynı planlama bölgesinde bulunan taşınmazlar yönünden yapılacak incelemenin, alanın önem ve özelliği, incelemenin bütünlük içerisinde yapılması gerekliliği ve birbirine çok benzeyen davalarda farklı kararların verilmemesi zorunluluğu karşısında, temyize konu kararı veren İdare Mahkemesince, bozma kararı üzerine,

yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulurken, anılan davaların, yukarıda esas ve karar numaraları belirtilen Danıştay Altıncı Dairesi kararları ile kararı bozulan kararları veren mahkemelerde açılan davalarla bağlantılı olduğunun göz önünde bulundurulması ve belirtilen mahkemelerle irtibat sağlanarak yeni ve tek bir bilirkişi kurulu eliyle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması gerekeceği açıktır.