Danıştay 6. Daire E.2019/1126 K.2022/8509

Dava konusu istem: Muğla ili, Fethiye ilçesi, … Mahallesi, … ada, …parsel sayılı taşınmazı kapsayan alana ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonu plan notlarının "orman alanlarına" ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu plan hükümleri planlama ilkeleri ve şehircilik esaslarına uygun olmasa da davacı tarafından yapılan itiraz sonucunda söz konusu plan hükümleri ile davacı lehine kısmi yapılaşma imkanı getirildiği, dolayısıyla verilecek iptal kararı ile davacının bu kazanımının ortadan kalkacağı, taşınmaz maliki davacı aleyhine sonuç doğurabileceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti:.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararda; imar planlarının, plan raporu ve plan notlarıyla bir bütün olduğu, plan notlarının imar planı üretildikten sonra imar planının uygulanması sürecini yönlendirmede tamamlayıcı nitelikte bir belge olduğu, bu anlamda plan notlarından imar planları hükümlerinin uygulanması sürecinde karşılaşılacak sorunların çözümünü ve plan kararlarının etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamasının beklendiği,

önceki planda orman alanlarına yönelik yapılaşma koşulları doğrudan orman alanlarına ilişkin plan hükümleri içinde tanımlanmış iken, dava konusu değişiklik ile orman alanlarına yönelik yapılaşmanın tarım alanlarına ilişkin yapılaşma koşulları ile düzenlendiği, bunun sonucunda plan notlarının, plan kararlarının bütünleyicisi ve tamamlayıcısı olma niteliğini kaybettiği ve bir arazi kullanım kararına ilişkin hükümlerin diğer bir arazi kullanım kararına yönlendirildiği, yapılaşma koşulları yönünden plan notlarının 5.8.1 sayılı maddesine yapılan göndermenin, bu madde içinde yer alan hangi alt maddeye yönelik olduğunun belirtilmediği,

bu durumun plan kararlarının uygulanması yönünden bir belirsizlik oluşturduğu, diğer yandan, 5.8.1.3 sayılı maddede düzenlenen "Marijinal Tarım Alanları" başlıklı hükme eklenen son paragraf ile orman alanlarında turizm tesisi inşa edilebilmesi imkanının getirildiği ancak, önceki planda 20.000 m² olan parsel büyüklüğü şartının dava konusu planda 5000 m²'ye düşürüldüğü, parsel büyüklüğünün 20.000 m²den 5000 m²'ye düşürülmesinin alanda yapılaşmayı kolaylaştıracak nitelikte olduğu,

dolayısıyla, bölgede hızlı bir yapılaşmanın önünü açabileceği ve bu durumun bölgenin doğal karakterinin bozulmasına neden olabileceği anlaşıldığından dava konusu plan hükümlerinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Orman alanlarında plansız yapılaşmanın önlenmesi, kırsal nitelikli turizmin desteklenmesi ve kamu yararı amacıyla dava konusu plan değişikliğinin yapıldığı, çevre düzeni planında 2/B arazilerinin doğal karakteri korunacak alan statüsünde olduğu ve yapılaşmaya konu edilmediği, kazanılmış herhangi bir hakkın bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 29.10.2021 tarihli ve 31643 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 85 sayılı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2. maddesi ile de aynı Kararnamenin 97. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "Çevre ve Şehircilik" ibaresinin "Çevre,

Şehircilik ve İklim değişikliği" şeklinde değiştirildiği görüldüğünden, davalı idarenin ismi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olarak değiştirilmesi suretiyle işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden, Muğla ili,Fethiye İlçesi, …Mahallesi, … mevkii, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonunun 19/07/2016-17/08/2016 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askı süresi içinde davacı ve diğer parsel maliklerince planın "orman alanlarına" ilişkin kısmına itiraz edildiği,

söz konusu itirazlar değerlendirildikten sonra Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının … tarih ve … sayılı kararı ile Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonu Plan Hükümlerinin "orman alanlarına" ilişkin kısmında bir takım değişiklikler yapıldığı ve bu yeni plan hükümlerinin 02/12/2016-02/01/2017 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği, getirilen yeni düzenlemelere yapılan itirazların da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının … tarih ve …sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4.maddesinde,"... c) Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı,...ifade eder" hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu 1/25000 ölçekli çevre düzeni planından önceki planda yer alan "Planda orman arazisi olarak gösterilen alanlardaki özel mülkiyete konu arazilerde konut veya turizm tesisleri yapılabilir" şeklindeki plan notunun dava konusu 1/25.000 çevre düzeni planı notu ile "Planda orman arazisi olarak gösterilen alanlardaki özel mülkiyete konu arazilerde bu planın 5.8.1 maddesinde belirtilen yapılaşma koşulları geçerlidir" şeklinde değiştirildiği, orman alanlarına ilişkin plan notu değişikliği ile yapılaşma koşullarında temel bir değişikliğe gidildiği,

önceki planda yapılaşma koşulları doğrudan orman arazisine yönelik plan notları ile düzenlenirken dava konusu planda tarım alanlarına yönelik 5.8.1 sayılı plan notunun geçerli olduğunun kurala bağlandığı, tarım alanlarına ilişkin ise yapılaşma koşullarının üç farklı başlıkta düzenlendiği, bunların "5.8.1.1.Mutlak Tarım ve Özel Ürün Alanları", "5.8.1.2.

Dikili ve Örtü Altı Tarım Alanları" ile "5.8.1.3.Marijinal Tarım Alanları" olduğu, tarım alanlarının türüne göre farklı yapılaşma koşullarında tarımsal amaçlı yapılar ile çiftçinin barınabileceği yapıların yapılabileceğinin öngörüldüğü, "5.8.1.3 Marijinal Tarım Alanları" başlıklı plan notuna eklenen son paragraf ile bu alanlarda turizm tesislerinin de inşa edilebileceğinin belirtildiği,

ayrıca üst ölçekli plan olan Aydın - Muğla - Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının 8.9 sayılı orman alanları başlıklı plan notunun 8.9.5 sayılı maddesinde, "Bu planda orman veya ağaçlandırılacak alan olarak belirlenmiş ancak özel mülkiyete tabi olup mülkiyeti kesinleşmiş ve tapuya tescil edilmiş tarım arazisi vasfındaki parsellerde "8.3 Tarım Arazileri" plan hükümleri geçerlidir." kuralının yer aldığı görülmüştür.

Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince önceki planda orman alanlarına yönelik yapılaşma koşullarının doğrudan plan notlarının orman alanları başlıklı kısmı içinde tanımlanmış iken, dava konusu değişiklik ile orman alanlarına yönelik yapılaşmanın tarım alanlarına ilişkin yapılaşma koşulları ile düzenlendiği, bunun sonucunda plan notlarının, plan kararlarını bütünleyicisi ve tamamlayıcısı olma niteliğini kaybettiği, uygulanması yönünden bir belirsizlik oluşturduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de;

davacının taşınmazının 2/B arazisi olduğu ve davacı tarafından taşınmazın satın alındığı tarihte yürürlükte bulunan plan notunda orman alanında özel mülkiyete tabi taşınmazlarda konut veya turizm tesisi yapılabileceğinin düzenlendiği, yapılan dava konusu plan notu değişikliği ile taşınmazın tarım alanına ilişkin yapılaşma koşullarına tabi kılındığı ve davacının talebinin dava konusu taşınmazda konut ya da turizm tesisi yapılabilmesine yönelik olduğu,

fakat dava konusu bölgenin doğal niteliği ve özel koruma bölgesi olması nedeniyle söz konusu alanda yapılaşma yoğunluğunun azaltılması amacıyla tarım alanlarında yapılabilecek yapılara ilişkin sınırlamalar getirilmesinin yerinde olduğu,

bu alanda sadece çiftçilerin barınabileceği yapıların yapılabileceği, tarım arazilerinden ise sadece marjinal tarım arazisinde turizm tesisi yapılabileceği, bunun da çeşitli sınırlandırmalara tabi olduğu ve plan notlarının üst ölçekli plan notları ile de uyumlu olduğu hususları dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından davanın reddine ilişkin Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İzmir Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.