Danıştay 6. Daire E.2019/15054 K.2023/6009

3- … 4- … 5- … 6- … 7- … 8- … VEKİLİ : Av…

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av…

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, … pafta, … sayılı parseli kapsayan alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılmasına ilişkin Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile parselasyon yapılmasına ilişkin Samsun Büyükşehir Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin plan açıklama raporunda da belirtildiği üzere,

anılan imar planlarının Karayolları 1.Bölge Müdürlüğü ile Devlet Su İşleri 7. Bölge Müdürlüğü'nün yazıları doğrultusunda taşkın sahalarının ve ...-Samsun Devlet Karayolu güzergahına ilişkin projenin imar planına yansıtılması ve konut dışı kentsel çalışma alanı, park, konut ve yol kullanımlarının yeniden düzenlenmesi amacıyla hazırlandığı, alanda 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun 7. maddesi uyarınca Samsun Büyükşehir Belediyesi Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararı ile parselasyon yapılmasına karar verildiği, dava konusu imar planı değişikliğinin parsel ölçeğinde olmadığı,

ilgili kurumların talebi ve görüşleri doğrultusunda Kürtün Irmağının taşkın alanları ve ...-Samsun Devlet Karayolu güzergahı dikkate alınarak yeniden plan kararının üretildiği, planların kamu yararı ve eşitlik ilkesi gözetilerek imar mevzuatına, planlama tekniklerine ve şehircilik ilkelerine uygun olduğu; parselasyonda düzenleme ortaklık payı (DOP) oranının 0.3883516 olarak hesaplandığı, mevzuata uygun şekilde ilk kez uygulamaya alınan parsellerden DOP kesintisi yapıldığı, daha önce imar uygulamasına konu olan parsellerden ise DOP kesintisi yapılmadığı,

uygulamaya alınan dava konusu 1234 sayılı kadastro parselinin imar planında yol alanı ve çok az bir kısmının da park kullanımda kaldığından ... ada, ... sayılı imar parselinden tahsis yapılmasının teknik zorunluluktan kaynaklandığı, parselasyonun dağıtım ilke ve esaslarına uygun olduğu, sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu parselasyon sonucunda uzaktan, eş değer olmayan yerden tahsis yapıldığı, bu durumun bilirkişi raporunda değerlendirilmediği, rapora itirazlarının dikkate alınmadığı, işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… ili, … ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, … pafta, … sayılı parseli kapsayan alanda, ….Bölge Müdürlüğü ile … Müdürlüğü'nün yazıları doğrultusunda taşkın sahalarının ve ...-Samsun Devlet Karayolu güzergahına ilişkin projenin imar planına yansıtılması ve konut dışı kentsel çalışma alanı, park, konut ve yol kullanımlarının yeniden düzenlenmesi amacıyla ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun 7. maddesinin 1.fıkrasının (b) ve (c) bendi uyarınca Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği kabul edilmiş, ardından 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun 7. maddesi uyarınca Samsun Büyükşehir Belediyesi Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararı ile parselasyon yapılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Yasasının "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde.

"Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.

Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Yasasının 18.maddesinin 1.fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte olan hâli; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın birbirleri ile yol fazlaları ile kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya Belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler Valilikçe kullanılır." hükmünü içermektedir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Yasasının 7.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde.

"Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek;

nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak.", (c) bendinde.

"Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak." Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. 7.maddenin 2.fıkrasında ise.

"Büyükşehir belediyeleri birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen yetkilerini, imar plânlarına uygun olarak kullanmak ve ilgili belediyeye bildirmek zorundadır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın ve Danıştay Altıncı Dairesinin E:2021/742, E:2021/829, E:2021/1102, E:2021/3473 ve E:2021/3475 sayılı dosyalarının birlikte incelenmesinden; Dairemizin E:2021/3473 sayılı dosyasında, dava konusu imar planlarının ve bu planlara dayanılarak yapılan parselasyonun iptali istemiyle üçüncü bir şahıs tarafından açılan davada, dava konusu işlemlerin; "...Uyuşmazlık konusu olayda, taşınmaza ilişkin olarak daha önce yapılmış 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı bulunmasına rağmen dava konusu Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile 5216sayılı Yasa'nın 7/b maddesi uyarınca doğrudan imar planı değişikliği yapıldığı görülmektedir.

Yukarıda anılan 5216 sayılı Yasa'nın 7/b maddesinde ilçe belediye meclisince kabul edilerek usulüne uygun olarak uygulamaya konulan 1/1000 ölçekli imar planında daha sonradan ilçe belediye meclisi kararı olmaksızın büyükşehir belediye meclisince değişiklik yapılmasını öngören bir düzenleme yer almadığından ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının yürürlüğe girmesinden itibaren 1 yıllık süre geçmeden 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının birlikte değiştirilmesine olanak bulunmadığından,

dava konusu işlemin 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmında bu yönden de hukuka uyarlık bulunmamaktadır..." gerekçesiyle iptali yolundaki .... İdare Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 14/10/2020 tarihli, E:2016/10446, K:2020/9485 sayılı kararı ile onandığı, 14/06/2023 tarihli, E:2021/3473, K:2023/6004 sayılı kararı ile de kararın düzeltilmesi isteminin reddedildiği anlaşılmaktadır.

Dairemizin E:2021/742, E:2021/829, E:2021/1102 ve E:2021/3475 sayılı dosyalarında da dava konusu imar planları ile bu planlara dayanılarak yapılan parselasyonların iptali istemiyle açılan davalarda, benzer gerekçelerle verilen iptal kararlarının kanun yolu aşamalarından geçerek kesinleştiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yapma yetkisi yönünden yapılan değerlendirmede; Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla doğrudan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylandığı, ancak anılan planın 5216 sayılı Kanun'un 7/c maddesi kapsamında büyükşehir belediyelerine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işlerinden herhangi biri kapsamında bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, davalı idarenin ilçe belediye meclisi kararı olmaksızın doğrudan büyükşehir belediye meclisince onaylamasında yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Parselasyon işlemi bakımından, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali gerektiğinden dayanağı kalmayan parselasyonun da iptaline karar verilmesi gerektiği tabiidir. Ayrıca düzenleme sınırının mevzuat hükümlerine uygun şekilde belirlenmediği görülmekte olup dava konusu taşınmaz bakımından yapılan tahsise ilişkin olarak da, kadastral parselin yakınında ve eş değer bir imar parselinden tahsis olanağının bilirkişi raporunda yeterince irdelenmediği anlaşıldığından, iptal kararı üzerine davalı idarece alana ilişkin yeni parselasyonun belirtilen hususlara dikkat edilerek yapılması gerekmektedir.

Uyuşmazlığın dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının davacıya ait parsele ilişkin kısmına gelince; imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygunluğu bakımından gerekirse farklı bir bilirkişi heyeti ile yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle alınacak raporun da değerlendirilmesi sonucunda yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir.