Danıştay 6. Daire E.2019/15959 K.2023/6236

2- … Belediye Başkanlığı - … VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı DSİ Genel Müdürlüğü'ne tahsis edilen ve davacı kurumun Bölge Müdürlüğü yerleşkesinin bulunduğu Diyarbakır İli, Yenişehir İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz ile … ada, …, …, …, …, … parsel sayılı taşınmazların içerisinden geçen ve anılan yerleşkeyi ikiye bölen 20,00 metre genişliğindeki yolun 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında iptal edilerek taşınmazların eski plan hükümlerinde olduğu gibi korunmasına ilişkin 12.06.2013 tarihli imar planı değişikliği başvurusunun Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı'nca reddine ilişkin … tarihli, … sayılı işlem ile aynı yöndeki başvurunun zımnen reddine ilişkin Yenişehir Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince, Danıştay Altıncı Dairesinin 02.11.2017 tarih ve E:2016/149, K:2017/8529 sayılı kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmazların 1994 yılındaki 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre bir bütün olarak ada şeklinde resmi kurum alanı olarak ayrıldığı,

2007 ve 2008 yıllarında yapılan plan değişikliklerinde dava konusu taşınmazların kısmen " idari tesis alanı" kısmen de "20 metre genişliğinde imar yolu” olarak planlandığı, 2013 yılında yapılan plan değişikliklerinde "20 metre genişliğinde imar yolu” fonksiyonu korunarak, idari tesis alanı fonksiyonunun, özel eğitim tesis alanı olarak değiştirildiği, … tarih ve … sayılı Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Meclis kararı ile taşınmazlarda fonksiyon değişikliğine gidilerek özel eğitim tesis alanı fonksiyonunun resmi kurum alanına dönüştürüldüğü,

20 metre genişliğinde imar yolu fonksiyonunun ise değiştirilmediği bu fonksiyonun devam ettiğinin görüldüğü, davacının talebinin; taşınmazlarda fonksiyon değişikliğinde gidilerek 1994 yılındaki uygulama imar planında yer aldığı gibi bir bütün olarak ada şeklinde resmi kurum alanına ayrılması olduğu, ancak 20 metrelik yolun iptal edildiğinde mevcut yol sisteminde 25 metrelik ve daha düşük (20, 12 veya 10 metre genişliğindeki) yolları besleyecek dolaşım sisteminin ortadan kalkacağı, bölge ile bağlantı kurulamayacağı, bu nedenle yolun kaldırılmasının plan ana kararlarını, sürekliliğini ve sosyal-teknik altyapısını değiştirecek nitelikte olduğu,

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğin 26. maddesinin 6. bendine göre, ulaşım sisteminde ulaşım kademelenmesini ve ulaşım sistemini bütünlüğü bozmadan mülkiyet ve yapılaşma durumunun topografîk vb. nedenlerle imar yollarında plan değişikliğine gidilebileceği, ancak dava konusu imar yolunun yerleşkeyi ikiye böleceği ve bazı binaların yıkımının gerçekleşmesine neden olacağı iddialarının nesnel gerekçelerden uzak olduğu, davacının imar plan değişikliğinin yapılmasına ilişkin talebinin nesnel ve teknik gerekçelere dayanmadığı, yürürlükteki imar planının ulaşım ana kararlarını bozucu nitelikte olduğu anlaşıldığından,

talebin reddine ilişkin dava konusu işlemin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına ve mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Taşınmazlar üzerindeki yerleşkenin 1960 yıllarından bu yana hizmet verdiği, 20 metrelik yolun kaldırılarak yerleşkenin bütünlüğünün korunması gerektiği, bölgenin yapılaşmasını tamamlamış olduğu, 10 metrelik yola ihtiyacın bulunmadığı yolun faaliyete geçmesiyle yolun iki tarafındaki kalan yapıların bütünlüğünün bozulacağı, alt yapı tesislerinin bağlantısının kopacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlık konusu taşınmazlar, 1994 tarihli imar planında bir bütün olarak ada halinde resmi kurum alanı olarak, 2007 tarihli imar planında idari tesis alanı ve 20 metre yol alanı olarak, 2010 tarihli imar planında aynı plan kararlarının korunduğu, 15.03.2013 tarihli 5000 ölçekli nazım imar planında özel eğitim tesis alanı ve 20 metre yol alanı, 10.05.2013 tarihli 1000 ölçekli uygulama imar planı da özel eğitim tesis alanı ve 20 metre yol alanı olarak, 15.08.2014 tarihli 5000 ölçekli nazım imar planında ise resmi kurum alanı ve 20 metre yol alanı olarak planlanmıştır.

Davacı tarafından 12.06.2013 tarihli başvuruları ile davalı idarelerden; 20m'lik imar yolunun gerek 1/5000 ölçekli nazım imar planında gerekse 1/1000 ölçekli uygulama imar planında iptal edilerek eski imar planında olduğu şekliyle korunması suretiyle plan değişikliği yapılması istemlerinde bulunulması yönündeki istemlerin Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı'nın … tarihli, … sayılı işlemi ile Yenişehir Belediye Başkanlığı'nca ise zımnen reddi üzerine (dosyada Yenişehir Belediye Başkanlığı savunma dilekçesinin ekinde yer alan belgelerde görüldüğü üzere Yenişehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı'nın … tarihli, … sayılı işlemi ile davacının başvurusu reddedilmiştir.) bu işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

İşlem tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 29. maddesinde; "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde 1) Devamlığı olan bir yol belli bir kesimde daraltılamaz. 2) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu esas alınır. 3) İmar planlarındaki gelişme alanlarında (7,00) metreden dar yaya, (10,00) metreden dar trafik yolu açılamaz, Meskun alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. 4) İmar planı değişikliği ile çıkmaz sokak ihdas edilemez. 5) İmar planı içinde kalan karayolu, kent içi geçişinin değiştirilmesi durumunda, Karayolları Genel Müdürlüğü'nden alınacak görüşe uyulur." kuralı yer almıştır.

İşlem tarihinden sonra yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 'İmar planı değişiklikleri' başlıklı 26. maddesinde, (1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. (2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır.

Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz.

Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir.

Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur...".

(6) İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde: a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz. b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.

c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdakistandartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz. .." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı paftasının incelenmesinden; davacının maliki olduğu ve taşınmazların DSİ 10. Bölge Müdürlüğünün bünyesinde bulunan misafirhane, spor tesis alanı, çocuk oyun alanı ve yeşil alan olarak kullanılan … ada, … parsel sayılı taşınmaz ile … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlar arasında bulunan 20 metrelik yolun alanda onaylanan ilk imar planında bütün bir ada olarak planlanan yerleşkeyi ikiye böldüğü ve taşınmazlar üzerinde yer alan bazı resmi kurum alanlarının da bu 20 metrelik yol alanında kaldığı görülmüştür.

Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 29. maddesi ile Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 'İmar planı değişiklikleri' başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, imar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde, yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumunun dikkate alınacağı belirtilmiştir.

Bakılan uyuşmazlıkta, alanda yürürlükte bulunan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 20 metrelik yol fonksiyonu yönünden yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uyulmadığı ve davacının mülkiyet ve yapılaşma durumunun dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, 20 metrelik yol alanı kararının kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemlerde hukuka uyarlık görülmediğinden, davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.