Danıştay 6. Daire E.2019/16645 K.2021/14773

Dava konusu istem: Trabzon İli, Yomra İlçesi, …Mahallesi, …Mevkiinde bulunan dere yatağı ile …ada …,…,…ve …parsel sayılı arazilere izinsiz hafriyat toprağı döküldüğünden bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca 152.925,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Trabzon Büyükşehir Belediye Encümeni'nin …tarihli ve …sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; davacı şirketin Kanun ve Yönetmeliklerde öngörülen yasaklara aykırı olarak yetkili merciden izin ve gerekli önlemler almadan dere yatağına ve muhtelif arazilere hafriyat toprağının taşınarak döküldüğü hususunun sabit olduğu, dolayısıyla 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; uyuşmazlıkta, 28/09/2017 tarihinde yapılan denetimde uyuşmazlık konusu arazilere davacı şirkete ait araçlarla izinsiz hafriyat dökümü yapıldığı gerekçesiyle davacı şirkete idari para cezası verildiği, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince ara kararı ile davalı idareden anılan denetime ilişkin bilgi ve belgelerin (tespit, tutanak, fotoğraf, video kaydı vs.) istenildiği, davalı idare tarafından ara kararına cevaben gönderilen belgeler arasında belirtilen tarihteki denetime ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin dosyaya sunulamadığı,

dava konusu işlemde belirtilen ve davacının idari para cezası ile cezalandırılmasına dayanak teşkil eden 28/09/2017 tarihli denetime ilişkin bilgi ve belgelerin davalı idarece dosyaya sunulamaması nedeniyle, 28/09/2017 tarihinde davacı tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen izinsiz hafriyat toprağı dökümü eylemi kesin ve somut olarak ortaya konulamadığından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konuda kararda, 28/09/2017 tarihli denetime ilişkin tutanağın dosyaya sunulamaması nedeniyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; dava konusu encümen kararında denetim tarihinin 25/09/2017 yerine sehven 28/09/2017 olarak yazıldığı, 24/09/2017, 25/09/2017 ve 14/10/2017 tarihinde yapılan denetimlerde dere yatağına plakaları tespit edilen araçlarla hafriyat toprağının döküldüğünün tespit edildiği, bu nedenle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Trabzon İli, Yomra İlçesi, Kaşüstü Devlet Hastanesi yolu üzerinde, hastanenin yaklaşık 1 - 1,5 km alt kısmında dere yatağına hafriyat dökümü yapıldığı, hafriyat dökümünün yapıldığı yere gidilerek yapılan kontrolde …, …, …plakalı araçların döküm yaptığının görüldüğü, araç taşıma kartlarının kontrol edilmesi ve araç sürücüleri ile yapılan mülakatta hafriyat dökümünün …adına yaptıkları ve araç taşıma kartlarının bu şahıs adına kayıtlı olduğu,

plakaları belirtilen araçların tutanak ekinde fotoğraflarına yer verildiği ve yapılan kontroller esnasında birçok kez döküm yapıldığı hususları 25/09/2017 tarihinde Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı zabıta görevlilerince düzenlenen tutanak ile. Trabzon İli, Yomra İlçesi, Kaşüstü Devlet Hastanesi yolu üzerinde yapılan kontrol ve denetimlerde hastane alt tarafında bulunan dere yatağına ……'na ait …İnşaat Nakliyat Hafriyat Taahhüt ve Ticaret Ltd.

Şti'ne ait …plakalı hafriyat kamyonu tarafından hafriyat döküldüğü hususu (tutanak ekinde fotoğraflar mevcuttur) ise …tarihli, …seri numaralı Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Dairesi Başkanlığı tutanağı ile tespit edilmiştir.

Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığının …tarih ve E.…sayılı yazısında, 25/09/2017 ve 26/09/2017 tarihinde düzenlenen tutanaklar ile hafriyat toprağı döküldüğünün tespit edildiği ve söz konusu hafriyat toprağının belediye tarafından izin verilen alanlara dökümü yapan şirketçe taşınması gerektiği davacı şirkete bildirilmiş ve 28/09/2017 tarihli yazı ile yukarıda belirtilen 25/09/2017 ve 26/09/2017 tarihli tutanaklar dayanak alınarak 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca 152.925,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Trabzon Büyükşehir Belediye Encümeni'nin …tarihli ve …sayılı kararı tesis edilmiştir.

Bunun üzerine, anılan encümen kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” kenar başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsidir.” hükmü yer almaktadır. Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılmamasıdır. Başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulmamasıdır. Anayasanın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.

2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde, ''Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi'' ifade edeceği; ''Kirletme yasağı'' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, ''Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.''; ''İdari nitelikli para cezaları'' başlıklı 20. maddesinin ''r'' bendinde de;

''Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idari para cezası verilir.''; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir.", hükümlerine yer verilmiş bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılamaması, başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulamamasıdır. Anayasanın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.

Uyuşmazlıkta.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, dava konusu işlemde belirtilen ve davacının idari para cezası ile cezalandırılmasına dayanak teşkil eden 28/09/2017 tarihli denetime ilişkin bilgi ve belgelerin davalı idarece dosyaya sunulmaması nedeniyle, 28/09/2017 tarihinde davacı tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen izinsiz hafriyat toprağı dökümü eylemi kesin ve somut olarak ortaya konulmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de;

dava konusu işlemin dayanağının 25/09/2017 tarihinde Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı zabıta görevlilerince düzenlenen tutanak ile …tarihli, …seri numaralı Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Dairesi Başkanlığı tutanağı olduğu, anılan tutanaklarda, izinsiz hafriyat dökümü yapıldığı hususu sabit olmakla birlikte, 19/02/2018 tarihinde İdare Mahkemesi kaydına giren davalı idarenin savunma dilekçesi ekinde sunulan belgelerin incelenmesinden,

izinsiz hafriyat dökümü yaptığı tespit edilen …, …, …ve …plakalı kamyonların …adına tescil edilmiş olduğunun anlaşıldığı; bu nedenle, anılan kamyonlarla izinsiz hafriyat döküldüğünden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca Samet Sağıroğlu adına para cezası uygulanması gerekirken, ……'nun ortağı ve yetkilisi olduğu davacı şirket adına para cezası uygulanmasında cezaların şahsiliği ilkesine ve hukuka uyarlık; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.