Danıştay 6. Daire E.2019/18819 K.2021/2127

Dava konusu istem: Davacıya, işletmesindeki atık suları işletme dışında 3. kişilere ait araziye deşarj ettiiğinden ve işletmesinde evsel atıkları, kontamine olmuş atıkları, metal hurdaları, hidrolik ve motor yağı ile tiner tenekelerini, eski taşıyıcı lastik bantları toprak zeminde dağınık bir şekilde bulundurduğundan bahisle 2872 sayılı Çevre Kanununun 20/j maddesi uyarınca 40.636,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin, … tarihli, … sayılı yazı ile davacıya bildirilen, … tarihli, … sayılı Ankara Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Ondördüncü Dairesinin 14/04/2015 tarih ve E:2014/11363, K:2015/2950 sayılı kararıyla husumet yönünden bozulması üzerine bozma kararına uyularak davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının temyiz edilmesi üzerine Danıştay Ondördüncü Dairesinin 12/04/2018 tarih ve E:2016/10947, K:2018/2648 sayılı kararıyla yeniden bozulması üzerine bozma kararına uyularak 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca Jandarma Genel Komutanlığına yapılan bir yetki devri bulunmadığından,

denetim yetkisi bulunmayan kurumda görevli jandarmalar tarafından düzenlenen tutanağa dayanılarak idari para cezası verilmesinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kamu düzenini korumak ve kollamak görevi olan jandarmanın, kamu düzenine ilişkin bir husus olan çevre düzeninin korunmasında da yetkisinin olduğu, kırsal kesimlerde görev yapan jandarmanın sorumluluk alanında çevreye ilişkin mevzuatın da olduğu aksine bir anlayışın eylemin cezasız kalmasına neden olacağı, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara İli, Çankaya İlçesi, Tohumlar Mah., … mevkiinde bulunan davacıya ait tuğla fabrikasında, Jandarma ekipleri tarafından yapılan denetim sonucunda düzenlenen … tarihli tutanak ile çevreninin kirletildiğinin belirlendiği, bunun üzerine 2872 sayılı Çevre Kanununun 20/j maddesi uyarınca Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … günlü, … sayılı işlemi 40.636,00-TL bedelli idari para cezası verildiği, anılan cezanın davalı idare tarafından … tarih ve … sayılı yazı ile davacıya bildirillmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 3. maddesinde Jandarmanın, emniyet ve asayiş ile kamu düzeninin korunmasını sağlayan ve diğer kanunların verdiği görevleri yerine getiren silahlı genel kolluk kuvveti olduğu, ''Jandarmanın genel olarak görevleri''ni düzenleyen 7. maddesinde, Jandarmanın sorumluluk alanlarında emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak, kaçakçılığı men takip ve tahrik etmek, suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış korunmalarını yapmak, (b) ve (c) bentlerinde belirtilen görevler dışında kalan ve diğer kanun ve nizam hükümlerinin icrası ile bunlara dayalı emir ve kararlarla Jandarmaya verilen görevleri yapmakla görevli olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Jandarmanın genel olarak görev ve sorumluluk alanının, polis ve sahil güvenlik teşkilatının görev alanının dışındaki yerler olduğu, Jandarmanın görev alanının genellikle Ülkemizin kırsal kesimleri olduğu görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; Jandarmanın sorumluluk alanlarında kamu düzenini korumak, asayiş ile kamu düzenini sağlamak, koruma ve kollamak ve bunun için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak görevinin bulunduğu çevrenin korunmasına ve kirletilmesinin önlenmesine yönelik uygulamaların da kamu düzenine ilişkin olduğu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının çevre denetimi ile ilgili görevli personel kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle geniş bir alanı kapsayan ülkenin kırsal alanlarında çevre denetiminin yeterince ve sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı da dikkate alındığında, Jandarmanın Çevre Kanunu kapsamındaki konusu suç teşkil eden fiil ve uygulamaları tespit yetki ve görevinin bulunduğunun kabulü gerekmektedir.

Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/12/2019 tarihli, E:2019/616 K:2019/6248 sayılı kararı da bu yönde olup, görev ve sorumluluk alanı çerçevesinde Jandarma personelinin Çevre Kanununa ilişkin, konusu suç teşkil eden fiil ve uygulamaları tespit etme yetkisi ve görevinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen hususlar çerçevesinde İdare Mahkemesince uyuşmazlıkta, görevli jandarmalar tarafından düzenlenen tutanağa dayanılarak verilen çevre para cezasının esasının incelenmesi suretiyle yeniden karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.