Danıştay 6. Daire E.2019/21268 K.2021/6220

Dava konusu istem: Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, … sayılı parsel sayılı taşınmazda bulunan yapıda ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca davacıya para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli, ... sayılı Çankaya Belediye Encümeni kararı ile dayanağı ... tarihli, ... sayılı yapı tatil tutanağının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davanın yapı tatil tutanağında yer alan daire ara duvarlarına ilişkin tespitler dışında kalan aykırılıklar yönünden reddi, yapı tatil tutanağının daire ara duvarlarının kaldırılmasına ilişkin kısmı ile para cezasının iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Ondördüncü Dairesinin 04/05/2017 tarih ve E:2014/6871, K:2017/3027 sayılı kararıyla yapı tatil tutanağında yer alan daire ara duvarlarına ilişkin tespitler dışında kalan aykırılıklar yönünden davanın reddine ilişkin kısmının onanması,

yapı tatil tutanağının daire ara duvarlarının kaldırılmasına ilişkin kısmı ile para cezasının iptaline ilişkin kısmının ise bozulması üzerine temyize konu kararda; davacı tarafından dava konusu yapı için 3194 sayılı Yasa'nın Geçici 16. maddesi uyarınca 05.12.2018 tarihinde yapı kayıt belgesi alındığının belirtildiği ve alınan yapı kayıt belgesinin cevap dilekçesi ekinde sunulduğu görüldüğünden, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesinin 4. fıkrasına göre,

yapı kayıt belgesi verilen yapılara ilişkin yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği dikkate alındığında davanın bu haliyle konusuz kaldığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı İdare tarafından, yapı kayıt belgesi verilen yapıların maliklerinin, belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, davacı tarafından davalı İdareye yapılan bir başvurunun, sunulmuş bir yapı kayıt belgesinin bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, 3194 sayılı Yasa'nın Geçici 16. maddesi uyarınca 05.12.2018 tarihinde yapı kayıt belgesi alındığı ve para cezasının da ödenmediğinden temyize konu İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu ve temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara İli, Çankaya İlçesi, ...

Mahallesi, ... ada, … sayılı parsel sayılı taşınmazda bulunan yapıda, ruhsat ve eki projesine aykırı olarak … kat … numaralı daire giriş kapısının kapatıldığı, daire ön cephe penceresinin büyütülerek vitrin ve giriş kapısı olarak düzenlendiği, bina arka bahçesinin duvar, cam ve çatı malzemesi ile kapatılarak daire kullanımına katıldığı ve daire ara duvarlarının iptal edilerek dairenin dükkan olarak düzenlendiği hususlarının ... tarihli, ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespiti üzerine, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı Çankaya Belediye Encümeni kararının tesis edildiği,

anılan yapı tatil tutanağı ile para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur..." hükmü yer almaktadır.

3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 1. fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanacağı, 2. fıkrasında;

ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz TL'dan az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanacağı belirtilmiş, 2. fıkranın (a) bendinde.

Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için uygulanacak olan ceza miktarları sayılmış ve bu miktarlar esas alınarak idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298.maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılarak uygulanacağı hükmüne yer verilmiş, aynı fıkranın (c) bendinde ise;

(a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapını niteliğine göre para cezasında uygulanacak artırım nedenleri (13) alt bent olarak sayılmış, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezası miktarına belirtilen alt bentlerdeki uygulanacak artırım nedenlerine göre ayrı ayrı hesap edilecek cezaların ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

18/05/2018 günlü, 30425 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin 7143 sayılı Kanunun 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen Geçici 16. maddenin 1. fıkrasında.

"Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.

Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, 4. fıkrasında ise. "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmü yer almıştır.

Anılan madde uyarınca 06/06/2018 günlü, 30443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesinin 1. fıkrasında; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların malikleri, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorundadır." hükmü, 3. fıkrasında da "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. " düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptali için encümen tarafından karar alınması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmaktadır.

Bu durumda; uyuşmazlık konusu yapı hakkında yapı kayıt belgesi düzenlenmiş ise de, işlemi tesis eden Çankaya Belediye Encümeni tarafından dava konusu para cezasının iptaline ilişkin bir kararın dosyaya sunulmamış olduğu dikkate alındığında, İdare Mahkemesince işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda hüküm kurulmasında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, dava konusu yapı tatil tutanağının, Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların 3. fıkrasında yer alan "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. " düzenlemesi kapsamında değerlendirilerek, davanın konusu kalmadığından bahisle dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda hüküm kurulmasında hukuki isabet görülmemiştir.