Danıştay 6. Daire E.2020/2482 K.2023/6801

… Orman İşletmeleri Müdürlüğü VEKİLİ : Av. … 2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı - … VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF

1- … Belediye Başkanlığı 2- … Genel Müdürlüğü İzafeten … Orman İşletmeleri Müdürlüğü

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davacı tarafından uygulama imar planına ilişkin kısmının davalı tarafından parselasyona ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Düzce ili, Gümüşova ilçesi, … Köyü, … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda parselasyon yapılmasına ilişkin … tarihli, … sayılı belediye encümeni kararı ile dayanağı … tarihli, …/… sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen Gümüşova İlçesi Geneli 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden,1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik olarak; davaya konu parsellerin fiilen orman olduğunun tespit edildiği,

taşınmazların üzerinde ağaçların bulunduğu ve mevcut ormana bitişik olduğu tespitleri doğrultusunda söz konusu taşınmazların orman rejimine alınması ve orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilmesi gerektiği yönünde karar alındığı ve parsellerin Orman Genel Müdürlüğüne tahsisinin 07.07.2015 tarihinde gerçekleştiği, tahsis tarihinin (07.07.2015), dava konusu Gümüşova Revizyon İmar Planının onay tarihinden (01.09.2015) önce olduğu, dava konusu taşınmazların 6831 sayılı Orman Kanunu ve ikincil mevzuatı uyarınca orman rejimine alınması,

bu hususun planlama çalışmasında girdi olarak değerlendirilmesi ve parseller üzerinde oluşturulan kullanım kararının bu vasfın korunmasına yönelik oluşturulması gerekirken, tahsisin göz ardı edilerek taşınmazların sanayi alanı olarak planlanmasında planın araştırma ve sentez aşamasında güncel verilerin kullanılması zorunluluğu yönünden eksiklik olduğu, taşınmazların orman niteliği göz ardı edilerek sanayi kullanımına açılmasına sebebiyet verildiği,

bu haliyle de plan kararlarının 6831 sayılı Orman Kanunu ve ikincil mevzuatına uygun olmadığı anlaşılmakla dava konusu taşınmazlar yönünden uygulama imar planında hukuka uyarlık bulunmadığı neticesine varılmıştır.

Parselasyon işlemine yönelik olarak ise;

Dava konusu parselasyon işleminin tesisinde uygulama imar planı kararlarının dayanak alındığı, parselasyon işleminin dayanağı uygulama imar planının iş bu kararla hukuka aykırı bulunduğundan parselasyon işlemi de dayanaksız kaldığı gibi parselasyonun …,

… ve … sayılı parselleri kapsayacak şekilde yapılmasının teknik olarak zorunluluk arz etmediğinden ve … ada …,… ve … parsellere yapılan tahsislerin eşdeğerlilik ve düzenlemeyle oluşacak imar parsellerinin mümkün mertebe aynı yerdeki veya yakınındaki eski parsellere tahsisi sağlanır ilkelerine aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından dava konusu parselasyon işleminin 3194 sayılı İmar Kanunu ve İmar Kanunu’nun 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda.

İdare Mahkemesi kararının parselasyon işleminin iptaline yönelik kısmının usul ve kanuna uygun olduğu anılan kısımın kaldırılmasını gerektiren bir husus bulunmadığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik kısmına yönelik olarak ise; uygulama imar planlarının üst ölçekli planlara aykırı olamayacağı, arazi kullanım kararlarının alt ölçekli imar uygulama planlarıyla değiştirilemeyeceği ve olayda sadece 1/1000 ölçekli imar planı değişikliğinin dava konusu edildiği, 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptalinin istenilmediği,

uyuşmazlık konusu taşınmazların kesinleşen 1/5000 ölçekli nazım imar planında da aynı amaca ayrıldığı anlaşıldığından üst ölçekli plana uygun arazi kullanım kararları getiren dava konusu planda şehircilik ve planlama ilkeleri ile hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun parselasyon işleminin iptaline yönelik kısmı yönünden reddine, 1/1000 ölçekli planın iptaline yönelik kısmına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının bu kısmının kaldırılmasına, 2577 sayılı Yasanın 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

… Genel Müdürlüğü İzafeten … Orman İşletmeleri Müdürlüğünün İddiaları: Taşınmazların orman arazisi olduğu bu nedenle planlamaya konu edilemeyecekleri ayrıca alanda yeni imar planlarının yapıldığı bu nedenle dava konusu uygulama imar planının geçerliliğini yitirdiği ileri sürülmektedir. Gümüşova Belediye Başkanlığının iddiaları: Parselasyon işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, İdarelerin takdir yetkisinin bulunduğu mahkemelerin yerindelik denetimi yapamayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'INDÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının uygulama imar planına ilişkin kısmının bozulması, parselasyona ilişkin kısmının gerekçesinin değiştirilmesi düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davaya konu … ve … parsel sayılı taşınmazların … tarihli, … sayılı olur ile Orman ve Su İşleri Bakanlığı adına orman olarak tahsisinin yapıldığı, yaklaşık iki ay sonra Gümüşova Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilen Gümüşova İlçesi Geneli 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım ve 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planlarında anılan … ve … parsel sayılı taşınmazların “sanayi alanı” olarak düzenlendiği, sonrasında 05.11.2015 tarihli, 2015/92 sayılı belediye encümeni kararı ile anılan parselleri kapsayan alanda yapılan parselasyon işleminin Gümüşova Kaymakamlığı Mal Müdürlüğü tarafından … tarihli, … sayılı yazı ile davacıya bildirilmesi üzerine anılan parselasyon işlemi ile dayanağı uygulama imar planının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın "Ormanların korunması ve geliştirilmesi" başlıklı 169. maddesinde: "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir. Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir.

Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz. rmanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz.

Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit edilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik, zeytinlik gibi çeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz." hükmüne yer verilmiştir.

6831 sayılı Orman Kanunu’nun 2. maddesinin (A) ve (B) bentlerinde, orman sınırları dışına çıkarılacak alanlar gösterilmiş, devam eden fıkra hükmünde, orman sınırları dışına çıkartılan bu yerlerin devlete ait ise hazine adına, hükmî şahsiyeti haiz müesseselere ait ise bu müesseseseler adına, hususi orman ise sahipleri adına orman sınırları dışına çıkartılacağı, ugulama kesinleştikten sonra tapuda kesin tashih ve tescil işlemi yapılacağı, bu yerler dışında orman sınırlarında hiçbir suretle daraltma yapılamayacağı belirtilmiş, 6. maddesinde,

Devlet Ormanlarına ve Devlet Ormanı sayılan yerlere ait her çeşit işlerin Orman Genel Müdürlüğü’nce yapılacağı, 17. maddesinde de. Devlet Ormanları içinde bu ormanların korunması, ihtihsal ve imarı ile alakalı olarak yapılacak her nevi ilave tesisler müstesna olmak üzere, her çeşit bina ve ağıl inşası ve hayvanların barınmasına mahsus yerlerin yapılması ve tarıma açılması, işlenmesi, ekilmesi ve orman içinde yerleşilmesinin yasak olduğu,

Devlet ormanlarının herhangi bir suretle yanmasından veya açıklıklarından faydalanılarak işgal, açma veya herhangi şekilde olursa olsun kesme, sökme, budama veya boğma yollarıyla elde edilecek yerlerle buralarda yapılacak her türlü yapı ve tesislerin, şahıslar adına tapuya tescil olunamayacağı, buralara doğrudan doğruya orman idaresince el konulamayacağı, hükümlerine yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Arazi ve arsa düzenlemesi” başlıklı 18.maddesinin 1.fıkrasında; “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile,yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re`sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır” hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik kısmın değerlendirilmesinden;

İdari Dava Dairesince, sadece 1/1000 ölçekli imar planı değişikliğinin dava konusu edildiği, 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptalinin istenilmediği, uyuşmazlık konusu taşınmazların kesinleşen 1/5000 ölçekli nazım imar planında da aynı amaca ayrıldığı, bu durumda üst ölçekli plana uygun arazi kullanım kararları getiren dava konusu planda şehircilik ve planlama ilkeleri ile hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının uygulama imar planına yönelik kısmının kaldırılarak bu kısma yönelik davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak, anılan 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin orman alanlarında ya da orman vasfını taşıyan parsellerde imar planı hazırlanması ya da parselasyon işlemi yapılması hukuken mümkün olmadığından, orman olarak kullanılmak üzere Orman Genel Müdürlüğü'ne tahsisli olduğu anlaşılan orman alanın 1/5000 ölçekli plan kapsamına dahil edilerek sanayi alanı kullanımına ayrılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 25.09.2023 tarih ve E:2023/163, K:2023/6800 sayılı kararı ile onandığı anlaşılmıştır.

Bu durumda İdari Dava Dairesince anılan kısım hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Parselasyona yönelik kısmın değerlendirilmesinden;

İdare mahkemesinin kararında parselasyon işleminin iptal gerekçesi olarak, dava konusu parselasyon işleminin tesisinde uygulama imar planı kararlarının dayanak alındığı, parselasyon işleminin dayanağı uygulama imar planının iş bu kararla hukuka aykırı bulunduğundan parselasyon işleminin de dayanaksız kaldığı belirtildikten sonra parselasyon işlemindeki, …, … ve … sayılı parselleri kapsayacak şekilde yapılmasının teknik olarak zorunluluk arz etmediği ve … ada …,

… ve … parsel sayılı taşınmazlara yapılan tahsislerin eşdeğerlilik ve düzenlemeyle oluşacak imar parsellerinin mümkün mertebe aynı yerdeki veya yakınındaki eski parsellere tahsisi sağlanır ilkelerine aykırılık teşkil ettiği gibi.. davaya konu orman arazisi vasıflı parseller özelinde hukuka aykırılık sebeplerinin sayıldığı kararın bu kısmına dair yapılan istinaf başvurusunun İdari Dava Dairesince reddedildiği görülmüştür.

Ancak, özel yasa durumundaki 6831 sayılı Yasanın anılan 6. maddesinde yer alan, Devlet Ormanlarına ve Devlet Ormanı sayılan yerlere ait her çeşit işlerin Orman Genel Müdürlüğü’nce yapılacağı yolundaki hüküm uyarınca ormanlık alanlarla ilgili olarak davalı belediyenin 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uygulaması yapması mümkün olamayacağından işlemin içeriğine, esasına girilerek değinilen hukuka aykırılık sebeplerinde hukuki isabet, kararın bu kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.