Danıştay 6. Daire E.2020/4561 K.2022/10682

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel, … Blok, … dış kapı numaralı binada, ruhsat ve eklerine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, tespite konu yapının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca projesine uygun hale getirilmesine ve tespite konu ruhsat ve eklerine aykırı imalatların yıkılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Beşiktaş Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmaz hakkında düzenlenen yapı tatil tutanağın fiili duruma uygun olduğu, yapılan imalatların ruhsata ve 3194 sayılı İmar Kanunu'na aykırı yapıldığı (dava konusu işlem, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca tesis edilmiş ise de, İdare Mahkemesi kararının gerekçe kısmında "3194 sayılı İmar Kanunu" bağlamında değerlendirme yapılmıştır.) ve söz konusu imalatların ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı görüldüğünden, yıkıma ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu edilen 400 m² alanlı 6. bodrum kat için mal sahibinin … ve hissedarlarının gösterildiği … tarihli, … sıra/cilt numaralı yapı tatil tutanağının düzenlendiği, akabinde tutanağa konu alan hakkında 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı yıkım kararının alındığı, müdahil …'ın İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığında alınan ifadesine göre söz konusu yıkım kararının uygulanmadığı,

Bölge İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında 25/10/2019 tarihli ara kararına, davalı idare tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle "15.03.1993 tarihli yıkıma ilişkin belediye encümeni kararına konu mahal ile dava konusu belediye encümeni kararı ile yıkımı öngörülen ilave bodrum katın aynı yer olduğu, ancak söz konusu yıkım kararının yıkım programına alınmamış olduğu için uygulanmadığı, ayrıca önceki tarihli yıkım kararının iptali için verilmiş bir mahkeme kararının bulunmadığı" hususunun beyan edildiği;

bu haliyle daha önce verilmiş olan ve halen icrai vasfını devam ettiren Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı yıkım kararının mevcut olduğu, söz konusu karar gereğince yıkıma yönelik uygulama yapılabileceği halde, anılan ilave bodrum kata ilişkin olarak hak sahiplerinin idari ve mali sorumluluklarında değişikliğe sebep olacak şekilde mükerrer olarak alındığı anlaşılan dava konusu yıkım kararında hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun'un 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki yapı tatil tutanağının Kanun'da öngörülen kriterlere uygun olarak düzenlendiği ve 2960 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemin hukuk ve mevzuata uygun olduğu, bu nedenle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel, … Sitesi … Blok'ta ruhsat ve eklerine aykırı olarak mevcut 5. bodrum katın kısmen zeminin kazılarak derinleştirilmesi ile bünyesinde ara döşeme betonu dökülerek aynı hacim içerisinde yeni bir bodrum kat kazanıldığının 01/02/1993 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, tespite konu kısımların 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yıkımına yönelik Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı tesis edilmiştir.

İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel, .. Blok, … dış kapı numaralı taşınmazda, ruhsat ve eklerine aykırı olarak binanın arka cephesinde 5. bodrum kat seviyesinde "…" adlı işletmenin bulunduğu yerden girişi olan yaklaşık 400 m2'lik ilave bir bodrum kat yapıldığının, … tarih ve … sıra, … cilt numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine; anılan yapı tatil tutanağında belirtilen kısımların 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca projesine uygun hale getirilmesine ve yıkılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Beşiktaş Belediye Encümeni kararı tesis edilmiştir.

Bunun üzerine, Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. maddesinde, "Boğaziçi alanlarındaki yapıları, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir" hükmü, aynı Kanunun 12. maddesinde. "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere görev ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir.

Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğünce bildirilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır." hükmü; aynı Kanun'un 13. maddesinde.

“Aşağıda belirtilen yapılar Boğaziçi İmar İdare Heyetinin kararı ve Boğaziçi İmar Müdürünün yazılı emri ile yıkılır veya yıktırılır. a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar, b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri, c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri, d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentileri.

Bu kanun hükümlerine göre yıkılması gereken yapılar tespit edildiğinde Boğaziçi İmar Müdürlüğünce derhal valiliğe bildirilir. Vali, Boğaziçi İmar İdare Heyetini en geç yedi gün içinde toplayarak konunun karara bağlanmasını sağlar ve kararı Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderir. Yıkım emri 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine bağlı kalınmaksızın güvenlik kuvvetleri veya belediye zabıta kuvvetleri tarafından mal sahibine veya müteahhide tebliğ edilir.

Bu tebligat onbeş gün içinde tamamlanır. Tebligatın bu şekilde yapılması mümkün olmadığı takdirde, yıkım emri yapı mahallinde görülebilecek bir yere onbeş gün müddetle asılır ve bu işlem bir tutanakla belirlenir. Bu suretle durum mal sahibi veya müteahhide tebliğ edilmiş sayılır.

Tebligatın tamamlanmasından itibaren onbeş gün içinde yapı, mal sahibi veya müteahhit tarafından yıkılmadığında, yıkım işlemi Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yerine getirilir ve yıkım masrafları % 20 fazlası ile mal sahibi veya müteahitten tahsil edilir.” hükmü düzenlenmiş. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 46. maddesinde ise. “Bu kanunla 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 6. maddesine göre kurulan organlar kaldırılmıştır.

Bu kuruluşların görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilen çerçeve dahilinde İstanbul Büyükşehir ve ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yürütülür.

Şöyle ki: 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2. maddesinde belirlenen ve 22.7.1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen "Boğaziçi Sahil Şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca, "Gerigörünüm" ve "Etkilenme" bölgelerindeki uygulamalar da ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yapılır.” hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden;. Bölge İdare Mahkemesi.

İdari Dava Dairesinin E:… sayılı dosyasında 25/10/2019 tarihli ara kararı ile davalı idareden, Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla yıkımına karar verilen mahal ile dava konusu … tarih ve … sayılı Beşiktaş Belediye Encümeni kararı ile yıkım kararı alınan mahalin, aynı yer olup olmadığının sorularak, aynı yer olması halinde yeniden karar alınmasının gerekçesi ile … tarih ve … sayılı Beşiktaş Belediye Encümeni kararının, Mahkeme kararı ile iptal edilip edilmediği hususlarının sorulması üzerine;

davalı idarenin 21/11/2019 tarihinde Bölge İdare Mahkemesi kaydına giren dilekçesinde, 1993 ve 2017 tarihli yıkım kararlarına konu yerlerin aynı olduğunun bildirildiği, ancak tespite konu imalatların yıkım programına alınmamış olduğu için yıkım kararının uygulanmadığı, ayrıca önceki tarihli yıkım kararının iptali için verilmiş bir Mahkeme kararının da bulunmadığının bildirildiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında, daha önce verilmiş olan ve halen icrai vasfını devam ettiren Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı yıkım kararı mevcut olduğu, söz konusu karar gereğince yıkıma yönelik uygulama yapılabileceği halde, anılan ilave bodrum kata ilişkin olarak hak sahiplerinin idari ve mali sorumluluklarında değişikliğe sebep olacak şekilde mükerrer olarak alındığı anlaşılan dava konusu yıkım kararında hukuka uyarlık,

davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.

Tespite konu imalatların yıkımına yönelik tesis edilen Beşiktaş Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı yıkım kararının üzerinden uzun yıllar geçmiş olması, gerek anılan encümen kararında, gerekse anılan encümen kararının dayanağı … tarih ve … sıra, … cilt numaralı yapı tatil tutanağında tespite konu yapıda ruhsat ve eki projesine aykırı biçimde yeni bir bodrum kat kazanılmasına yönelik imalatın, alan büyüklüğüne ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmemiş olması hususları birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu taşınmazda 2960 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca yeniden tespit yapılarak,

aynı Kanun'un 13. maddesi uyarınca yapının yıkımına / projesine uygun hale getirilmesine yönelik işlem tesis edilmesinde herhangi bir hukuki engel bulunmadığı değerlendirilmekte olup; dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile İdare Mahkemesince yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, tespite konu binanın arka cephesinde 5. bodrum kat seviyesinde bulunan işletmede "400 m2'lik ilave bodrum kat" yapılmasına ilişkin imalatın mimari projesine aykırı biçimde yapıldığı hususunun sabit olduğu görüldüğünden.

2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yapının projesine uygun hale getirilmesine ve ruhsat ve eklerine aykırı yapıldığı tespit edilen kısımların yıkılmasına yönelik tesis edilen … tarih ve … sayılı Beşiktaş Belediye Encümeni kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda; dava konusu işlemde hukuka aykırılık; davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.