Danıştay 6. Daire E.2020/502 K.2023/4084

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Dava, Konya ili, Karatay ilçesi,. Mahallesi,. Pafta, … ada, … sayılı parselde kayıtlı taşınmazla ilgili imar planı tadilatı isteminin reddine ilişkin Karatay Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılmış, İdare Mahkemesince.

Danıştay Altıncı Dairesinin 17/04/2019 tarihli, E:2015/3678, K:2019/2747 sayılı bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporda, davacı tarafından maliki olduğu … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu aynı ada içinde yer alan … parsel sayılı taşınmaz emsal gösterilerek kendisine ait taşınmazın yapılaşma koşullarının da ticaret alanı E:0.43, Hmax:9.00m. olarak belirlenmesi istemiyle yapılan plan değişikliği teklifinde plan değişikliğinin yapılmasını zorunlu kılan nesnel nedenlerin bulunmadığı,

emsal gösterilen …ada, … sayılı parsel için belirlenen yapılaşma koşullarının plan bütünlüğünü bozacak nitelikte ayrıcalık teşkil ettiği, dava konusu taşınmaza da aynı yapılaşma koşulların verilmesi durumunda bu parsel için de aynı durum söz konusu olacağından,

istisnai olarak ... parsel sayılı taşınmaz için söz konusu olan ve plan bütünlüğünü bozan imar uygulamasının adadaki diğer parseller açısından eşitsizlik doğuracak biçimde dava konusu taşınmazda da yapılmasının yanlışı tekrarlamak niteliğinde olacağı ve plan değişikliğinin komşu parsellere TAKS-KAKS uygulamasıyla amaçlanan uyumlu yapılaşmayı bozmak suretiyle olumsuz çevresel etkide bulunup, imar planı bütünlüğünü bozucu nitelikte olduğu tespit ve değerlendirmelerinde bulunulduğu ve anılan raporun hükme esas alınması suretiyle dava konusu plan değişikliği teklifinin reddine ilişkin işlemin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına,

kamu yararına ve imar mevzuatına uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 31. maddesinde.

"Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler, elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır.

Ancak, davanın ihbarı Danıştay, mahkeme veya hakim tarafından re'sen yapılır. Bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı hâller" başlıklı 31. maddesiyle atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Bilirkişi İncelemesi" başlıklı beşinci bölümünde yer alan "Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller" başlıklı 266. maddesinde, mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği;

ancak, genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamayacağı. "Bilirkişinin görev alanının belirlenmesi" başlıklı 273. maddesinde, mahkemenin bilirkişinin görevlendirilmesine ilişkin kararında inceleme konusunun bütün sınırlarıyla açıkça belirlenmesine ve bilirkişinin cevaplaması gereken sorulara ilişkin hususlara yer vermek zorunda olduğu.

"Bilirkişinin haber verme yükümlülüğü" başlıklı 275. maddesinde, bilgisine başvurulan bilirkişinin kendisine tevdi olunan görevin uzmanlık alanına girmediğini mahkemeye bildirme yükümlülüğünün bulunduğu. "Bilirkişinin yetkileri" başlıklı 278. maddesinde, bilirkişinin görevini mahkemenin sevk ve idaresi altında yürüteceği, bilirkişinin görev alanı veya sınırları hakkında tereddüde düşerse, bu tereddüdünün giderilmesini her zaman mahkemeden isteyebileceği.

"Bilirkişi açıklamalarının tespiti ve rapor" başlıklı 279. maddesinde, bilirkişi raporunun gerekçeli olması gerektiği, bilirkişinin hukuki değerlendirmelerde bulunamayacağı belirtilmiş; anılan maddenin gerekçesinde,

bilirkişinin raporunu mahkemece belirlenen sınırlar dâhilinde tümüyle maddi vakıalara hasrederek kendisine yöneltilen somut soruları bilimsel dayanaklarını açık ve anlaşılır biçimde göstermek ve eksiksiz olarak cevaplandırmak suretiyle hazırlaması ve ayrıca raporunu kaleme alırken özel ve teknik bilgi bağlamında uzman kimliği bulunmayan hâkimin ve tarafların anlayabileceği kavramları ve terimleri kullanmaya özen göstermesi gerektiği vurgulanmış.

"Bilirkişi raporuna itiraz" başlıklı 281. maddesinde, tarafların, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri, mahkemenin, bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden, yeni sorular düzenlemek suretiyle ek rapor alabileceği gibi, tayin edeceği duruşmada,

sözlü olarak açıklamalarda bulunmasını da kendiliğinden isteyebileceği, mahkemenin gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme de yaptırabileceği. "Bilirkişinin oy ve görüşünün değerlendirilmesi" başlıklı 282. maddesinde ise, hâkimin bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği kurala bağlanmıştır.

Bilirkişiye başvurulmasındaki amacın, özel ve teknik bilgiyi gerektiren uyuşmazlıklarda hukuka uygun karar verebilmek için gerekli verilere ulaşmak olduğu göz önünde tutulduğunda, bilirkişilik kurumuna başvurulması veya mevcut bilirkişi raporunun değerlendirilmesi zorunlu ise de, bilirkişilerce düzenlenen raporun sonucuna uyulması zorunluluğu bulunmamaktadır. Diğer bir anlatımla, rapordaki teknik bilgi ve tespitlerin değerlendirilmesi suretiyle işlemin hukuka uygun olup olmadığına karar verme yetkisi mahkemelere ait olup mahkemece, raporun yetersiz ya da çelişkili görülmesi üzerine, aynı bilirkişilerden ek rapor istenilmesine veya başka bilirkişilere yeni bir inceleme yaptırılmasına da karar verilmesi mümkündür.

Dosyanın incelenmesinden, Dairemizin bozma kararına uyularak, İdare Mahkemesince mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması amacıyla seçilen Dr. Öğr. Üyesi …, Dr. Öğr. Üyesi … ile …'den oluşan bilirkişi kurulunca düzenlenen raporda, uyuşmazlığa konu … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatı isteminin reddine dair … tarihli, … sayılı Karatay Belediye Meclisi kararının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve imar mevzuatına uygun olduğu yönünde görüş bildirmesi üzerine davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dairemizin bozma kararından önce, davacı vekilince dava dosyanına sunulmuş olduğu anlaşılan dava konusu plan değişikliği teklifine ilişkin uzman görüşünü içerir Bilimsel ve Teknik İnceleme Raporu ile. Sulh Hukuk Mahkemesinin.

D.İş sayılı dosyasında hazırlanan bilirkişi raporunda Dr. Öğr. …'ın yer aldığı, anılan raporlarda ise aynı imar adasında, aynı yoldan cephe alan, aynı işleve sahip komşu parseller için verilmiş yapılaşma hükümlerinin, nesnellik ilkesi gereğince ... ada, ...parsel sayılı taşınmaz içinde uygun olacağı, imar planı tadilatı teklifinin reddine dair işlemde objektif, bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelerin bulunmadığı, taşınmaz ile aynı ada içerisinde ... sayılı parselde bulunan taşınmaz arasında ortaya çıkan imar haklarındaki farklılığın haklı olmadığı yönünde görüş beyan edildiği,

bu haliyle aynı bilirkişi tarafından aynı olaya ilişkin birbirinin tam aksi yönde iki farklı tespit ve değerlendirmede bulunulduğu görülmektedir.

Bu durumda, aynı bilirkişinin dava konusu işleme ilişkin olarak farklı görüşler bildirdiği, söz konusu çelişki nedeniyle bu dosyada hazırlatılan bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte olmadığı görüldüğünden, aynı ada içinde yer alan diğer taşınmazlara getirilen yapılaşma koşulları dikkate alınarak davacı talebinin imar planı bütünlüğünü bozucu nitelikte olup olmadığı hususunun alanında uzman bilirkişilerden oluşturulacak yeni bilirkişi heyeti aracılığıyla mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak açıklığa kavuşturulduktan sonra varılacak sonuca göre uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.