Danıştay 6. Daire E.2020/5112 K.2023/6831

Dava konusu istem: İstanbul ili, Maltepe ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … sayılı parselde yer alan binada 5 nolu dairenin maliki olan davacının, yapı kullanma izin belgesinin alınmaması, kat mülkiyetine geçilmemesi nedeniyle belediye görevlilerince işlemlerin yapılması talebi üzerine tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince; konu taşınmaz için davalı idarece taşınmazdaki ruhsata aykırılıklar hakkında yapı tatil tutanağı düzenlendiği, aykırı kısımların yıktırılması için ve para cezası verilmesine yönelik belediye encümen kararının alındığı, ilgililer hakkında cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulduğu, ancak ruhsata aykırı kısımların yıktırılması ve taşınmazın ruhsata uygun hale getirilmediği,

taşınmaza inşaat için alınan yapı ruhsat tarihinin 09/08/2006 olduğu bu durumda 5 yıl içinde yapı kullanma izin belgesinin alınmamasından dolayı ruhsatın hükümsüz hale geldiği ve ruhsatın yenilenmesi gerekeceği, ruhsatı hükümsüz hale gelen taşınmaz için ilgileri tarafından mürücaat edilip ruhsat temdidinin yapılması gerektiği, davalı idarenin bu konuda resen harekete geçme imkanı olmadığından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davacının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule aykırı bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, temyiz aşamasında ileri sürdüğü iddiaların değerlendirilmediği ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Düzeltilmesi istenen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesine uymadığı, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Karar düzeltme isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 08/11/2019 tarih ve E:2015/6217, K:2019/10607 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Maltepe ilçesi,. Mahallesi, … pafta, … ada, … sayılı parselde bulunan yapının … numaralı dairesinin sahibi olan davacı tarafından, söz konusu binadaki onaylı ruhsat ve projesine aykırılıkların giderilerek yapı kullanma izni verilmesine yönelik olarak yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile 20.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; binadaki onaylı ruhsat ve projesine aykırılıkların giderilerek yapı kullanma izni verilmesine yönelik olarak yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin, davalı idare tarafından, yapının bittiği gün yapı kullanma izni verilmesi, eğer aykırılıkların ruhsata bağlanamayacak türden olması nedeniyle ruhsat verilemiyorsa yıkım işlemi tesis edilerek verilen süre içerisinde binanın sahiplerince yıkılmadığı takdirde yıkılarak,

ruhsat ve projesine uygun hale getirilmesi gerektiği gerekçesiyle, yapı kullanma izni talebinin reddine yönelik işlemin iptaline, tazminat talebine ilişkin kısmının ise, söz konusu işlem sonucu herhangi bir elem ve acı duyulmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.

Anılan karar, karar düzeltme aşamasında Danıştay Altıncı Dairesinin 23/10/2015 tarih ve E:2014/10548, K:2015/6247 sayılı kararıyla. 3194 sayılı Kanunun 30 ve 32. maddesinin değerlendirilmesinden, inşaasına devam edilen bir yapıda ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar ve/veya ilaveler yapıldığının tespiti üzerine anılan yapıya ilişkin inşaat ruhsatının iptal edilebileceği;

biten bir yapıda sonradan saptanan ve binanın tamamının yıktırılmasını gerektirecek nitelikte olmayan ruhsat ve eki projesine aykırı tadilatlar veya ilave inşaatlar nedeniyle, anılan Yasa hükmü uyarınca inşaat ruhsatı ile binanın tümüne veya ruhsat ve projesine uygun inşa edilen ve kullanılmasında mahzur bulunmayan bağımsız bölümlerine yapı kullanma izin belgesi verilebileceği, söz konusu binada bulunan imara aykırılıkların, binanın çatı ve bahçe katında bulunan imalatlardan kaynaklandığı, davalı İdare tarafından, yapının ruhsat ve eklerine uygun olarak bitirildiğinde yapı kullanma izni ruhsatı verilmesi,

aykırılıkların söz konusu olması ve bunların ruhsata bağlanamayacak nitelikte olması nedeniyle verilemiyorsa yıkım işlemi tesis edilerek verilen süre içerisinde sahiplerince yıkılmadığı takdirde yıkılarak ruhsat ve projesine uygun hale getirilmesi gerekeceği tartışmasız olmakla birlikte;

yapının kısmen kullanılması mümkün olan kısımları tamamlandığı takdirde mal sahibinin müracatı üzerine yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti üzerine kısmi yapı kullanma izni verilebileceği, bu durumda, İdare Mahkemesi tarafından, davacının taleplerinin yukarıda açıklanan hususlar da dikkate alınmak suretiyle değerlendirilerek yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuş ise de;.

İdare Mahkemesi … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla bozma kararına uyulmayarak, ilk kararında ısrar edilmesi ve bu kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 14/02/2018 tarih ve E:2016/2823 K:2018/414 sayılı kararı ile "davalı idare tarafından davacının yapı kullanma izni verilmesi talebiyle yaptığı başvuru, binada bulunan ruhsata aykırı imalatların giderilmesi gerektiği gerekçesiyle reddedilmiş ise de, yapının zemin ve çatı katında ruhsata aykırı imalatlar bulunması sebebiyle,… tarih ve … sayılı encümen kararıyla yıkım kararı alınmış olan ruhsata aykırı imalatların sahiplerince yıkılmaması üzerine,

idarece yıkılması mümkün iken bunun yapılmadığı anlaşıldığından, anılan gerekçeyle davacı başvurusunun reddedilmesinde hukuka uyarlık görülmediği" gerekçesiyle. İdare Mahkemesinin belirtilen ısrar kararının onanmasına karar verilmiştir.

İstanbul ili, Maltepe ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … ada, … sayılı parselde yer alan binanın 4. kat 5 numaralı dairenin maliki olan davacının, davalı Maltepe Belediye Başkanlığına başvurarak iskan belgesinin alınmaması, kat mülkiyetine geçilmemesi nedeniyle belediye görevlilerince işlemlerin yapılması istemiyle üzerine tesis edilen … tarihli ve … sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Yapı Ruhsatiyesi" başlıklı 21. maddesinde "Bu Kanun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu", 29. maddesinde "Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır.

Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlarda müktesep haklar saklıdır.Ruhsat yenilenmesi ve plan tadili sırasında ayrıca harç alınmaz.

Ancak inşaat sahasında artış, bağımsız bölümlerin brüt alanında veya niteliğinde değişme olması halinde yeniden hesaplanacak harçtan evvelce ödenen harç tutarı, tenzil edilir. Yeni durumda hesaplanan harç tutarında azalma olması halinde iade yapılmaz. Diğer kanunlardaki muafiyet hükümleri saklıdır.Ruhsat ve eklerinin yapı yerinde bulundurulması mecburidir.", 31. maddesinde, "İnşaat bitme günü, kullanma izninin verildiği tarihtir.

Kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılar da izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandırılmazlar.

Ancak kullanma izni alan bağımsız bölümler bu hizmetlerden istifade ettirilir", 32. maddesinde ise, "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir.

Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükümleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlığa konu yapının zemin ve çatı katında ruhsata aykırı imalatların, 14/10/2010 tarih ve 1240 sayılı belediye encümeni kararıyla yıktırılmasına karar alındığı, ancak yıkım kararının uygulanmadığı; söz konusu binanın 4. kattaki 5 numaralı dairenin sahibi olan davacı tarafından ruhsata aykırı kısımların yıkılarak yapı kullanma izni verilmesi talebiyle 09/10/2010 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun, davalı idarenin 06/08/2012 tarihli dava konusu işlemi ile dava konusu taşınmaz ile ilgili yıkım ve para cezasına ilişkin kararların alındığı, yapı kullanma izni talebinin değerlendirilebilmesi için ruhsata aykırı imalatların giderilmesi gerektiği gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen Yasa hükmü uyarınca, davalı idare tarafından, yapının ruhsat ve eklerine uygun olarak bitirildiğinde yapı kullanma izni verilmesi, ruhsata aykırılıkların söz konusu olması ve bunların ruhsata bağlanamayacak nitelikte olması nedeniyle yapı kullanma izni verilemez ise, yıkım işlemi tesis edilerek ruhsata aykırı imalatlar verilen süre içerisinde sahiplerince yıkılmadığı takdirde idarece yıktırılarak ruhsat ve projesine uygun hale getirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Davalı idare tarafından davacının yapı kullanma izni verilmesi talebiyle yaptığı başvuru, binada bulunan ruhsata aykırı imalatların giderilmesi gerektiği gerekçesiyle reddedilmiş ise de, yapının zemin ve çatı katında ruhsata aykırı imalatlar bulunması sebebiyle, … tarih ve … sayılı belediye encümeni kararıyla yıktırılmasına karar verilen ruhsata aykırı imalatların sahiplerince yıkılmaması üzerine, idarece yıkılması mümkün iken bunun yapılmadığı gerekçesiyle davacı başvurusunun reddedilmesinde hukuka uyarlık görülmeyerek, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verilmiştir.

Öte yandan, dosya içeriğinden davaya konu taşınmaz için davalı idarece taşınmazdaki ruhsata aykırılıklar için yapı tatil tutanağı düzenlendiği, aykırı kısımların yıktırılması ve para cezası hakkında belediye encümen kararı alındığı, ilgililer hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulduğu ancak ruhsata aykırı kısımların yıkılmadığı ve taşınmazın ruhsata uygun hale getirilmediği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar, İdare Mahkemesince, taşınmaza verilen yapı ruhsatının 09/08/2006 tarihinde düzenlendiği, 5 yıl içinde yapı kullanma izin belgesinin alınmamasından dolayı ruhsatın hükümsüz hale geldiği, ruhsatı hükümsüz hale gelen taşınmaz için ilgileri tarafından mürücaat edilip ruhsat temdidinin yapılması gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının ilk başvurusunu ruhsat geçerlilik süresinde yaptığı, bu başvurunun reddi üzerine açılan davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilerek bu kararın kesinleştiği, davacının, iptale ilişkin yargı kararının yerine getirilmesi istemiyle başvuruda bulunduğu,

dolayısıyla görülen davanın konusunun yargı kararının yerine getirilmesine yönelik olduğu, davalı idarenin, söz konusu kararın gereğini yerine getirmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda, yargı kararının gereğinin yerine getirilmemesi nedeniyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddedilmesine karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır.