Danıştay 6. Daire E.2021/10721 K.2023/4780

Dava konusu istem: Adana ili, Sarıçam ilçesi, … Mahallesi, No:… adresinde faaliyet gösteren davacı şirkete, 2019/18 sayılı Atık İthalatı Uygulama Genelgesi uyarınca 2020 yılı için belirlenen atık ithalat kota miktarını aşacak şekilde fazla atık ithal ettiği gerekçesiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendi maddesi uyarınca 663.801,00-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve sayılı …sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işleme dayanak denetim tutanağı, kota formu, uygunluk belgeleri ile diğer tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı şirketin ithalat kotasının 2020 yılı için 2937,6 ton olarak belirlenmiş olmasına rağmen gerçekleştirilen ithalat toplamının 3424,41 ton olduğu, kotanın 486,81 ton aşıldığı sabit olduğundan dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davacı şirketin ithalat atık kotasını aşması eyleminin, çevreye zarar verecek şekilde gerçekleştiği hususu somut olarak ortaya konulmadan şirket hakkında Çevre Kanunu'nun 8. maddesinin 1. fıkrası ve 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendi uyarınca idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı tarafından 2020 yılı için verilen 2.937,6 tonluk atık ithalat kotasından daha fazla ithalat yapılarak kotanın 486,81 ton aşıldığı, kapasitenin üstünde yapılan ithalat nedeniyle atıkların stokta bekletildiği, stokta bekletilen atıkların çevre kirliliği açısından risk oluşturduğu, aynı zamanda yangınlara sebep olabildiği, firmanın ithal ettiği atıkları geri kazanıp kazanmadığının tam olarak bilinmediği, kapasitesinin üstünde yaptığı ithalat nedeniyle atıkları işlemeyip stoğunda bekleterek çevreye yeterince zarar verdiği ve risk oluşturduğu,

ithalat odaklı üretim yapan tesislerin Ülkemizdeki atıkları toplamaması ve geri kazanılamamasının da çevreye verilen bir zarar olduğu, sıfır atık politikası gereği ithalata bağımlılığın ve ithalata bağlı çevre kirliliğinin önlenmesi açışından Atık İthalatı Genelgesine aykırı kota aşımının da çevreye verilen zarar olarak değerlendirildiği ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Adana ili, Sarıçam ilçesi, …Mahallesi, No:… adresinde faaliyet gösteren davacı şirkete, 2019/18 sayılı Atık İthalatı Uygulama Genelgesi uyarınca 2020 yılı için belirlenen atık ithalat kota miktarını aşacak şekilde fazla atık ithal ettiği gerekçesiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendi maddesi uyarınca 663.801,00-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve sayılı …sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari Davalarda Genel Yetki" başlıklı 32. maddesinin 1. fıkrasında; "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.

Bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir." hükmüne, 34. maddesinin 1. fıkrasında ise, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünün değerlendirilmesinden; idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde kural olarak 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu; bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı hâlinde mümkün olduğu; 2577 sayılı Kanunun 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır.

Olayda, ...İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmiş ise de, davacıya para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü'nce düzenlenen para cezasına ilişkin olduğu dikkate alındığında, 2577 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 32. maddesinde yer alan genel yetki kuralı uyarınca, uyuşmazlığın çözümünde dava konusu işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yerin yargı çevresi bakımından bağlı olduğu Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan. 2019/18 sayılı Atık İthalatı Uygulama Genelgesi uyarınca 2020 yılı için belirlenen atık ithalat kota miktarını aşacak şekilde fazla atık ithal ettiği gerekçesiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendi maddesi uyarınca verilen para cezasının iptali istemiyle açılan başka davada,.

İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla, Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine ve dosyanın yetkili Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş,.

İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla, Adana İdare Mahkemesinin yetkili olduğundan bahisle, yetkili yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Danıştay'a gönderilmesi üzerine, Dairemizin 10/09/2020 tarih ve E:2020/8099, K:2020/7489 sayılı kararıyla .... İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna karar verilmiştir.

Bu durumda, İdare Mahkemesince davanın yetki yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek davanın reddi yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile, İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir. Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.