Danıştay 6. Daire E.2021/11208 K.2023/4204

Davacının iddiaları

Yönetmeliğin 4.maddesindeki tanımın uluslararası norm ve standartlara ve 57.maddenin 6.fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu, statik projeye ilişkin zemin ve temel etüdü rapor formatının mevzuatta belirlenmiş olmasına rağmen dava konusu Yönetmelik hükmü ile Bakanlıkça belirleneceğinin belirtildiği, bunun uygulamada belirsizlik yaratacağı, İmar Kanununun 28.maddesi uyarınca zemin etütlerinin de projeler gibi yapı denetim ve fenni mesul denetimi dışında bırakıldığı, Yönetmeliğin 64.maddesinin 1.fıkrasında da eksik düzenleme yapıldığı ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Davacının subjektif dava açma ehliyeti bulunmadığı, Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar ile Bina ve Bina Türü Yapılar İçin Zemin ve Temel Etüdü Raporu Genel Formatının uygulanmaya devam edileceği, zemin etüdü raporunun ruhsat eki zorunlu bir belge olduğu, bu nedenle idare ve yapı denetim elemanlarınca incelenmesinin devam edeceği belirtilerek davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ: 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay Dava Dairelerinin nihai kararlarının Danıştay’da temyiz edilebileceği, 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50’nci madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı öngörülmüştür.

2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında yer alan düzenleme ile Danıştay Dava Dairelerine, ilk derecede bakılan davalarla ilgili bozma kararlarına karşı eski kararlarında ısrar edebilme yetkisi tanınmamıştır. Bu nedenle, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 03/11/2021 tarih, E:2019/2531, K:2021/2151 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI…'IN DÜŞÜNCESİ: 03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1.fıkrasının (ççççç) bendinin, "Yapı Projeleri" başlıklı 57. maddesinin 6. fıkrasının son cümlesi ile 12 ve 13. fıkralarının, "Yapı Kullanma İzni" başlıklı 64. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemiyle açılan davada Danıştay 6. Dairesince verilen 26/06/2019 günlü,E:2017/4837, K:2019/6454 sayılı kararın temyiz incelemesi sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 03/11/2021 günlü ,E:2019/2531, K:2021/2151 sayılı kararıyla Yönetmeliğin 57. maddesinin 12 ve 13. fıkraları ile, 64. maddesinin 1.fıkrası yönünden iptaline ilişkin hüküm fıkrası bozulmuştur.

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay Dava Dairelerinin nihai kararlarının Danıştay’da temyiz edilebileceği, 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50’nci madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı öngörülmüştür. 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında yer alan düzenleme ile Danıştay Dava Dairelerine, ilk derecede bakılan davalarla ilgili bozma kararlarına karşı eski kararlarında ısrar edebilme yetkisi tanınmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 03/11/2021 günlü,E:2019/2531, K:2021/2151 sayılı bozma kararı uyarınca Yönetmeliğin 57. maddesinin 12 ve 13. fıkraları ile, 64. maddesinin 1.fıkrası yönünden davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Dairemizin 26/06/2019 tarih ve E:2017/4837 K:2019/6454 sayılı kararı uyarınca, Yönetmeliğin dava konusu "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (ççççç) bendi ve "Yapı projeleri" başlıklı 57. maddesinin 6. fıkrasının son cümlesi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının onanmasına, 57. maddesinin 12 ve 13. fıkraları ile 64. maddesinin 1. fıkrasının iptaline ilişkin kısmının bozulması yolundaki Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03/11/2021 tarih ve E:2019/2531, K:2021/2151 sayılı kararına uyulmak suretiyle gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

3194 sayılı İmar Kanunu'na dayanılarak; plan, fen, sağlık ve sürdürülebilir çevre şartlarına uygun yapı ve yapılaşma ile projelendirmeye ve denetime ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanması üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun;

"Ruhsat alma şartları" başlıklı 22. maddesinin 1. fıkrasında, "Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa, ebatlı kroki eklenmesi gereklidir.";

"Müelliflik, fenni mesuliyet, şantiye şefliği, yapı müteahhitliği ve kayıtlar" başlıklı 28. maddesinin dava konusu düzenleyici işlemin yayımı tarihinde yürürlükte olan haliyle ilk iki fıkrasında, "Bu Kanun kapsamındaki mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetine ilişkin harita, plan, etüt, proje ve eklerinin düzenlenmesi ve bunların yerine getirilmesinin; uygulamada bulunulacak alanın, yerleşme merkezinin ve yapının sınıfına, özelliğine ve büyüklük derecesine göre, uzmanlık alanlarına uygun olarak 38 inci maddede belirtilen meslek mensuplarına yaptırılması mecburidir. Müellifler ve uygulamada bulunan meslek mensupları, işlerini bu Kanuna ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak gerçekleştirmekten sorumludur.

Yapıda inşaat ve tesisat işleri ile kullanılan malzemelerin kamu adına denetimine ilişkin fenni mesuliyet, ruhsat eki etüt ve projelerin gerektirdiği uzmanlığı haiz meslek mensupları tarafından ayrı ayrı üstlenilmek zorundadır.

Fenni mesul mimar ve mühendisler uzmanlık alanlarına göre; yapının, tesisatı ve malzemeleri ile birlikte, bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini denetlemekle görevlidir.

Yapı sahibine ve idareye karşı sorumlu olan fenni mesuller, uzmanlık alanına uygun olarak yapıda yetki belgesi olmayan usta çalıştırılması veya şantiye şefi bulundurulmaksızın yapım işinin sürdürülmesi veya yapının mevzuata aykırı yapılması veya istifaları halinde, bu durumları altı iş günü içinde ilgili idareye yazılı olarak bildirmek zorundadır. Aksi takdirde, fenni mesuller kanuni mesuliyetten kurtulamaz.

Bildirim üzerine, en geç üç iş günü içinde 32 nci maddeye göre işlem yapılır.";

"Halihazır haritaların, imar planlarının ve yapı projelerinin hazırlanması ve uygulanması" başlıklı 38. maddesinde ise, "Halihazır harita ve imar planlarının hazırlanması ve bunların uygulanmasının fenni mesuliyetini; uzmanlık, çalışma konuları ve ilgili kanunlarına göre, mühendisler, mimarlar, şehir plancıları deruhte ederler. Yapıların, mimari, statik ve hertürlü plan, proje, resim ve hesaplarının hazırlanmasını ve bunların uygulanmasıyla ilgili fenni mesuliyetleri, uzmanlık konularına ve ilgili kanunlarına göre mühendisler, mimarlar ile görev, yetki ve sorumlulukları yönetmelikle düzenlenecek olan fen adamları deruhte ederler.", hükümleri yer almaktadır.

4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un "Yapı denetim kuruluşları ve görevleri" başlıklı 2. maddesinin 4. fıkrasının (a), (c), (g) ve (h) bentlerinde, "a) Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek.";

"c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek."; "g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek"; "h) Yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak kısmen veya tamamen bitirildiğine dair ilgili idareye rapor vermek.", yapı denetim kuruluşlarının görevleri arasında sayılmıştır.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (aa) bendinde, "Fenni mesul: Yapının tüm malzemeleri ve tesisatı ile birlikte, plana, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara, teknik şartnamelere, uygun olarak inşa edilmesinin kamu adına denetimini üstlenen, ruhsat eki etüt ve projelerin gerektirdiği uzmanlığı haiz meslek mensuplarını" ifade edeceği öngörülmüştür.

Aynı Yönetmeliğin dava konusu edilen;

"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (ççççç) bendinde, "zemin ve temel etüt raporu"nun, "her bir parsel için ayrı ayrı olmak üzere, yapının temel ve statik hesaplarının yapılabilmesi için zemin araştırma verileri ile geoteknik değerlendirmeleri içeren Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hazırlanan raporu" ifade edeceği öngörülmüş,

"Yapı projeleri" başlıklı 57. maddesinin 6. fıkrasının (a) bendinde, "Statik projeye esas teşkil edecek zemin ve temel etüdü raporu" ile ilgili esaslar belirlenmiş,

Aynı maddenin 12. fıkrasında, "29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanuna tabi yapılarda, kuruluşun ilgili denetçi mimar ve mühendislerince incelenerek projelere uygun görüş vermiş olması zorunludur." kuralına yer verilmiş,

Aynı maddenin 13. fıkrasında, "Bu projeler ilgili idare tarafından başvuru tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde incelenir, eksik veya yanlış yok ise uygun görüldüğü yapı sahibine ve proje müellifine yazılı olarak ve elektronik ortamda bildirilir. İnceleme sonucunda eksik ve yanlış bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapı ruhsatı verilir." kuralına yer verilmiş,

"Yapı kullanma izni" başlıklı 64. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Yapı tamamlandığında tamamının veya kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığında bu kısımlarının kullanılabilmesi için, mal sahibinin müracaatı üzerine yapı ruhsatını veren ilgili idareden izin alınması zorunludur. Bu iznin alınması için ilgili idareye yapılan başvuru dilekçesi ekinde, fenni mesullerin veya yapı denetim kuruluşlarının yapının ruhsat eki projelerine, fen ve sağlık kurallarına uygun olarak yapılıp yapılmadığını, mevzuata uygun malzeme kullanılıp kullanılmadığını belirten raporları, yetki belgesini haiz mimar, mühendis veya kuruluşlarca tanzim edilen enerji kimlik belgesi ile yapıya ilişkin fotoğrafları yer alır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Gerek 3194 sayılı İmar Kanunu'nun gerekse 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un yukarıda içeriklerine yer verilen hükümleri çerçevesinde, yapı ruhsatının eki olan projelere ilişkin her türlü etüt çalışmalarının ve bu kapsamda statik projenin ayrılmaz bir parçası olan zemin ve temel etüdü raporunun, yapı ruhsatı, inşai faaliyetler ve yapı kullanma izin belgesinin alınmasını kapsayan yapı inşa süreci boyunca, ilgili idareler, yapı denetim kuruluşları ve fenni mesullerce denetleneceği tabii olup, anılan Kanun'lardan kaynaklı denetim yükümlüğüne dava konusu Yönetmelik düzenlemelerinde ayrıca yer verilmemiş olmasının, bu yükümlülüğün ortadan kaldırıldığı anlamına gelmeyeceği açıktır. Bu nedenle, uygulamada mevzuatın bir bütün halinde tatbik edileceğinde kuşku bulunmamaktadır.

Öte yandan, Yönetmeliğin dava konusu 57. maddesinin 12 ve 13. fıkraları ile 64. maddesinin 1. fıkrasında geçen "projeler" ibaresinin, yapı için zorunlu olan yapı ruhsatının eki projeler ve projelerin hazırlanması sürecinde yapılan etüt ve çalışmaları ifade ettiği de açıktır.

Dolayısıyla, 3194 ve 4708 sayılı Kanun'larda yer alan açık düzenlemelere, dava konusu Yönetmelik'te de yer verilmesi zorunlu olmadığından, bu durumun eksik düzenleme olarak nitelendirilmesine olanak bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu Yönetmeliğin 57. maddesinin 12 ve 13. fıkraları ile 64. maddesinin 1. fıkrasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.