Danıştay 6. Daire E.2021/1246 K.2024/7805

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parseli (eski ... ada, ... sayılı parsel) kapsayan alanda, ... İdare Mahkemesinin... tarihli, E:... K:...ve ... İdare Mahkemesinin... tarihli, E:..., K:... sayılı kararlarının uygulayabilmesi amacıyla hazırlanan 1/1000 ölçekli ıslah imar planı değişikliğinin kabulüne dair ... Tepebaşı Belediyesi Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli ıslah imar planı değişikliğinin, ...

İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... ve...İdare Mahkemesinin... tarihli, E:..., K... sayılı iptal kararlarına çözüm üretebilmek amacıyla yapıldığı, değiştirilen imar planına göre daha nitelikli bütüncül çözüm getirildiği, ıslah imar planı değişikliğine dayanılarak 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesi uyarınca yapılan parselasyon sonucunda, inşaat yapmaya uygun müstakil, ... ada, ...... ... ve ... sayılı parsellerinin oluşturulduğu, bu bakımdan dava konusu ıslah imar planı değişikliğinin imar mevzuatına, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olduğu ve işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... sayılı kadastral parselin bulunduğu alanın ilk olarak ... tarihli, ...sayılı ... Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "park alanı" ve 10 metre genişliğinde "imar yolu" olarak ayrıldığı,...tarihli,... sayılı ... Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen, ... ...

Mahallesi Islah İmar Planında ise bitişik nizam 3 kat yapılaşma koşullu "konut alanı" olarak planlandığı, söz konusu alana yönelik 12/11/2002 tarihli, 19/109 sayılı ... Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında bitişik nizam 3 kat yapılaşma koşullu "konut alanı" kullanım kararının devam ettirildiği, söz konusu alana ilişkin ... tarihli, ... sayılı ...

Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında da bitişik nizam 3 kat yapılaşma koşullu "konut alanı" kullanım kararının korunduğu, uyuşmazlık konusu alana ilişkin yukarıda belirtilen ıslah imar planının onaylanmasından sonra ...

Belediye Encümeninin... tarihli, ... sayılı kararı ile ... sayılı Yasanın 10/c maddesi uyarınca yapılan parselasyon sonucunda 194,00 m² yüzölçümlü, ... ada, ... sayılı parselin oluşturulduğu, bu parselasyon işleminin iptali istemiyle davacı ve ... ada, ... sayılı kadastral parselin başka bir hissedarı tarafından açılan davalarda; parselasyon sonucunda düzenleme ortaklık payı ve kamu ortaklık payı kesildikten sonra davacıya ait kalan hissenin tamamının bedele dönüştürülmek suretiyle davacının mülksüzleştirilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki ...

İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:...sayılı kararı ile ... ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararının verildiği, belirtilen kararların kanun yolu aşamalarından geçerek kesinleştiği, anılan yargı kararlarının uygulanması amacıyla ...

Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile düzeltme işlemi niteliğindeki parselasyonun kabul edildiği, daha sonra dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesi uyarınca yapılan parselasyonun kabulüne ilişkin ... Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; "uygulama imar planı bulunan alanda 10/c uygulaması yapılamayacağı" gerekçesiyle ....

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dava konusu işlemin iptali yolundaki kararının verildiği, belirtilen yargı kararının gereğinin yerine getirilmesi ve iptaline karar verilen parselasyonda tamamı bedele dönüştürüldüğünden bahisle tahsis alanı elde edilmesi amacıyla ... Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ıslah imar planı değişikliğinin yapıldığı, anlaşılmaktadır.

Bunun üzerine ......tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Yasasının işlem tarihinde yürürlükteki şekliyle 5. maddesinde; uygulama imar planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan, olarak tanımlanmıştır.

İşlem tarihinde yürürlükte olmamakla birlikte imar planı değişikliğinin yasa düzeyinde ilk kez düzenlenmesine ilişkin olarak 3194 sayılı Yasa'ya 14/02/2020 tarihli, 7221 sayılı Yasa'nın 12.maddesi ile eklenen Ek-8.maddesinde; "Plan değişiklikleri, plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak şekilde ve teknik gerekçeleri sağlamak şartıyla yerleşmenin özelliğine uygun olarak yapılır. Plan değişikliği tekliflerinde ihtiyaç analizini içeren sosyal ve teknik altyapı etki değerlendirme raporu hazırlanarak planı onaylayacak idareye sunulur." kuralına yer verilmiştir.

2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un 13.maddesinin (c) bendinde "Islah imar planları belediye veya valiliklerce mümkün olduğu kadar fiili durum dikkate alınarak ve yapılanma şartları da belirlenerek yapılır veya belediye veya valiliklerce Yeminli Özel Teknik Bürolara yaptırılır. En geç (1) ay içinde belediye meclislerince kabul edilenler belediye meclislerince, büyük şehir yönetiminde ilçe belediye meclislerince kabul edilenler ilçe belediye meclislerince, il idare kurullarınca kabul edilenler valilikçe tasdik edilerek yürürlüğe girer. Bu plan tescili de (1) ay içinde ivedilikle ve öncelikle yapılır.

İmar planı olan yerlerde mevcut imar planları gerektiği takdirde ıslah imar planları şeklinde yeniden düzenlenir". hükmü yer almış, 3290 sayılı Kanun ile Bazı Maddeleri Değiştirilen ve Bazı Maddeler Eklenen 2981 sayılı Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlığını taşıyan 4.maddesinin 24.bendinde, "Islah imar plan: Düzensiz ve sağlıksız biçimde oluşmuş yapı topluluklarının veya yerleşme alanlarının, sınırları belli edilmek suretiyle, mevcut durumu da dikkate alınarak dengeli, düzenli ve sağlıklı hale getirilmesi amacıyla, halihazır haritalar üzerine yapılan ve yapılanma şartlarını da belirleyen imar planıdır." şeklinde tanımlanmış, aynı yönetmeliğin; ıslah imar planları yapılacak yerler başlıklı 20.maddesinde, "Islah imar planı:

a) Bir yerleşme alanı yada yapı topluluğu niteliği kazanmış gecekondu alanlarında,

b) Üzerinde bir yerleşme alanı ya da yapı topluluğu niteliği kazanmış imar mevzuatına aykırı yapılar bulunan hisseli arsa veya arazilerde,

c) Üzerinde imar planı ve mevzuat hükümlerine aykırı yapılanmalar bulunan ve bu nedenle, uygulama kabiliyeti kalmamış olan imar planı olan alanlarda,

d) Islah imar planı olabilecek nitelikleri taşımadığı belediye ya da valilikçe belirlenmiş parselasyon planı bulunan alanlarda yapılır." düzenlemesi yer almış, bu yönetmeliğin ıslah imar planlarının onayına ilişkin 24.maddesinde de, 2981 sayılı Yasanın 13.maddesine paralel bir düzenlemeye yer verilerek, ıslah imar planlarının yürürlük biçimi kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Şehircilik ilkeleri ve imar planlama esaslarının en temel amacı düzenli kentleşme olmakla birlikte 2981 sayılı Yasa ile düzensiz yapılaşmayı mevcut durum dikkate alınarak ıslah etmek, 10/11/1985 tarihinden önce yapıldığı belirlenen imar ve gecekondu mevzuatına aykırı yapılara çözüm getirmek amaçlanmıştır.

Islah imar planı bu amacın gerçekleştirilebilmesi için bu işlevle sınırlı olarak mevzuatta belirtilen niteliğe sahip olan alanlara yönelik olarak hazırlanabilecek olup, söz konusu koşul ve şartların bulunmadığı alanlara yönelik olarak ıslah imar planı yapılması olanaklı değildir.

2981 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girdiği 08/03/1984 tarihinde inşa edilmiş ve inşa halindeki yapıların varlığının tespiti yapılarak ve ancak bu yapıların bulunduğu alanda bir defaya mahsus ıslah imar planı yapılabilecektir.

Islah imar planlarının amacı sağlıksız ve düzensiz yapılaşmayı mevcut durum da dikkate alınarak ıslah etmek olduğundan, kapsama alınması gereken yapılanmaların bulunduğu bölgelerle bütünleştirilmesi amacına dönük ıslah imar planı sınırlarının genişletilmesi ya da onaylı ıslah imar planında yapılan maddi bir hatanın ortaya çıkması durumunda bu hatanın giderilmesine yönelik değişiklik yapılması dışında mevcut ıslah imar planların ıslah imar planı tadilatı adı altında değişikliğe konu edilmesi olanaklı olmayıp, bu planları geliştiren planların yürürlükte bulunan 3194 sayılı İmar Yasası ve 3030 sayılı Yasa hükümlerine uygun olarak yapılması yasal zorunluluk gereğidir. Nitekim Danıştay Altıncı Dairesinin 30/09/2009 tarihli, E:2007/6197, K:2009/8915 sayılı kararı da bu yöndedir.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu taşınmazın içerisinde yer aldığı alana yönelik 14/08/1989 tarihli, ... sayılı ... Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının bulunduğu, bu plandan sonra 15/10/1993 tarihli, ... sayılı ... Belediye Meclisi kararı ile ... Tunalı Mahallesi Islah İmar Planının onaylandığı, anılan ıslah imar planından sonra da 12/11/2002 tarihli, ... sayılı ... Belediye Meclisi kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabul edildiği ve alanda en son ... Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ıslah imar planı değişikliğinin yapıldığı, anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan yasa hükümlerinden ve yapılan açıklamadan anlaşılacağı üzere uygulama imar planı yapılmış olan bir alanda imar planı değişikliğinin ıslah imar planı şeklinde yapılması olanaklı olmadığından dava konusu işlemde mevzuata uygunluk bulunmamaktadır.

Öte yandan, uygulama imar planı bulunan dava konusu alanda artık ıslah imar planı yapılamayacağı açık olmakla birlikte, bir an için ıslah imar planı yapılabilecek bir alan olduğu düşünülse bile belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca ıslah imar planları bir defaya mahsus olarak yapılabileceğinden, mevcut ıslah imar planı sınırlarının genişletilmesi ya da onaylı ıslah imar planında ortaya çıkan maddi bir hatanın giderilmesine yönelik olmayan dava konusu ıslah imar değişikliğinde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmayacağı ortadadır.

Belirtilen nedenlerle mevzuata ve yerleşik Danıştay kararlarına uygun şekilde tesis edilmeyen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali gerekirken davanın reddi yönünde verilen Eskişehir 2. İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi idari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.