Danıştay 6. Daire E.2021/3497 K.2023/2965

Dava konusu istem: Van ili, İpekyolu İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel (yeni … parsel) sayılı taşınmazın park alanından çıkarılarak resmi kurum alanı olarak belirlenmesine ilişkin … Bakanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile onaylanan Van Merkez ve Çevresi (… Etabı) İlave-Revizyon 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu imar planı değişikliğinin yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik alt yapı alanlarının azalmasına neden olduğu, planlama bölgesinde veya yakın çevresinde eşdeğer bir yeşil alan belirlenmediği, ayrıca plan değişikliğini gerektiren zorunlu bir durum olmadığı, dolayısıyla uyuşmazlık konusu plan değişikliğinin belde ihtiyaçlarına, planlama tekniklerine, imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin mevzuata ve kamu yararına uygun olduğu, kararın hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 29.10.2021 tarih ve 31643 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 85 sayılı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2. maddesi ile de aynı Kararnamenin 97. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "Çevre ve Şehircilik" ibaresinin "Çevre,

Şehircilik ve İklim Değişikliği" şeklinde değiştirildiği görüldüğünden, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının davalı olarak belirlenmesi suretiyle işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Van ilinde 2011 yılında meydana gelen deprem sonrasında 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunun 15. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununun 9. maddesi uyarınca, … Belediye Başkanlığı ile … Bakanlığı arasında 08.02.2012 tarihinde, deprem sonrası mevcut imar planlarının işlevini yitirmesi nedeniyle deprem riski göz önüne alınarak ve jeoteknik-jeolojik etüt haritaları doğrultusunda imar planlarının revize edilmesine yönelik bir protokol imzalanmıştır.

Söz konusu protokol kapsamında … Milli Emlak Müdürlüğünün talebi doğrultusunda dava konusu Van ili, İpekyolu İlçesi, ... Mahallesi, … ada, … parsel (yeni … parsel) sayılı taşınmazın park alanından çıkarılarak resmi kurum alanı olarak belirlenmesine ilişkin Van Merkez ve Çevresi (… Etabı) İlave-Revizyon 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı, …k Bakanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile onaylanmış olup, anılan plan değişikliğinin iptali talebiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 648 sayılı KHK ile değişik "Görevler" başlıklı 2/1-ç maddesinde, Bakanlığı'nın görevlerinden birisinin de.

"Her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak, Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesislerine ilişkin etütleri, harita, her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak,

onaylamak ve başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek" olduğu ifade edilmiştir.

7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunun 15. maddesi, "Afet dolayısiyle hasara uğramış şehir ve kasabaların imar planı mevcut olup da İmar ve İskan Bakanlığınca değiştirilmesi gerekli görülmediği takdirde, inşaata mevzuat dairesinde hemen izin verilir. Mevcut imar planının kısmen değiştirilmesi gerekli görülen şehir ve kasabalarda, bu değişiklik planları, İmar ve İskan Bakanlığınca 5 ay zarfında yaptırılır.

İmar veya istikamet planı olmıyan veya olup da tamamen değiştirilmesi gereken yerlerde halihazır harita ve imar veya istikamet planı İmar ve İskan Bakanlığınca öncelikle yapılır veya yaptırılır. Bu planlar yapılıncaya kadar gelecekteki planlara göre esaslı inşaat yaptırılmasına İmar ve İskan Bakanlığınca izin verilebilir.

Yukarıda yazılı hallerde veya yerinin değiştirilmesi gereken şehir ve kasabalarda ilgililerin afetten masun yerlerde gösterilecek arsalar üzerinde, ilk barınma tedbiri olarak geçici baraka inşaasına izin verilebilir. Bu türlü geçici inşaatın, imar planı olan yerlerde, afetin vukuundan; imar planı olmıyan veya değiştirilen veya yerleri değiştirilecek olan şehir ve kasabalarda, yeni planların onanmasından itibaren bir yıl içinde sahipleri tarafından yıkılması mecburidir.

Aksi halde masrafları yıkıntı bedelinden ödenmek üzere mahallin en büyük mülkiye amirinin emri ile belediyelerce yıktırılır. Bu bir yıllık süre zaruret halinde ilgili valiliğin teklifi üzerine İmar ve İskan Bakanlığınca gerektiği kadar uzatılabilir." hükmünü içermektedir.

3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte bulunan 5. maddesinde nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanılış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemleri ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen plan;

uygulama imar planı ise, tasdikli hali hazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım plan esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli uygulama etapları ve diğer ayrıntıları ile gösteren planlar olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun "İmar planlarında Bakanlığın yetkisi" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrası, "Bakanlık gerekli görülen hallerde, kamu yapıları ve enerji tesisleriyle ilgili alt yapı, üst yapı ve iletim hatlarına ilişkin imar planı ve değişikliklerinin, umumi hayata müessir afetler dolayısıyla veya toplu konut uygulaması veya Gecekondu Kanununun uygulanması amacıyla yapılması gereken planların ve plan değişikliklerinin, birden fazla belediyeyi ilgilendiren metropoliten imar planlarının veya içerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen,

hava meydanı bulunan veya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşme planlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelere bu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği sağlayarak yapmaya, yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir." hükmünü içermektedir.

İşlem tarihinde yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 3. fıkrasında Revizyon Plan, her tür ve ölçekteki planın ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı veya sorun yarattığı durumlar ile üst ölçek plan kararlarına uygunluğun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi sonucu elde edilen plan olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler göz önüne alındığında, doğal afete açık bir alan olan dava konusu bölgede, davalı … Bakanlığının afet bölgelerinde kamu yararına uygun şekilde planlama yapmasına izin verildiği açıktır. Dolayısıyla Van'da yaşanan depremler sonrasında bölgeye ait jeolojik verilerin yeniden değerlendirilmesi ve geçmişten gelen planların revize edilmesinde kamu yararına uygunluk bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, mülkiyeti Hazineye ait dava konusu Van ili, İpekyolu İlçesi, ... Mahallesi, … ada, … parsel (yeni … parsel) sayılı ve park alanı olan taşınmaz, … Milli Emlak Müdürlüğünün talebi doğrultusunda, … Bakanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile onaylanan Van Merkez ve Çevresi (… Etabı) İlave-Revizyon 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ile resmi kurum alanı olarak belirlenmiştir.

İdare Mahkemesince, dava konusu plan değişikliğinin sosyal ve teknik alt yapı alanlarının azalmasına neden olduğu, planlama bölgesinde veya yakın çevresinde eşdeğer alan ayrılmadığı ve plan değişikliği gerektiren zorunlu bir durum olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; hükme esas alınan bilirkişi raporu ve uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin uydu görüntüleri incelendiğinde, taşınmaz üzerinde fiili olarak Tapu ve Kadastro Müdürlüğü binasının (7 katlı) tamamlanmış ve hizmet verir durumda olduğu ve ayrıca ada içerisinde yeteri kadar park alanının mevcut olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, dava konusu imar planı değişikliğinin anılan taşınmaz üzerindeki fiili yapılaşmayla uyumlu olduğu ve çevresiyle imar bütünlüğünü bozucu nitelikte olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu plan değişikliğinin, … Belediye Başkanlığı ile … Bakanlığı arasında imzalanan ve deprem sonrası bölgedeki mevcut planların revize edilmesinin amaçlandığı protokol kapsamında, … Milli Emlak Müdürlüğünün talebiyle yapıldığı, taşınmazın üzerinde fiilen de kamu hizmetinin yürütüldüğü binanın bulunduğu ve etrafında park alanlarının gösterildiği hususları göz önüne alındığında, dava konusu işlemin mevzuata ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna varıldığından, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptal edilmesine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.