Danıştay 6. Daire E.2022/2559 K.2025/3504

2- ... Belediye Başkanlığı-... VEKİLİ : Av....

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Altıncı Dairesinin 24/12/2020 tarih ve E:2016/13431, K:2020/13590 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Mersin İli, Erdemli İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Mülga Kargıpınar Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerle bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde.

1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda dava konusu taşınmazın "yönetim merkezi (resmi kurum alanı)" kullanımında, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunda "belediye hizmet alanı" kullanımında bırakıldığı, her iki kullanım kararı benzer içerikte olduğundan planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık bulunmadığı görülse de, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda yönetim merkezi (resmi kurum alanı) olarak planlanmış 4 adet taşınmaz bulunduğu,

dava konusu taşınmazın özel mülkiyette olduğu ve imar uygulaması gördüğü dikkate alındığında, yakın çevresinde yönetim merkezi (resmi kurum alanı) olarak planlı taşınmazlara ek olarak yönetim merkezi (resmi kurum alanı) olarak belirlenmesinin teknik gerekçesinin işlemde belirtilmediği, taşınmazın doğu bitişiğinde “ yönetim merkezi (resmi kurum alanı)” olarak planlı bir alana ek olarak aynı kullanım kararını haiz yeni bir alan belirlenmesinde “kamu yararı” bulunmadığı, 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun şehircilik ilke ve planlama esaslarına aykırı olduğu,

taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunda "belediye hizmet alanı" kullanımında bırakıldığı, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda ihtiyacı karşılayacak kadar belediye hizmet alanının bulunduğu, bu yönüyle dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunda belediye hizmet alanı olarak belirlenmesinin şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olmadığı, 1/1000 ölçekli planın üst ölçekli planı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun anılan gerekçelerle hukuka aykırı olduğunun saptandığı,

bu nedenle de 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun da kamu yararına ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığı sonucuna varıldığından dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mersin İli, Erdemli İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın Mülga Kargıpınar Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut alanı kullanımında bulunduğu, Mülga Kargıpınar Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen konut, kısmen ticaret konut alanı olarak, ...tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planında ise az yoğunlukta gelişme konut alanı olarak planlandığı anlaşılmıştır.

Mülga Kargıpınar Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda ise davaya konu parsel yönetim merkezi (resmi kurum) alanı olarak, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunda ise resmi kurum alanı taraması üzerine B.H.A. yazılmak suretiyle belediye hizmet alanı olarak planlanmıştır.

Davacı tarafından, konut alanı kullanımında kalan taşınmazda mülkiyet hakkına kısıtlama getiren Mülga Kargıpınar Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun anılan parsele ilişkin kısmının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun dava konusu imar planı revizyonlarının onaylandığı tarihte yürürlükte olan şekliyle 5. maddesinde, "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır.

Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." tanımlarına yer verilmiştir.

İşlem tarihinde yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelikte "belediye hizmet alanı" kullanımı, sosyal ve teknik alt yapı alanları içinde tanımlanmadığı gibi, Yönetmelik eki lejant gösterimleri arasında da bu kullanımı ifade eden gösterime yer verilmemiştir.

14.06.2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî Gazetede işlem tarihinden sonra, davanın devamı sırasında yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Mekânsal kullanım tanımları ve esasları" başlıklı 5. Maddesinin (a) bendinde ise;

"belediye hizmet alanı: belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri, mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan tesisler ile sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin yapılabileceği alanlar" olarak tanımlanırken,

aynı maddenin (h) bendinde "resmi kurum alanı. Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idarelerle, il özel idaresi ve belediyeye veya bu kurumlarca sermayesinin yarısından fazlası karşılanan kuruluşlara, kanunla veya kanunun verdiği yetki ile kurulmuş kamu tüzel kişilerine ait bina ve tesislerin yapıldığı alanlar" olarak tanımlanmıştır.

Aynı Yönetmeliğin "Nazım imar planı" başlıklı 23. maddesinin 1. fıkrasında, nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından, uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük kararların uygulama imar planlarında belirleneceği belirtildikten sonra, "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 9. fıkrasında, nazım imar planlarında karma kullanım olarak belirlenen fonksiyonların, uygulama imar planlarında ayrıştırılmasının esas olduğu öngörülmüş, Yönetmeliğinin "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 4. fıkrasında ise, uygulama imar planlarında yapılaşma koşullarına ilişkin olarak;

ayrık, bitişik, blok yapı nizamı ile Taban Alanı Kat Sayısı (TAKS), Kat Alanları Kat Sayısı (KAKS), emsal, bina yüksekliği, yapı yaklaşma mesafelerinin belirlenmesi gerektiği, 10. fıkrasında ise, uygulama imar planlarının hazırlanması sürecinde, aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edildikten sonra bu veriler kapsamında;

a) Nazım imar planı kararlarının analizi, b) Planlama alanının sınırları, c) Mevcut yapı yoğunluğu ve doku analizi, ç) Yapı adalarının ve yapıların konumu ve özellikleri, d) Yapılaşma ve yaklaşma mesafeleri, e) Mevcut nüfus yoğunluğu ve dağılımı, f) Sosyal altyapı tesisleri, g) Teknik altyapı tesisleri, ğ) Mülkiyet yapısı ve kamu mülkiyetindeki alanlar, h) Tescilli eser, anıt vb. tarihi ve kültürel varlıklar, ı) Hizmetlere erişilebilirlik, i) Afet tehlikelerinin dikkate alındığı yerleşime uygunluk durumunu belirlemeye yönelik jeolojik etütler, j) Topografya, eğim vb. Eşikler, k) Göl, baraj, akarsu, taşkın alanı,

yeraltı ve yüzeysel su kaynakları vb. hidrolojik, hidrojelojik yapı, l) Ulaşım sistemi ve kademelenmesi, durak-istasyon noktaları, m) Trafik düzeni ve güvenliği, yollar ve kavşaklar ile ilgili ilkeler, yapı ve tesislerden karayoluna geçiş yolu bağlantısı yapılabilecek kesimler, n) Yaya bölgeleri, yaya ve bisiklet yolları, o) Otopark kapasitesi ve dağılımı, ö) Açık ve kapalı alan kullanımları ve ilişkileri, p) Toplanma alanları, r) Hizmet alanlarının yer seçimi ve büyüklüğü, s) Kentsel tasarım projesi yapılacak alanlar ve ilkeleri, ş) Ulaşım güzergahları, t) Havalimanı, liman ve iskeleler, u) Gar ve istasyon alanları,

ü) Lojistik alanlara ilişkin analiz ve araştırmaların yapılacağı kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ışığında "belediye hizmet alanı kullanımı" (BHA) irdelendiğinde; ulaşım yükü, nüfus ve yapı yoğunluğu başta olmak üzere planlama alanına birbirinden çok farklı etkileri bulunan ve yukarıda yer verilen tanımında örnekleme yoluyla sayılan tesisleri, bir bütün olarak kapsayan "belediye hizmet alanı" gösteriminin getirilmesi, 1/5000 ölçekli nazım imar planları bakımından yeterli ise de, uygulama imar planı ölçeğinde tek başına yeterli olamamakta, bu gösterim altında hangi belediye faaliyetinin icra edileceğinin belirtilmesi suretiyle kesin kullanım türünün gerek uygulama işlemlerine dayanak oluşturacak ölçüde, gerekse hukuki ihtilaf halinde yargısal incelemeye elverecek açıklıkta somut olarak gösterilmesi zorunluluk arz etmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazın nazım imar planı revizyonunda "yönetim merkezi (resmi kurum alanı)", uygulama imar planı revizyonunda ise resmi kurum alanı taraması üzerine B.H.A. yazılmak suretiyle belediye hizmet alanı olarak planlandığı, uygulama imar planı lejant paftasında gösterimler arasında belediye hizmet alanı (B.H.A.) gösterimi bulunmadığı, kentsel çalışma alanları başlığında yönetim merkezleri (resmi kurum alanları) şeklinde gösterimin bulunduğu,

plan açıklama raporu ve plan notlarında dava konusu taşınmazın kullanım kararını somutlaştıracak bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüş olup, bu haliyle mevzuat gereği kendisinden beklenen detay kullanımı belirtmeyerek, ölçeğine uygun ayrıntı içermemesi ve belirsiz bir kullanım türüne yer vermesi nedeniyle, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun dava konusu parsele ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun gösterim teknikleri acısından planlama esasları şehircilik ilkelerine aykırı olduğu dikkate alındığında dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.