Danıştay 6. Daire E.2022/3441 K.2023/4979

Dava konusu istem: Kayseri İli, ... Kasabası, ... Mahallesi, ... Mevkii ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin mülga Yemliha Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince, Danıştay Altıncı Dairesinin 20/05/2021 tarihli, E:2018/1668, K:2021/6538 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, taşınmazın bulunduğu alanda düzenleme sınırının mevzuata uygun olarak geçirildiği, düzenleme ortaklık payının(DOP) doğru hesaplandığı ve DOP kesintisinin ilgili mevzuatta belirtilen yerler için yapıldığı, ayrıca kapanan kadastro yollarından ihdasla belediye adına parsel oluşturulmadığı,

yoldan ihdas yerlerinin DOP'a tahsis edildiği, uygulamada düzenleme sahası içinde kalan kadastro parsellerinden ve davacıya ait parselden eşit oranda (%19.49) DOP kesintisi yapıldığı, ancak dava konusu parsel üzerinde 09/05/1985 tarihinden önce zeminde fiili yapılaşma olmadığı ve özel parselasyon planı bulunmadığı halde Ek-1.

Madde kapsamına alınarak hisse ayrıştırması yapılmasının imar parsellerinin oluşturulması ve dağıtımına ilişkin esaslara uygun olmadığı, Mahkemenin 09.11.2021 tarihli ara kararı ile Kocasinan Tapu Sicil Müdürlüğü'nden dava konusu taşınmazdan bedelsiz terk işleminin yapılıp yapılmadığının sorulması üzerine, herhangi bir terk işleminin de yapılmadığının anlaşıldığı, buna göre Ek 1. maddenin uygulanmasına yönelik işlemin de davalı idare tarafından geri alındığı, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bilirkişi raporunun aksine verilen kararın uygun olmadığı, parselinin EK 1 maddesi kapsamına alınmasının uygun olmadığı, idarenin işleminin tek olmakla birlikte uygulamanın bir kısmının hatalı olmasının idari işlemin tamamını hukuka aykırı hale getireceği ve iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davanın reddine ilişkin kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mülga Yemliha Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı Kayseri İli, ... Kasabası, ... Mahallesi, ... parsel sayıl taşınmazın bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyon sonucunda hisseli malik olduğu ... parselin yerine ... ada ... parsel sayılı taşınmazda müstakil olarak hisse verilmiş, davacı tarafından, 30.09.2010 tarihinde, parselasyon sonucunda kök parseline uzak bir alanda tahsis yapıldığı, daha önce yapılan bedelsiz terkin dikkate alınmadığı iddialarıyla yapılan itirazın, 27.10.2010 tarihli belediye encümeni kararı ile reddi üzerine, 05.01.2011 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

İşlem tarihi itibariyle yürürlükte olan şekliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun.

"Arazi ve Arsa Düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde: "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir.

Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır...Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz." hükmü.

"Parselasyon planlarının hazırlanması ve tescili" başlıklı 19. maddesinde: "İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır.

Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler..." hükmü yer almaktadır.

2981 sayılı Yasanın Ek 1. maddesinde, imar planı olan yerlerde, 09.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi gereğince arsa ve arazi düzenlemelerinde, binalı veya binasız arsa ve arazilere bu Kanundan önce özel parselasyona dayalı veya hisse karşılığı satın alınan yerler dikkate alınarak müstakil, hisseli parselleri veya üzerinde yapılacak binaların daire miktarları göz önünde bulundurularak kat mülkiyeti esasına göre arsa paylarını sahipleri adlarına re'sen tescil ettirmeye, valilik veya belediyelerin yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Parselasyon işleminin amacı; imar planı, plan raporu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, imar adasının biçim ve boyutu, yapı düzeni, inşaat yaklaşma sınırı ve bahçe mesafeleri, yapı yüksekliği ve derinliği, yerleşme yoğunluğu, taban alanı ve kat alanı katsayısı, arazinin kullanılma şekli, mülk sınırları, mevcut yapıların durumu göz önüne alınmak suretiyle üzerinde yapı yapmaya elverişli imar parseli oluşturmaktır. Düzenleme sınırı içerisinde bulunan yol, yeşil alan gibi kamusal alanların bedelsiz olarak kamuya kazandırılması için imar parsellerinde oluşacak değer artışı karşılığında düzenleme ortaklık payı alınması mümkün olmakla birlikte, asıl amaç plana uygun yapı yapmaya elverişli imar parselleri oluşturmaktır.

Binalı veya binasız bu arsa ve arazilerden, maddede ifade edilen 3194 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce, özel parselasyona dayalı veya hisse karşılığı satın alınan yerlerin bulunması halinde Ek 1. maddenin uygulanması mümkün olup, imar parsellerine yapılacak tahsiste özel parselasyona dayalı ve hisse karşılığı satın alınan yerler dikkate alınarak arsa paylarını sahipleri adlarına re'sen tescil ettirme imkanı tanınmaktadır.

Ek 1. maddeyle getirilen kuralların içeriği, 3194 sayılı Yasa kapsamında yapılan parselasyon işlemlerine yönelik bir nitelik taşıdığını göstermektedir.

Bu durumda, 2981 sayılı Yasanın 3290 sayılı Yasa ile değişik Ek 1. maddesinin 3194 sayılı Yasanın 18. maddesi uyarınca yapılacak parselasyon işlemlerini tamamlayıcı nitelikte uygulama yapılmasına olanak sağladığı, bu maddenin amacının 3194 sayılı Yasa uyarınca yapılan parselasyon işlemlerinin uygulanmasında problemlere neden olan özel parselasyona dayalı olarak veya hisse karşılığı satın alınan yerlere bir çözüm getirmek olduğu, 2981 sayılı Yasanın Ek 1. maddesinin 3194 sayılı Yasanın 18. maddesinden farklı şekilde özel parselasyona dayalı olarak satın alınan yerlerin müstakil tahsis edilmesi olanağını sağladığı, hisseli satın alınan taşınmazların ise yine hisse miktarları göz önünde bulundurularak paylı mülkiyet esaslarına göre tahsis edileceği sonucuna varılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2981 sayılı yasanın Ek-1. maddesinin amacı, uygulamada problemlere neden olan özel parselasyon ve kat mülkiyetindeki hisseli durumlara bir çözüm getirmektir. Anılan madde hükmünün uygulanabilmesi için 3194 sayılı Yasanın yürürlük tarihi olan 09.05.1985 tarihinden önce taşınmazın özel parselasyona tabi tutulmuş veya hisse karşılığı satın alınmış olması gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince, karara esas alınan bilirkişi raporunda, uyuşmazlık konusu taşınmazın üzerinde 1985 yılından önce gerçekleşmiş yapılaşma olmadığı ve anılan taşınmaza ait özel parselasyon planı bulunmadığı halde taşınmazın 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunun Ek-1.

Maddesi (Ek-1. madde) uyarınca hisse ayrıştırmasına tabi tutulduğu, bu durumun parselasyon işlemini dağıtım ilkeleri, parselasyon teknikleri ve kamu yararına aykırı hale getirdiği tespiti yapılmış ise de, İdare Mahkemesince, davalı idare tarafından verilen ve 06/07/2012 tarihinde ...

İdare Mahkemesi Yazı İşleri Müdürlüğü kayıtlarına giren dilekçede mülga Yemliha Belediye Encümeninin ... tarihli ve ... sayılı kararıyla Ek-1. maddenin şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle dava konusu parselasyon işleminde bu maddenin uygulanmasından vazgeçilmesine ve anılan madde kapsamında müstakil verilen hisselerin tekrar müşterek hale getirilmesine karar verildiği, bu durumda parselasyon işleminin EK-1. maddenin uygulanmasına ilişkin kısmının geri alındığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi ile birlikte düzenleme sahasındaki hisseli satışlar ve özel parselasyondan doğan sorunların çözümlenmesi amacıyla EK-1. maddenin de uygulanması suretiyle tesis edilen parselasyon işlemleri hukuken bir bütün olup bu işlemlerin bahsi geçen her bir Kanun hükmünün uygulanmasına ilişkin kısımlarından bahsedilemez. Bu işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, söz konusu işlemlerin bir bütün olarak ve tesis edildikleri tarih itibarıyla hukuki denetime tabi tutulması gerekmekte olup iki ayrı kısım halinde hukuki denetime tabi tutulmalarına hukuken olanak bulunmamaktadır.

Bu nedenle, İdare Mahkemesince yukarıda bahsi geçen iki Kanun hükmünün birlikte uygulanması suretiyle tesis edilen dava konusu parselasyon işleminin birbirinden ayrılabilir iki ayrı kısımdan oluşuyormuş gibi değerlendirerek sonradan tesis edilen belediye encümeni kararıyla parselasyon işleminin EK-1. maddenin uygulanmasına ilişkin kısmının geri alındığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen kararda isabet bulunmamaktadır.

Bu itibarla, parselasyon işlemine konu düzenleme sınırında, 2981 sayılı Yasanın Ek-1 maddesinin uygulanmasına ilişkin koşulların bulunmadığı, buna karşın işlemde anılan hükmün uygulandığı anlaşıldığından işlemin hukuka aykırı olduğu, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.