Danıştay 6. Daire E.2022/387 K.2022/8061

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 22/11/2021 tarih, E:2019/2827, K:2021/2556 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI …'IN DÜŞÜNCESİ : Ankara ili, Çankaya ilçesi, …ada, …, …, …, …sayılı parsellerin bulunduğu alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılmasına ilişkin …tarih ve …sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle açılan davada Danıştay 6.Dairesince verilen 16/05/2019 günlü, E:2016/1646, K:2019/4362 sayılı kararın temyiz incelemesi sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 22/11/2021 günlü, E:2019/2827, K:2021/2556 sayılı kararıyla 42195 ada, 953 sayılı parsel yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası bozulmuştur.

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay Dava Dairelerinin nihai kararlarının Danıştay’da temyiz edilebileceği, 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50’nci madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı öngörülmüştür. 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında yer alan düzenleme ile Danıştay Dava Dairelerine, ilk derecede bakılan davalarla ilgili bozma kararlarına karşı eski kararlarında ısrar edebilme yetkisi tanınmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 22/11/2021 günlü, E:2019/2827, K:2021/2556 sayılı sayılı bozma kararı uyarınca …ada, …sayılı parsel yönünden 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılmasına ilişkin …tarih ve …sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra Danıştay Altıncı Dairesinin 16/05/2019 tarih ve E:2016/1646, K:2019/4362 sayılı kararının, dava konusu işlemin …ada, …, …ve …sayılı parseller yönünden iptaline ilişkin kısmı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 22/11/2021 tarih, E:2019/2827, K:2021/2556 sayılı kararıyla onanması, dava konusu …ada, …sayılı parsel yönünden bozulması üzere bozma kararına uyulmak suretiyle işin esasının incelenmesine geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarih ve …sayılı kararı ile "Ankara İli, Çankaya İlçesi, …Mahallesi, …ada, …, …parsel ve çevresine ait Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı Sınırı" (KDGPA) teklifi kabul edilmiştir.

…tarih ve …sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile Ankara İli, Çankaya İlçesi, …ada …, …, …ve …sayılı parsellerde 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin onaylanması üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

…tarih ve …sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü yazısı ile Ankara İli, Çankaya İlçesinde yer alan ve ekli kroki ile sınır ve koordinatları gösterilen 45 hektarlık alanın Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı olarak ilan edilmesi talebine ilişkin Büyükşehir Belediye Meclis kararı ve ekleri, Bakanlar Kurulu Kararı alınmak üzere (mülga) Başbakanlığa sunulmuş; 15/06/2015 tarih ve 7735 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile "Ankara İli, Çankaya İlçesi, …Mahallesi, …ada, …, …, …, …parsel ve çevresine ait Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" ilan edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, "Nazım İmar Planı"; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, olarak tanımlanmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 73. maddesinin ilk dört fıkrasında.

"Belediye, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarım yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.

Bir alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardan birinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bu alanın belediye veya mücavir alan sınırları içerisinde bulunması şarttır.

Ancak, kamunun mülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesi ve uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınması şarttır.

Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilan edilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlı veya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik ve yoğunluğunun belirlenmesi, alanın büyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektar arasında olması, etaplar halinde yapılabilmesi hususlarının takdiri münhasıran belediye meclisinin yetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile proje alanı ile ilişkili birden fazla yer tek bir dönüşüm alanı olarak belirlenebilir.

Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehir belediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyeleri kendi sınırları içinde kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.

Büyükşehir belediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşüm ve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imar planı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapı kullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde, "Nazım İmar Planı"; mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve kararlarına uygun olarak,

arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/5.000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/5000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte, onaylı halihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan plan, olarak tanımlanmıştır.

Aynı Yönetmeliğin 6. maddesinin ikinci fıkrasında ise, "Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır." düzenlemesi yer almaktadır.

Öte yandan, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay Altıncı Dairesinin 16/05/2019 tarih ve E:2015/6644 K:2019/4387. E:2015/6428, K:2019/4375 sayılı kararlarıyla, dava konusu parselleri de kapsayan alanın "Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" olarak ilan edilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu kararının iptaline karar verilmiş, bu kararlar esası yönünden Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun (sırasıyla) 22/11/2021 tarih ve E:2019/2062, K:2021/2555.

E:2019/2471, K:2021/2554 sayılı kararlarıyla; "üst ölçekli plan kararına aykırı olarak alanda yapılaşmaya yönelik kullanım öngören dava konusu Ankara İli, Çankaya İlçesi, Çayyolu Mahallesi sınırları içerisinde bulunan bazı alanların "Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" olarak ilan edilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararında bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle onanmış ve anılan kararlar kesinleşmiştir.

Bu durumda, söz konusu bölgede "Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" ilanına ilişkin dayanağı Bakanlar Kurulu kararının yargı kararıyla iptaline karar verildiğinden, aynı bölgeye yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin onaylanmasına ilişkin dava konusu …tarih ve …sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararında da hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu nedenle, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin …tarih ve …sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin …ada, …sayılı parsele yönelik kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.