Danıştay 6. Daire E.2022/4254 K.2025/3395

Dava konusu istem: Kars ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca verilmesi gereken 415.632,75-TL idari para cezasından, daha önce 24/10/2019 tarih ve 263 sayılı Belediye Encümen kararıyla verilen 91.866,93-TL cezanın mahsubu suretiyle kalan tutar olan 323.765,82-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Kars Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda. Uyuşmazlığa konu taşınmazda 2.980,00 m2 ebatında ruhsatsız olarak inşaat yapıldığının 06/08/2019 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespiti üzerine ... tarih ve ... sayılı Kars Belediye Encümeni kararıyla 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi gereğince davacının, 1.976,00 m2 yapı alanı üzerinden 91.866,93-TL para cezası ile cezalandırıldığı,

İçişleri Bakanlığı Mülkiye Müfettişliği tarafından yapılan inceleme neticesinde idari para cezasının sehven eksik hesaplandığının tespit edildiği ve önceki karardaki tutara "uygulama imar planında bulunan bir alanda yapıldığı" ile "ruhsatsız olarak yapıldığı" seçenekleri de hesaba katılarak ve 2.980,00 m2 yapı alanı üzerinden bulunan 415.632,75-TL tutarından mahsubu neticesinde hesaplanan 323.765,82-TL tutarındaki idari para cezasının verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71. maddesinde kontrol, denetim, inceleme sonucunda tespit edilen kamu zararının, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edileceği hükmü göz önünde bulundurulduğunda davacıya ilgili parseldeki yapısı nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca tesis edilen ilk idari para cezasının sehven eksik olarak tesis edildiği, bu eksikliğin Mülkiye Müfettişliği denetiminde tespiti üzerine 5018 sayılı Kanunun 74. maddesinde öngörülen zamanaşımı süresi dolmadan dava konusu encümen kararıyla ikmal edildiği;

davacının hatalı olarak hesaplama yapılan belediye encümeni kararı veya buna dayanak teşkil eden yapı tatil tutanağı hakkında süren bir davasının bulunmadığı ve işbu davada bu hususların dava konusu edilmediği; ayrıca davacının 2.980,00 m2 ebatında yapısını ruhsatsız olarak inşa ettiği ve uygulama imar planı bulunan bir alanda yaptığı açık olduğundan dava konusu işlemle eksik hesaplanan artırımların uygulanmasının gerek 3194 sayılı Kanun gerekse de 5018 sayılı Kanuna uygun olması nedeniyle 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca eksik hesaplanan idari para cezasının yeniden hesaplanarak aradaki farkın davacıdan tahsiline karar verilmesine

ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; hukukun genel ilkelerinden biri olan "aynı fiilden dolayı iki kez yargılama olmaz" ilkesi uyarınca, bir kişiye tek bir eylemden dolayı iki ayrı ceza verilmesinin olanaklı olmadığı, anılan ilkenin tek bir eylemden dolayı iki farklı cezalandırma yapılmasını ve kişinin hukuka aykırı eyleminden dolayı birden fazla cezai sorumluluğuna gidilmesini engelleyen bir ilke olduğu ve 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca verilecek idari para cezaları için de uygulanabileceği;

uyuşmazlıkta, 06/08/2019 tarihli yapı tatil tutanağında aykırılıktan etkilenen alanın 2980 m² olarak belirlenmiş olmasına karşın, söz konusu tutanakla idarenin bilgisine giren 2980 m² alan üzerinden değil de 1976 m² alan üzerinden ve artırım sebepleri göz ardı edilerek yaptırım uygulanmış olmasının, geri alındığı ya da yargı kararıyla iptal edildiği hususunda veri bulunmayan idari yaptırım ve yaptırıma esas alınan tutanakla tespit edilen hukuka aykırılıkların davacı bakımından idare nezdinde kesinlik kazanması sonucunu doğuracağı, bir anlamda kesin hüküm etkisi yaratacağı, aksi halde davacının sürekli ceza tehdidi altında kalacağı,

davacının daha önce cezalandırıldığı hukuka aykırı eylem nedeniyle yeniden takibata uğraması veya cezalandırılmasının, yaptırım uygulanmasıyla elde edilmek istenen kamu yararı ile davacının menfaatleri arasında kurulması gereken adil dengeyi zedeleyerek cezalandırmanın davacı üzerinde aşırı bir külfete dönüşmesine sebebiyet vereceği; idarenin hatalı uygulaması sebebiyle mükerrer cezalandırılmaya yol açacak biçimde para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Belediye Encümen kararında hukuka uyarlık görülmediği;

başka bir ifadeyle, her ne kadar ilk verilen ceza miktarı mahsup edilmiş ise de, ilk verilen cezanın yargı kararıyla iptal edilmesi gibi idarenin yeni bir değerlendirme yapmasını gerektiren bir sebep bulunmadığından, aynı eylem nedeni ile ilk verilen cezanın hatalı olduğu gerekçeleriyle aynı fiilin yeniden idari yaptırıma konu edilmesi, hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkeleriyle bağdaşmayacağı, ilk verilen cezanın üzerinden 60 gün geçtikten sonra (yokluk, açık hata ve hile söz konusu olmaksızın) yeniden yaptırım uygulanması, idarî işlemlerin geri alınmasına dair ilkelere de aykırı olacağı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mükerrer cezalandırmanın söz konusu olmadığı, sehven eksik hesaplama ile verilen para cezasının müfettiş raporu neticesinde düzeltildiği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kars ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca verilmesi gereken 415.632,75-TL idari para cezasından, daha önce ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümen kararıyla verilen 91.866,93-TL cezanın mahsubu suretiyle kalan tutar olan 323.765,82-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Kars Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde. "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.

Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır.

Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir..." hükmüne yer verilmiş;

Aynı Kanunun 42. maddesinin birinci fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında;

ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı, a) bendinde.

Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için para cezası uygulanacağı, (c) bendinin 5. alt bendinde; uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20'si oranında, (c) bendinin 8. alt bendinde; ruhsatsız yapılmış olması halinde ise % 180'i oranında (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezasına arttırım uygulanacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında aykırılıktan etkilenen alanın da dikkate alınacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden. Kars ili, Merkez, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda davalı idare elemanlarıca yapılan denetimde, 2980 m² ebatında ruhsatsız yapı inşa edildiğinin 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca düzenlenen 06/08/2019 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespiti üzerine ... tarih ve ... sayılı Kars Belediye Encümeni kararıyla aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca davacıya 1976 m² inşaat alanı, 3/B yapı sınıfı/grubu üzerinden temel para cezası hesaplanarak 91.866,93-TL idari para cezası verildiği, anılan fıkranın (c) bendinde sayılı artırım nedenlerinin ise uygulanmadığı;

anılan yapı tatil tutanağına ve encümen kararına karşı dava açılmadığı.

İçişleri Bakanlığı Mülkiye Müfettişliği tarafından yapılan inceleme neticesinde idari para cezasının sehven eksik hesaplandığının tespit edildiği; müfettiş raporu üzerine bu kez 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 2980 m² inşaat alanı, 3/B yapı sınıfı/grubu üzerinden bulunan temel para cezasına anılan fıkranın (c) bendinin 5. ve 8. alt bentleri de eklenerek 415.632,75-TL idari para cezasının hesaplandığı;

bu tutardan daha önce ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümen kararıyla verilen 91.866,93-TL idari para cezasının mahsubu neticesinde Kars Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla davacıya 323.765,82-TL idari para cezasının verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta; davalı idarece sehven inşaat alanının düşük belirlendiği ve artırımların da uygulanmadığının müfettiş raporu ile tespiti üzerine, davalı idare elemanlarınca yerinde ikinci kez tespit ve inceleme yapılmadan, 2980 m² ebatında ruhsatsız yapı inşa edildiğinin tespitine ilişkin 06/08/2019 tarihli yapı tatil tutanağına ve anılan müfettiş raporuna dayanılarak eksik hesaplama yapıldığından bahisle ilk idari para cezası mahsup edilerek dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.

Bu durumda; davalı idare elemanlarınca ruhsatsız yapıların güncel durumunun tespitine ilişkin 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yeni bir yapı tatil tutanağı düzenlenmeden dava konusu işlemin tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı anlaşıldığından, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.

Bu itibarla, temyize konu edilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerekmektedir.