Danıştay 6. Daire E.2022/5100 K.2024/7996

Dava konusu istem: İzmir ili, Aliağa ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde ruhsata ve projesine aykırı yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca toplam 1.517.497,59-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Aliağa Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; uyuşmazlığa konu aykırılıkların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesine göre yapı olduğu ve tüm yapıların ruhsat gerektirdiği, ... parsel sayılı parselde bulunan saha betonu alanının yapı tatil tutanağında 3.439,59 m² olarak belirlendiği, dosyada bulunan ... sayılı parselin tapu belgesinde parselin alanının 3.340 m² olduğu, yapı tatil tutanağında saha betonu alanının 99,5 m² daha fazla olduğunun görüldüğü,

diğer aykırılıkların ise yerinde yapılan ölçüm ve değerlendirmelere göre aykırılıktan etkilenen alanlarının yapı tatil tutanağında belirlenen alanlardan daha az ölçüldüğü, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca tüm imalatlara ilişkin toplam para cezasının, 932.628,20 TL + 26.912,98 TL + 522.349,08 TL = 1.481.890,26 TL olarak hesaplandığı yönünde görüş ve kanaat bildirildiği,

yapı tatil tutanağı ile tespit edilen, tüm imalatların 3194 sayılı Kanunun 21. maddesi göre ruhsata tabi olduğu halde ruhsat ve eki mimari projeye aykırı olarak inşa edildiği sabit olmakla birlikte, para cezası hesaplanırken, aykırılıktan etkilenen alan belirlenmesinin temel kriterlerden olduğu ve idarece aykırılıktan etkilenen alanın yanlış belirlenmesi durumunda işlemin tamamının sakatlanacağı dikkate alındığında,

davalı idarece hatalı olarak belirlenen aykırılıktan etkilenen alan esas alınarak hesaplanan temel para cezasına istinaden artırım yapılması suretiyle davacıya para cezası verilmesine ilişkin dava konusu belediye encümeni kararında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Saha betonunun bulunduğu ... sayılı parselin 3402 sayılı Kanunun 22. maddesine göre kadastro güncelleme çalışmalarına tabi tutulduğu ve ... ada, ... parsel olduğu, güncel tapu kaydında yüzölçümünün yapı tatil zaptında belirtildiği üzere 3.439,59 m² olduğu, 02/07/2021 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ekinde.

İmar Müdürlüğünün 01/07/2021 tarihli yazısı, tapu kaydı ve kadastro güncelleme askı cetvelinin dosyaya sunulduğu, bilirkişi raporunda saha betonuna ilişkin yapılan tespitin ölçüme dayanmadığı, saha betonu şeklinde yapılan aykırılık taşınmazın tamamını kapsadığından tapu kayıtları üzerinden değerlendirme yapıldığı, idari para cezasına konu imalatların ruhsat gerektirdiği halde ruhsatsız yapıldığının açık olduğu, bilirkişi raporundaki saha betonuna ilişkin tespitin hatalı olduğu,

tüm aykırılıklara ilişkin hesaplamaların hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü ile; temyize konu kararın, "kompakt binası ve sundurmalar ile kantar binası, mescit ve kantar” imalatları için verilen 557.060,87 TL'lik para cezasına ilişkin kısmının onanmasına, "saha betonu” imalatı için verilen 960.436,72 TL para cezasına ilişkin kısmının ise bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idare görevlileri tarafından düzenlenen ... tarihli yapı tatil tutanağı ile, ... ada, ... sayılı parselin tapu kayıtlarında "iki katlı idari bina ve depo ve müştemilatı" olarak kayıtlı bulunan alanda depo olarak görünen yapının ön cephesine 10,00*40,60 metre, arka cephesine 20,00*40,60 metre sundurma yapıldığı, yan cephede 920,00 metrelik alana kapalı alan oluşturulduğu, ... ada, ... sayılı parselin arkasında bulunan ... sayılı parselin tamamına 3.439,59 m² saha betonu döküldüğü, ayrıca parselin giriş cephesine 16,10*3,30 metre kantar ve 17,00*2,50 metre kantar odası ve mescit yapıldığı tespit edilmiştir.

Dava konusu ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı ile, taşınmazlar üzerinde ruhsata ve projesine aykırı yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi ve (ç) bendi uyarınca aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri olan 251,27-TL'nin çarpımı ile bulunan para cezası ilave edilerek;

a) saha betonu için 3.439,59 m² aykırılıktan etkilenen alan ve 1/A grubu esas alınarak c/8 ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanarak 960.436,72 TL,

b) kantar binası, mescit ve kantar için 95,63 m² aykırılıktan etkilenen alan ve 2/B grubu esas alınarak c/8 ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanarak 27.953,61 TL,

c) kompakt binası ve sundurmalar için 2.016 m² aykırılıktan etkilenen alan ve 1/A grubu esas alınarak c/12. alt bendi uyarınca artırım uygulanarak 529.107,26 TL

olmak üzere toplam 1.517.497,59 TL para cezası verilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde.

Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde ise;

mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği, (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış,

(ç) bendinde ise bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kararın; "kompakt binası ve sundurmalar ile kantar binası, mescit ve kantar” imalatları için verilen 557.060,87 TL'lik para cezasına ilişkin kısmı ile ilgili olarak;

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının kararının, anılan imatlar için verilen 557.060,87 TL para cezasına ilişkin kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.

Kararın; "saha betonu” imalatı için verilen 960.436,72 TL para cezasına ilişkin kısmına gelince;

Uyuşmazlıkta.

İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda; kompakt binası ve sundurmalar ile kantar binası, mescit ve kantar” imalatlarının alanlarının ölçülmek suretiyle tespit edildiği ancak saha betonu imalatına ilişkin aykırılıktan etkilenen alan değerlendirmesinin dosyada bulunan ... sayılı parsele ilişkin tapu belgesi üzerinden yapıldığı, diğer bir ifade ile aykırılıktan etkilenen alan tespitinin ölçüme dayanmadığı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)nde yer alan Tapu ve Kadastro Bilgi sistemi (TAKBİS) üzerinden yapılan sorgulamada;

... sayılı parsele ilişkin 3402 Sayılı Kanunun 22. maddesi uyarınca yapılan yenileme sonucunda ... ada, ... parsel ve parselin yüzölçümünün 349,59 m² olduğu, yenilemenin 18/11/2020 tarihinde tapu siciline tescil edildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; davalı idare tarafından, bilirkişi raporundaki saha betonuna ilişkin yapılan tespitin ölçüme dayanmadığı, saha betonu şeklinde yapılan aykırılık taşınmazın tamamını kapsadığından tapu kayıtları üzerinden değerlendirme yapıldığının ileri sürüldüğü ve bu iddianın davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte esaslı iddia olduğu görüldüğünden, saha betonuna ilişkin aykırılıktan etkilenen alanın tespit edilmesi gerekmesine karşın, yargılamanın sonucu bakımından önemli nitelikte olan anılan hususla ilgili hukuki irdeleme ve değerlendirme yapılmadığı, saha betonuna ilişkin aykırılıktan etkilenen alanın yüzölçümüne dair yeterli inceleme ve araştırma yapılmadığı görülmüştür.

Bu durumda; uyuşmazlığa konu saha betonuna ilişkin aykırılıktan etkilenen alan yüzölçümünün açıklığa kavuşturulması suretiyle uyuşmazlığın anılan kısmı hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, eksik inceleme sonucu verilen temyize konu İdari Dava Dairesi kararının anılan kısmında hukuki isabet görülmemiştir.