Danıştay 6. Daire E.2022/6185 K.2022/7699

Davanın konusu

Kars Belediyesi sınırları içerisinde, ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması, taşınması, ayrıştırılması ve değerlendirilmesine ilişkin 29/04/2021 tarihinde yapılan imtiyaz hakkı devir ihalesi üzerine, davacı ile davalı idare arasında 08/06/2021 tarihinde imzalanan sözleşme doğrultusunda ihale tarihinden itibaren imtiyaz hakkı bedelinin davacıdan tahsil edildiğinden bahisle, davacı tarafından 01/01/2018 tarihinden itibaren atık toplama faaliyetine başlanıldığı,

ancak atık toplama faaliyetine ilişkin imtiyaz hakkı devriyle ilgili 17/04/2019 tarihine kadar herhangi bir protokol yapılmadığı ve davacı tarafından 01/01/2018-29/04/2021 tarihleri arasında ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması, taşınması,

ayrıştırılması ve değerlendirilmesi işinin yapıldığı halde herhangi bir imtiyaz hakkı bedelinin ödenmediği belirtilerek tahakkuk ettirilen imtiyaz hakkı bedelinin yasal faiziyle birlikte 15 gün içerisinde ödenmesi gerektiğine dair ... tarih ve ... sayılı Kars Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü işlemi ile Kars Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Davanın görev yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kars Belediyesi tarafından, ambalaj atıklarının geri dönüşüm tesis yeri olarak kullanılmak üzere taşınmazın (bina) kiraya verilmesine ilişkin şartname doğrultusunda 18/12/2018 tarihinde 2886 sayılı Kanuna göre ihale yapılmış, davacı ile davalı arasında iki farklı binanın davacı tarafından kullanılmasına dair kira sözleşmesi yapılmıştır.

Davalı idare ile davacı arasında, ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması ve taşınması işlemininin gerçekleştirilmesi amacıyla 17/04/2019 tarihinde protokol imzalanmıştır.

02/12/2020 tarihli İçişleri Bakanlığı Mülkiye Müfettişliği Özel Teftiş Raporunda; ambalaj atıklarının toplanması konusunda imtiyaz hakkı verildiği, ancak verilen imtiyaz hakkı karşılığında davacıdan herhangi bir bedel alınmadığı, ambalaj atıklarının toplanması konusunda imtiyaz devrinin belediye meclis kararı ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde ihale yoluyla en yüksek bedeli verecek firmaya verilmesi, davacı tarafından belediyeye ödenmesi gereken imtiyaz bedeli tutarının ilgili mahkemeye tespit davası açılmak suretiyle hesaplanması ve yasal faiziyle birlikte tahsilinin sağlanması gerektiği hususu belirtilmiştir.

"Ambalaj Atıklarının Kaynağında Ayrı Toplanması Taşınması Ayrıştırılması ve Değerlendirilmesi Sözleşme Taslağı" davacı ile davalı tarafından 08/06/2021 tarihinde imzalanmıştır.

Dava konusu işlemler ile.

"Ambalaj Atıklarının Kaynağında Ayrı Toplanması Taşınması Ayrıştırılması ve Değerlendirilmesi Sözleşme Taslağı" davacı ile davalı tarafından 08/06/2021 tarihinde imzalandığı, dava konusu işlemler ile davacı tarafından 01/01/2018-29/04/2021 tarihleri arasında ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması, taşınması, ayrıştırılması ve değerlendirilmesi işinin yapıldığı halde, herhangi bir imtiyaz hakkı bedelinin ödenmediği belirtilerek, anılan sözleşmenin imzalanmasından önceki döneme ilişkin bedelin davacıdan talep edilmesi üzerine ...

İdare Mahkemesinde açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih, E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemlerin imtiyaz sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlık olduğu, bu kapsamda açılan davanın görüm ve çözümünün 2575 Sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca Danıştay'ın görevine girdiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiş ve dosya Danıştay'a gönderilmiştir.

Kars Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısında; geçmiş döneme ilişkin olarak hesaplanan söz konusu imtiyaz hakkı bedelinin sözleşmede kararlaştırılan yıllık imtiyaz bedeline geriye dönük olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yeniden değerleme oranının uygulanması suretiyle tespit edildiği belirtilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasında idari dava türleri sayılmış ve (a) bendinde; idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davalarının; (c) bendinde ise tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların idari dava olduğu,

2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesinde tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlama görevinin Danıştay'a ait olduğu, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinde; idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ve ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki dava ve işlerden kaynaklanan uyuşmazlıkları çözümleyeceği hüküm altına alınmıştır.

2575 sayılı Danıştay Kanununun "Danıştayın Görevleri" başlıklı 23. maddesinde, "kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirir" hükmüne; 48. maddesinde, "Danıştay, (…) kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmeyi, geliş tarihinden itibaren iki ay içinde sonuçlandırmak zorundadır" hükmüne, yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 15. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde, katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmış; aynı maddenin ikinci fıkrasında, belediyenin (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetleri, Danıştay'ın görüşü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebileceği, hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; belediyelerin katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile hizmetleri Danıştay'ın görüşü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebileceği, tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz sözleşmelerinden doğan idari davaların Danıştay tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla görüleceği hükme bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; "Ambalaj Atıklarının Kaynağında Ayrı Toplanması Taşınması Ayrıştırılması ve Değerlendirilmesi Sözleşme Taslağı" davacı ile davalı tarafından 08/06/2021 tarihinde imzalandığı, dava konusu işlemler ile davacı tarafından 01/01/2018-29/04/2021 tarihleri arasında ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması, taşınması, ayrıştırılması ve değerlendirilmesi işinin yapıldığı halde, herhangi bir imtiyaz hakkı bedelinin ödenmediği belirtilerek, anılan sözleşmenin imzalanmasından önceki döneme ilişkin bedelin davacıdan talep edildiği görülmektedir.

Bu durumda; uyuşmazlığın davalı idare tarafından "Ambalaj Atıklarının Kaynağında Ayrı Toplanması Taşınması Ayrıştırılması ve Değerlendirilmesi Sözleşme Taslağı"nın imzalandığı 08/06/2021 tarihinden önceki döneme ilişkin bedelin davacıdan talep edilmesinden kaynaklandığı, diğer bir ifadeyle ortada imtiyaz sözleşmesinden doğan bir uyuşmazlığın bulunmadığı dikkate alındığında, uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından imtiyaz sözleşmesi hükümleri kapsamında tesis edilmiş bir işlemin varlığından söz edilmesine olanak bulunmadığından, bakılan uyuşmazlığın, 2575 sayılı Kanunun 24. maddesindeki Danıştayın ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakacağı davalardan olmadığı, uyuşmazlığın görüm ve çözümü görevinin, 2576 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca idare mahkemelerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.