Danıştay 6. Daire E.2022/638 K.2023/4986

2- ... VEKİLİ : Av. ... 3- ... Elektronik ve İletişim San. ve Dış. Tic.Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER : 1- ... 2- ... 3- ... 4- ... 5- ... 6- ... Belediye Başkanlığı/... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... Büyükşehir Belediye Başkanı olan davacı tarafından, İstanbul ili, Başakşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel ,... sayılı parsel, ... sayılı parsel, ... mahallesi ... sayılı parsel, ... ada ... sayılı parsel, ... ada ... sayılı parsel, ... ada ... sayılı parsel, ... ada ... sayılı parsel, Tuzla ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... ,... ,... sayılı parsellerde bulunan taşınmazların yol, park, deprem ve toplanma alanı olarak belirlenmesi yönündeki 1/5.000 nazım imar planı ve 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararında ısrar edilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; dava dosyası içeriği bilgi ve belgeler ile ara kararına verilen yanıtlardan; imar planı değişliklerinin "imar düzenlemelerine yönelik özel nitelikteki kanun" olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesinin b fıkrası ile Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi" başlıklı 33. maddesinde öngörüldüğü biçimde askıya çıkarılması suretiyle kesinleştirilmesi gerektiği, ancak söz konusu plan değişikliği ile plan paftalarının yetkili birimce henüz ilan edilmediği,

dolayısıyla idari davaya konu olabilecek ortada kesin ve davacı yönünden uygulanabilir nitelikte nazım ve uygulama imar planı değişikliğinin bulunmadığı, bu durumda, dava konusu işlemin idari davaya konu kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem niteliğinde bulunmadığından uyuşmazlığın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mahkeme kararının hüküm fıkrasında yer verilen gerekçenin 5216 sayılı Kanuna dayanarak belediye başkanı sıfatıyla açılan davalar yönünden kabul edilmesinin mümkün olmadığı, belediye meclisinin ısrar kararı ile birlikte planların kesinleştiği, bu nedenle uyuşmazlığın esası hakkında hukuki denetim yapılması gerekiği, ısrar kararıyla kesinleşen plan değişikliklerinin de kamu yararına ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinde İstanbul ili. Başakşehir ilçesi ... Mahallesi, ... ada ... parsel, ... parsel, ... parsel, ... Mahallesi ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel ile Tuzla İlçesi, ...

Mahallesi ... ada, ... , ... , ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planında ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında " yol, park, deprem ve toplanma alanı " olarak ayrılmasına karar verildiği, akabinde, 23/10/2019 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olan davacı tarafından söz konusu meclis kararının 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca tekrar görüşülmek üzere İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'ne geri yollandığı,

İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile imar planı değişikliklerinde ısrar edilerek aynen kabulüne karar verilmesi üzerine ısrar kararının iptali istemiyle de bakılamakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun, “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "İmar Planları. Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer.

Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir.

Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiş, maddeye ilişkin kanun gerekçesinde ise "Ayrıca, halkın kendisi için yapılan imar planlarının aleniyetinin sağlanması amaçlanmıştır. " şeklinde açıklama yer almıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu

'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde 'Bu Kanunun uygulanmasında;

a) Büyükşehir belediyesi: Sınırları il mülki sınırı olan ve sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan; idarî ve malî özerkliğe sahip olarak kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini,

b) Büyükşehir belediyesinin organları: Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediye encümeni ve büyükşehir belediye başkanını,

c) İlçe belediyesi: Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe belediyesini ifade eder." hükmü yer almış, "Meclis kararlarının kesinleşmesi" başlıklı 14. maddesinde; "Büyükşehir belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü belediye meclisi kararlarını, yedi gün içinde gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iade edebilir.

Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de büyükşehir belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir.

Büyükşehir belediye başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine (...)(20)

idarî yargıya başvurabilir." hükmüne yer verilmiş,maddeye ilişkin kanun gerekçesinde ise "büyükşehir belediye başkanına, gerekçesini de belirterek hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarının tekrar görüşülmesini isteme yetkisi verilmektedir. Tekrar görüşülmesi istenen kararlar, mecliste üye tam sayısının salt çoğunluğu ile tekrar kabul edildiği takdirde kesinleşmektedir. Büyükşehir belediye başkanı bu şekilde kesinleşen kararların iptali ve yürütülmesinin durdurulması için yargı mercilerine başvurabilecektir.

Getirilen sistem ile belediye başkanı ve meclis arasında bir denge kurularak, kararların meclislerde katılımcı bir anlayışla ele alınması sağlanmakta ve meclisin kilitlenmesini önleyecek tedbirler getirilmektedir" şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3194 sayılı İmar Kanununun, “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca belediye meclisince onaylanmakla yürürlüğe giren imar planlarının kesinleşmesi için bir ay süreyle askıya çıkarılmak suretiyle ilan edilmeleri gerekmektedir.

Diğer belediye işlemlerinden farklı olarak imar planları için ayrı bir kesinleşme süreci öngörüldüğü şüphesizdir.

Yukarıda bahsi geçen bu madde gerekçesine bakıldığında, imar planlarının aleniyetinin sağlanmasının amaçlandığı, böylece düzenleyici işlem niteliğindeki imar planlarından menfaati etkilenecek kişilerin bilgilendirilerek gerektiğinde itiraz ve yargı yoluna başvuru yolunun açıldığı, askı süresinin sonunda imar planlarının kesin ve yürütülebilir bir işlem haline geldiği görülmektedir.

Bu halde, imar planlarından menfaati etkilenecek kişiler, imar planlarının belediye meclisinde onaylanmasını müteakip kesinleşmesi için ilan edilmesini bekleyecek, imar planlarının ilan edilmek süretiyle kesinleşmesi üzerine doğrudan iptal davası açabileceği gibi ilan-askı süresi içerisinde imar planlarına itirazda bulunabilecek, itirazın zımnen veya cevap verilmek suretiyle reddi halinde bu işlemlere karşı süresi içerisinde idari yargıda dava açabilecektir. Aksi halde, imar planları kesinleşmeden başka bir anlatımla ilan edilmeden açılacak davalar icrai nitelikte olmayan bir işleme karşı açılan dava niteliğinde olacaktır.

İmar planlarından menfaati etkilenen kişiler için yukarıda anlatılan süreç öngörülmüştür. Ancak görülmekte olan davada, davacı işbu davayı, imar planı değişikliğinden menfaati etkilenen kişi sıfatıyla değil, Belediye Başkanı sıfatıyla açmıştır.

Belediyeler, belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organları seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişiliğine haiz kurumlar olup organları belediye meclisi, belediye encümeni ve belediye başkanından oluşmaktadır. Belediyeler Kanun tarafından kendilerine verilen görevleri yerine getirirken organları arasında ihtilaf çıkması, belediyelerin karar alma süreçlerinin tıkanması ve sonuçta hizmetlerin aksamasına neden olunması muhtemeldir. Bu sonucun ortaya çıkmaması için Kanun Koyucu tarafından 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu

'nun 14. maddesiyle önlem alınmak istenmiştir. Kanun maddesine ilişkin gerekçede de bu hususa değinilmiş ve bu maddeyle belediye başkanı ile meclis arasında bir denge kurularak, kararların meclislerde katılımcı bir anlayışla ele alınması ve meclisin kilitlenmesini önleyecek tedbirler getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

Anılan Kanun maddesinin birinci fıkrasında, büyükşehir belediye başkanının, hukuka aykırı gördüğü belediye meclis kararlarını, yedi gün içinde gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iade edebileceği; ikinci fıkrasında,yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de büyükşehir belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararların kesinleşeceği, üçüncü fıkrasında büyükşehir belediye başkanının, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine idarî yargıya başvurabileceği düzenlenmiştir.

Kanunun amacına dayanılarak yapılan değerlendirmede, büyükşehir belediye meclisinin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla alınan ısrar kararlarının, büyükşehir belediyesinin kilitlenmesini önlemek için, büyükşehir belediye başkanı sıfatı taşıyan davacılar açısından kesin ve yürütülebilir işlem niteliğine haiz olacağı ve bunun sonucu olarak anılan niteliği haiz davacılar tarafından belediye meclislerinin ısrar kararlarına karşı idari yargıda dava açabileceği, bu davanın menfaati etkilenen ilgililer açısından imar planlarının askı-ilana çıkarılmasına engel olmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının işbu davayı İstanbul Büyük Belediye Başkanı sıfatıyla İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla aldığı ısrar kararına karşı açtığı görüldüğünden dava konusu işlemin davacı açısından kesin ve yürütülebilir bir işlem niteliğine kavuştuğu sonucuna ulaşılmış olup, kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığından bahisle davanın incelenmesizin reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.