Danıştay 6. Daire E.2022/945 K.2023/6170

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait işletmede oluşan tufal atığının, çevre izin ve lisans/ geçici faaliyet belgesi olmaksızın geri dönüşüm kazanım faaliyeti yaptığı tespit edilen dava dışı firmaya verildiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi uyarınca davacıya 221.267,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kocaeli Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı idari yaptırım kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirketin atık tufalleri çevre ve izin lisans belgesi/geçici faaliyet belgesi olmayan bir işletmeye gönderdiği hususunun dosyada bulunan sevk irsaliyesi, tutanak ve mahkeme kararıyla sabit olduğu, davacının, "kesilmesi gereken cezanın ithal edenlere ilişkin 221.267-TL değil, 88.499-TL olması gerektiği, ortada herhangi bir ithalin söz konusu olmadığı" şeklindeki iddiasına itibar edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava dışı firmaya gönderilen tufalin atık değil ham madde olduğu, dosyada mevcut sevk irsaliyesinden hurda metalin bedel karşılığı satılmadığının anlaşılacağı, mevzuata aykırı olarak atık satıldığı kabul edilse dahi verilmesi gereken cezanın 221.267,00-TL değil, 88.499,00-TL olması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 29/10/2021 günlü, 31643 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi uyarınca, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığı "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği" şeklinde değiştirildiğinden, husumetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilmesine karar verilerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete ait işletmede oluşan tufal atığının, çevre izin ve lisans/ geçici faaliyet belgesi olmaksızın geri dönüşüm kazanım faaliyeti yaptığı tespit edilen dava dışı firmaya verildiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi uyarınca davacıya 221.267,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kocaeli Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı idari yaptırım kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2872 sayılı Çevre Kanununun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde.

"Atık" herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde olarak tanımlanmış, ''Kirletme Yasağı'' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında; ''Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.'' hükmüne.

İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü başlıklı 11. maddesinde "Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler...Atık geri kazanım, geri dönüşüm ve bertaraf tesislerini kurmak ve işletmek isteyen gerçek ve/veya tüzel kişiler, yönetmelikle belirlenen esaslar doğrultusunda, ürün standardı,

ürünlerinin satışa uygunluğu ve piyasadaki denetimi ile ilgili izni, ilgili kurumlardan almak kaydı ile Bakanlıktan lisans almakla yükümlüdür..." hükmüne, ''İdari Nitelikli Para Cezaları'' başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasının ''r'' bendinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde.

"Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir." hükmüne, aynı maddenin 2. fıkrasında.

"Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükmüne yer verilmiştir.

02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliğinin "Atık Üreticisinin ve Atık Sahibinin Yükümlülükleri" başlıklı 9. maddesinin (g) bendinde; "Atıkların bu yönetmelikteki esaslara ve Bakanlıkça belirlenen esaslara uygun olarak izin/çevre lisansı almış atık işleme tesislerine göndermekle yükümlüdür" hükmüne yer verilmiştir.

31/12/2019 tarih ve (2020/1) sayılı 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca verilecek idari para cezalarına ilişkin tebliğde; 1/1/2020-31/12/2020 tarihleri arasında Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendinde düzenlenen 24.000,00-TL para cezasının 88.499,00-TL olarak, ithal edenler için öngörülen 60.000,00-TL para cezasının ise 221.267,00-TL olarak uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden. İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısıyla.

19/06/2019 tarihinde dava dışı bir firmada yapılan denetim neticesinde; işletmeye atık olarak gelen tufalin elenip öğütülüp paketlenerek geri dönüşüm/geri kazanım faaliyetinin yapıldığı, buna ilişkin alım satım irsaliye ve faturanın bulunduğu, atığın davacı şirketten alındığı, denetim yapılan firmanın faaliyete ilişkin çevre izin ve lisans belgesinin/geçici faaliyet belgesinin bulunmadığı,

dava dışı firmaya Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi uyarınca para cezası uygulanmasına ve aynı Kanunun 15.maddesi uyarınca mevzuatta öngörülen önlemler ve geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar faaliyetinin durdurulmasına karar verildiği hususlarının bildirildiği ve denetim yapılan dava dışı firmaya atık temin ettiği tespit edilen davacı firmada denetim yapılmasının istendiği,

İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün anılan yazısı üzerine Kocaeli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ekiplerince davacı firmada 30/01/2020 tarihinde yapılan denetim neticesinde tesiste hurda tufal atığının İstanbul Çevre,

Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısında adı geçen dava dışı firmaya gönderildiğine dair sevk irsaliyelerinin bulunduğuna dair … tarih ve … seri numaralı tutanağın düzenlendiği ve anılan tutanağa dayanılarak davacıya 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendinde ve 31/12/2019 tarih ve (2020/1) sayılı 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca verilecek idari para cezalarına ilişkin tebliğde, Çevre Kanunu ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık ithal edenlere verilmesi öngörülen 221.267,00-TL para cezası verildiği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, davacı firma tarafından atık tufal temin edildiği tespit edilen ve İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısında adı geçen dava dışı firmaya Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğine tabi olduğu halde geçici faaliyet belgesi olmadan faaliyet gösterdiğinden bahisle,

2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi uyarınca idari para cezası verilmesine ve aynı Kanunun 15. maddesi uyarınca davacı şirketin faaliyetlerinin geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar durdurulmasına ilişkin İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile bildirilen ... tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar faaliyetin durdurulmasına ilişkin kısmının iptali, idari para cezası yönünden ise davanın reddi yolundaki ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının kaldırılarak davanın reddine dair. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın Dairemizin 16/05/2023 tarih ve E:2021/9764, K:2023/4651 sayılı kararıyla onandığı görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, her ne kadar davacıya 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendinde ve 31/12/2019 tarih ve (2020/1) sayılı 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca verilecek idari para cezalarına ilişkin tebliğde, Çevre Kanunu ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık ithal edenlere verilmesi öngörülen 221.267,00-TL para cezası verilmiş olsa da, davacının para cezası verilmesine konu eyleminin Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğine tabi olduğu halde geçici faaliyet belgesi olmadan geri dönüşüm/geri kazanım faaliyeti yürüttüğü tespit edilen dava dışı firmaya atık tufal temin etmekten ibaret olduğu, söz konusu atık tufalin ithal edildiğine dair herhangi bir bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının yukarıda açıklanan fiili nedeniyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendinde ve 31/12/2019 tarih ve (2020/1) sayılı 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca verilecek idari para cezalarına ilişkin tebliğde, Çevre Kanunu ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık ithal edenlere verilmesi öngörülen 221.267,00-TL para cezası verilmesine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.