Danıştay 6. Daire E.2022/982 K.2023/5442

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beylikdüzü ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada ruhsat ve eki projesine aykırı imalat yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca söz konusu imalatın yıkılmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı Beylikdüzü Belediye Encümeni kararı ile söz konusu encümen kararı uyarınca yıkımın davacı tarafından 7 gün içerisinde yapılmasına, aksi takdirde yıkım masraflarının %20 fazlasıyla tahsil edileceğinin bildirilmesine ilişkin ... günlü, ... sayılı Beylikdüzü Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesince verilen 10/09/2019 tarih ve E:2019/5747, K:2019/7039 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak verilen temyize konu kararda.

Mahkemenin 01/03/2021 tarihli ara kararı ile keşif ve bilirkişi yaptırılmasına karar verilmiş ise de, davacı vekili tarafından, sunulan 16/03/2021 havale tarihli dilekçe ile dava konusu yapıya ilişkin sundurmanın 2016 yılında yerinden söküldüğü ve artık projeye aykırı yapının mevcut olmadığı, fotoğraf ve video kaydı dışında dava konusu yapıyı tespite yarar kanıtın olmadığı,

diğer yandan taşınmazın da dava dışı kişiye satıldığının bildirildiği görüldüğünden, 27/04/2021 tarihli ara kararı ile keşif ve bilirkişi incelenmesi yaptırılmasına ilişkin anılan karardan rücu edilerek dosyada bulunan fotoğraf, video ve diğer belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda; tespite konu imalatın ortak alanda yapıldığı ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 21. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ruhsat gerektiren nitelikte olduğu anlaşılmakla.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca söz konusu imalatın yıkılmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı Beylikdüzü Belediye Encümeni kararı ile söz konusu encümen kararı uyarınca yıkımın davacı tarafından 7 gün içerisinde yapılmasına, aksi takdirde yıkım masraflarının %20 fazlasıyla tahsil edileceğinin bildirilmesine ilişkin ... günlü, ... sayılı Beylikdüzü Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu imalatın ortak alanda yapıldığı hususunda ihtilaf bulunmadığı; bunun için keşif ve bilirkişi inceleme yaptırılmasına gerek olmadığı, buna karşın tespite konu imalatın ortak alanda yapılmış olmasının, her durumda 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca " imalatın ruhsat gerektirdiği" sonucunu doğurmaması gerektiği; tespite konu sundurma hakkında kat malikleri genel kurulunca onay verildiği, buna ilişkin bilgi ve belgelerin dosya kapsamında ibraz edildiği, dava konusu imalatın ortak kullanım alanına tecavüz edilmeden, sadece güneş ve yağmurdan korunma amacıyla ve yapının taşıyıcı unsurunu etkilemeden inşa edildiği; bu nedenle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu imalatın basit bir sundurmanın ötesinde olduğu, taşıyıcı unsuru etkilediği, kullanım amacı ile cephe görünümü değiştirdiği ve ortak alanda yapıldığı, davacı iddiasının aksine tüm kat maliklerinin rızasının bulunmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi, kısmen kabulü ile; İdare Mahkemesi kararının Beylikdüzü Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile Beylikdüzü Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin anılan encümen kararı uyarınca yıkımın davacı tarafından 7 gün içerisinde yapılması gerektiğinin bildirilmesine ilişkin kısmının onanması; Beylikdüzü Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin yıkım masraflarının %20 fazlasıyla tahsil edileceğinin bildirilmesine ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, temyiz incelemesinin bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılması suretiyle Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Beylikdüzü ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan ... Blok'un 2. normal katında bulunan ve onaylı mimari projede ortak alan olarak gözüken alanın yaklaşık 18 m2'lik kısmına, 1 numaralı bağımsız bölüme bitişik olarak kullanılmak üzere, anılan bağımsız bölümün maliki ... tarafından sundurma yapıldığı, ... tarih ve ... cilt, ... yaprak numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmiştir.

Anılan tutanak esas alınarak, tespite konu imalatın Beylikdüzü Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkımına karar verildiği ve ... tarihli, ...sayılı Beylikdüzü Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ile, anılan encümen kararı uyarınca yıkımın davacı tarafından 7 gün içerisinde yapılması gerektiği, aksi takdirde yıkım masraflarının %20 fazlasıyla tahsil edileceğinin bildirildiği görülmektedir.

Bunun üzerine, Beylikdüzü Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile Beylikdüzü Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu İdare Mahkemesi kararının Beylikdüzü Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile Beylikdüzü Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin anılan encümen kararı uyarınca yıkımın davacı tarafından 7 gün içerisinde yapılması gerektiğinin bildirilmesine ilişkin kısmı hakkında; İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Her ne kadar davacı tarafından, ortak alanda yapıldığı konusunda ihtilaf bulunmayan sundurma niteliğindeki tespite konu yapının, basit tadilat kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, anılan yapının ortak alanda yapılmış olmasının tek başına ruhsat gerektiren imalat olması sonucunu doğurmayacağı, kaldı ki anılan yapının inşası konusunda kat malikleri kurulunca izin verildiği, belirtilen nedenlerle yapının 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca yıkımına yönelik tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmekte ise de;

dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 02/11/1985 tarih ve 18916 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Plânlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin 16. maddesinin 24. fıkrasında yer alan "Esaslı Tadilat: Yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemlerdir.

Esaslı tadil, ruhsata tabidir." hükmü uyarınca, tespite konu sundurma niteliğindeki yapının ortak alanda inşa edildiği ve anılan yapının inşası ile birlikte yapının belirtilen bölümünün kullanım amacının da değiştirildiği görüldüğünden; söz konusu imalatın ruhsata tabi olduğu noktasında duraksama bulunmamakta olup; davacının yukarıda yer verilen iddiasına belirtilen nedenlerle itibar edilmemiştir.

Temyize konu İdare Mahkemesi kararının Beylikdüzü Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile Beylikdüzü Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin anılan encümen kararı uyarınca yıkımın davacı tarafından 7 gün içerisinde yapılması gerektiğinin bildirilmesine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır. Kararın; Beylikdüzü Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin yıkım masraflarının %20 fazlasıyla tahsil edileceğinin bildirilmesine ilişkin kısmına gelince;

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde.

"Bu kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya Valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilerek inşaat derhal durdurulur, durdurma yapı tatil zaptının yapı üzerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır.

Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok 1 ay içinde yapı sahibi yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mührün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının ruhsata uygunluğu inceleme sonucunda anlaşılırsa mühür belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.

Aksi takdirde ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar hakkında uygulanacak işlemler sayılmış, ancak bu maddede ruhsatsız yapıların idare tarafından yıkılması durumunda yapılan masrafın %20 fazlasıyla ilgilisinden isteneceğine ilişkin bir hükme yer verilmediği gibi, bu Kanun'un 32. maddesinin son fıkrasında da ruhsatsız yapının belediyece yıkılması durumunda sadece belediyece yapılan masrafın yapı sahibinden tahsil edileceği belirtilmiştir.

Bu nedenle; 3194 sayılı Yasanın 32. maddesi uyarınca yıkımın belediye tarafından gerçekleştirilmesi halinde sadece yapılan masrafın yapı sahibinden istenmesi gerekirken, Beylikdüzü Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin yıkım masraflarının %20 fazlasıyla tahsil edileceğinin bildirilmesine ilişkin kısmında hukuka ve ilgili mevzuata uyarlık bulunmadığından; temyize konu İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

KARŞI OY (X)

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde yapı; karada ve suda daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanun'un 21. maddesinin 1. fıkrasında; bu Kanun'un kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddesinde belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu, 3. fıkrasında da, ancak, derz, iç ve dış sıva, boya, badana oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratların ruhsata tabi olmadığı hükme bağlanmıştır.

"Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar" başlıklı 32. maddesinde ise. "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir.

Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nda sundurmaya yönelik olarak açık bir tanım yapılmamış ise de, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 02/11/1985 tarih ve 18916 sayılı mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin "Yapı düzenine ait tanımlara" ilişkin 16/1. maddesinin birinci fıkrasının 54. bendinde ise (Ek:RG-1.6.2013-28664) sundurma; yağmurdan, güneşten ve rüzgardan korunmak için çekme mesafelerine tecavüz etmemek şartıyla binaya bitişik olarak hafif malzemeden yapılan bölme duvarları olmayan en az bir tarafı açık örtüler olarak tanımlanmış, 63. maddesinde ise;

basit tamir ve tadiller ile pergole ve benzerlerinin yapımının ruhsata tabi olmadığı düzenlenmiştir. Anılan Yönetmelik'in "Yapı düzenine ait tanımlar" başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasının 23. bendi uyarınca basit tamir ve tadil, yapılarda derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarması işlemleri olarak.

24. bendi uyarınca esaslı tadilat, yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemler olarak tanımlanmış ve esaslı tadilin ruhsata tabi olduğu düzenlenmiştir.

Anılan Yönetmelik'in "Yapı düzenine ait tanımlara" ilişkin 16/1. maddesinin birinci fıkrasının 54. bendinde ise (Ek:RG-1.6.2013-28664) sundurma; yağmurdan, güneşten ve rüzgardan korunmak için çekme mesafelerine tecavüz etmemek şartıyla binaya bitişik olarak hafif malzemeden yapılan bölme duvarları olmayan en az bir tarafı açık örtüler olarak tanımlanmış, 63. maddesinde ise; basit tamir ve tadiller ile pergole ve benzerlerinin yapımının ruhsata tabi olmadığı düzenlenmiştir.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun "Ortak yerler" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında "Ortak yerlerin konusu sözleşme ile belirtilebilir. Aşağıda yazılı yerler ve şeyler bu Kanun gereğince her halde ortak yer sayılır." hükmüne.

"Kat Maliklerinin ve Kat İrtifakı Sahiplerinin Hakları" başlıklı Üçüncü Bölümü'nün "A) Kat maliklerinin hakları" başlıklı "II - Ortak yerler üzerinde" alt başlıklı 16. maddesinde, "Kat malikleri anagayrimenkulün bütün ortak yerlerine, arsa payları oranında, ortak mülkiyet hükümlerine göre malik olurlar.

Kat malikleri ortak yerlerde kullanma hakkına sahiptirler; bu hakkın genel kömürlük, garaj, teras, çamaşırhane ve çamaşır kurutma alanları gibi yerlerdeki ölçüsü, aksine sözleşme olmadıkça, her kat malikine ait arsa payı ile oranlıdır." hükmüne.

"Anagayrimenkulün Yönetimi" başlıklı 5. Bölümü'nün "A) Genel kurul" başlıklı 27. maddesinde ise, "Anagayrimenkul, kat malikleri kurulunca yönetilir ve yönetim tarzı, kanunların emredici hükümleri saklı kalmak şartiyle, bu kurul tarafından kararlaştırılır." hükmüne yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; dava konusu işlemlerin dayanağı niteliğindeki ... tarih ve ... cilt, ... yaprak numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen imalatın, Dairemizin 10/09/2019 tarih ve E:2019/5747, K:2019/7039 sayılı kararında da belirtildiği üzere, kapalı alan oluşturmayacak şekilde güneş ve yağmurdan korunma amacına yönelik olduğu, taşıyıcı unsuru etkilemeyecek nitelikte yapıldığı görülen söz konusu imalatın yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmünde düzenlenen "sundurma" tanımına uyduğu;

buna karşın, ortak alanda yapılmış olmasının, anılan imalatın, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesi ile dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 02/11/1985 tarih ve 18916 sayılı mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin "Yapı düzenine ait tanımlar" başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasının 24. bendi uyarınca "esaslı tadilat" olarak nitelenmesi sonucunu doğurmayacağı;

bu bağlamda, tespite konu imalatın ortak alanda yapılmış olmasından kaynaklanan bir uyuşmazlığın bulunması durumunda, başka bir ifadeyle, paylı maliklerden birinin ve birkaçının ortak alanda, davacı tarafından yapıldığı iddia edilen izinsiz imalat konusunda kat malikleri genel kurulu tarafından izin verilip verilemeyeceği veya söz konusu imalatın ortak alandan kaldırılmasına yönelik iddia ve itirazlarının, ancak kat malikleri arasında 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun birlikte mülkiyeti düzenleyen 688-703 maddeleri ile 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun ilgili maddeleri ile ilgili diğer mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi suretiyle,

görevli ve yetkili adli yargı mercilerinde açılacak bir davada incelenebileceği; dolayısıyla görülmekte olan davada, imar mevzuatı uyarınca sundurma tanımına uyan ve ruhsat gerektirmediği değerlendirilen imalat hakkında, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu encümen kararında ve söz konusu encümen kararı uyarınca yıkımın davacı tarafından 7 gün içerisinde yapılmasına, aksi takdirde yıkım masraflarının %20 fazlasıyla tahsil edileceğinin bildirilmesine ilişkin Belediye Başkanlığı işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmakta olup;

davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının kısmen onanmasına ilişkin Dairemiz çoğunluk görüşüne esas yönünden, kısmen bozulmasına ilişkin Dairemiz çoğunluk görüşüne ise gerekçe yönünden katılmıyoruz.