Danıştay 6. Daire E.2023/2270 K.2023/5003

2- … Bakanlığı - ANKARA

VEKİLİ

…, Hukuk Müşaviri

MÜDAHİL (DAVALILAR YANINDA) : 1- … Teleferik A.Ş. VEKİLİ : Av. … 2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Bursa İli, Uludağ Kadıyayla- Sarıalan arasında mevcut tahsis alanı içindeki teleferik hattı ve direkleri ile terminal istasyonunun yenilenmesi ve Sarıalan ile II. Gelişim Bölgesi arasında teleferik hattı ve istasyon binası yapımı için ek alan tahsisi talebi üzerine, … günlü, … sayılı Orman ve Su İşleri Bakanlığı oluru ile Bursa Büyükşehir Belediyesine verilen ön izin ile … günlü, … sayılı kesin iznin.

Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun, Bursa-Uludağ arasında, Uludağ Milli Parkı ve I. Derece Doğal Sit Alanı içinde mevcut teleferik hattının yenilenmesi ve söz konusu sistemin Oteller II. Gelişim Bölgesine uzatılmasına ilişkin … günlü, … sayılı kararının.

Bursa Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun, Sarıalan-Oteller Bölgesi güzergahında, 12m'lik hat koridoru içinde kalan 3.375 ağaçtan, hattın döşenmesi ve işletilmesiyle ilgili teknik açıdan zorunluluk arz eden ağaçların kesiminin Orman ve Su İşleri Bakanlığı II. Bölge Müdürlüğü denetiminde Bursa Orman Bölge Müdürlüğü tarafından yapılmasının uygun olduğuna ilişkin … günlü, … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu … tarih ve … sayılı Bursa Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararının iptali, davanın dava konusu diğer işlemler yönünden reddi, davacılardan Bursa Barosu Başkanlığı yönünden ise davanın ehliyet nedeniyle reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Ondördüncü Dairesinin 20/09/2018 tarih, E:2015/4929, K:2018/5501 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak,

dava konusu 16/07/2012 tarih ve 186 sayılı Bursa Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararının iptali, dava konusu diğer işlemler yönünden ise davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının Danıştay Altıncı Dairesinin 02/06/2020 tarih ve E:2019/17291, K:2020/4569 sayılı kararıyla bozulması üzerine,

İdare Mahkemesince, bozma kararına uyularak verilen kararda, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyada mevcut bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, Uludağ milli parkında genel yayılım gösteren Göknar ağacının ulaşabileceği 40 metre boya göre etki mesafesinin 80 metre olduğu, Milli park alanında çıkan orman yangını sonrası oluşan böcek zararı etkisi ile ağaçların devrilme kırılma riskinin olduğu, ağaçların yaş ağırlığı ve bunun etkisi ile tellere/direklere çarpma riski olduğu,

40 metre bir ağacın herhangi bir teleferik direğine, kabine veya kabloya ivmeli bir şekilde çarpması durumunda büyük bir olumsuz etki oluşturacağı, rüzgarlı havalarda teleferik kabininde mahsur kalan yolcuların kurtarılmaları ve yangın tehlikesi nedeniyle oluşturulacak müdahale hattı için de koridor hattının genişliğinin asgari 12 metre olmasının önem arzettiği, bu nedenlerle topoğrafyanın zorunlu kılması, teknik ve emniyet açısından acil durumların gerektirmesi nedeniyle teleferik hattı koridorunun genişliğinin 12 metre olarak belirlendiği anlaşıldığından,

dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun kendilerine tebliğ edilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından; Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından; Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Müdahil Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. … Teleferik A.Ş. tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının, hükme esas alınan bilirkişi raporunun davacı tarafa tebliğ edilmemiş olması sebebiyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bursa İli, Uludağ Kadıyayla- Sarıalan arasında mevcut tahsis alanı içindeki teleferik hattı ve direkleri ile terminal istasyonunun yenilenmesi ve Sarıalan ile II. Gelişim Bölgesi arasında teleferik hattı ve istasyon binası yapımı için ek alan tahsisi talebi üzerine, 05/08/2008 günlü, 5 sayılı Orman ve Su İşleri Bakanlığı oluru ile Bursa Büyükşehir Belediyesine önce ön izin, ardından 06/07/2010 günlü, 20 sayılı kesin izin verilmiş.

Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … günlü, … sayılı kararı ile, Bursa-Uludağ arasında, Uludağ Milli Parkı ve I. Derece Doğal Sit Alanı içinde mevcut teleferik hattının yenilenmesi ve söz konusu sistemin Oteller II. Gelişim Bölgesine uzatılmasına karar verilmiş.

Bursa Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun … günlü, … sayılı kararı ile de Sarıalan-Oteller Bölgesi güzergahında, 12m'lik hat koridoru içinde kalan 3.375 ağaçtan, hattın döşenmesi ve işletilmesiyle ilgili teknik açıdan zorunluluk arz eden ağaçların kesiminin Orman ve Su İşleri Bakanlığı II. Bölge Müdürlüğü denetiminde Bursa Orman Bölge Müdürlüğü tarafından yapılmasının uygun olduğuna karar verilmiştir.

Bunun üzerine, belirtilen işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmü yer almakta olup, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin "Adil yargılanma hakkı" başlıklı 6. maddesinin (1) fıkrasında da, herkesin medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyuşmazlıklar konusunda bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller" başlıklı 31. maddesinde; "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygunlanır." düzenlemesine yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Bilirkişi raporunun verilmesi" başlıklı 280. maddesinde, bilirkişinin, raporunu, varsa kendisine incelenmek üzere teslim edilen şeylerle birlikte bir dizi pusulasına bağlı olarak mahkemeye vereceği, raporun verildiği tarihin rapora yazılacağı ve duruşma gününden önce birer örneğinin taraflara tebliğ edileceği.

"Bilirkişi raporuna itiraz" başlıklı 281. maddesinin 1. fıkrasında ise, tarafların, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan düzenlemeler uyarınca, Mahkemelerce esas hakkında karar verilmeden önce, bilirkişi raporunun birer örneğinin taraflara tebliğ edilmesi ve bilirkişi raporuna tarafların itiraz edebilmelerine olanak tanınması, uygulanması zorunlu bir usul kuralıdır.

Dava dosyasının ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden; Mahkemece, bozma kararı doğrultusunda yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve hükme esas alınan 27.09.2022 tarihli bilirkişi raporunun bir örneği davacı vekiline tebliğ edilmeden esas hakkında karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Mahkemece, hükme esas alınan bilirkişi raporu davacı vekiline tebliğ edilmeden ve bu suretle, davacı tarafa rapora itiraz hakkı tanınmadan, hukuki dinlenilme hakkının kısıtlanması suretiyle davanın esası hakkında karar verilmesinde usul hükümlerine ve adil yargılanma hakkına uygunluk görülmemiştir.