Danıştay 6. Daire E.2023/3982 K.2023/7512

İstemin özeti

Mülkiyeti davalı idareye ait Denizli ili, Merkezefendi ilçesi, … Mahallesi, .. ada, … parsel sayılı taşınmazın ifrazına ilişkin ... tarih, ... sayılı Denizli Büyükşehir Belediye Encümeni kararının ve anılan taşınmazı kapsayan alanda yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne ilişkin … tarih, … sayılı Denizli Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile bu planın dayanağı olan 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planlarının iptali istemiyle açılan davanın ehliyet yönünden reddi yolunda Denizli İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:.. sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ifraz işlemine ilişkin kısmının oybirliğiyle, imar planlarına ilişkin kısmının ise oyçokluğuyla ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine 17/10/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X)KARŞI OY : Davanın imar planlarına ilişkin kısmı yönünden yapılan değerlendirmede;

… Denizli İl Başkanı olan davacı tarafından, mülkiyeti davalı idareye ait Denizli ili, Merkezefendi ilçesi, … Mahallesi, .. ada, … parsel sayılı taşınmazın ifrazına ilişkin … tarih, … sayılı Denizli Büyükşehir Belediye Encümeni kararının ve anılan taşınmazı kapsayan alanda yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne ilişkin … tarih, … sayılı Denizli Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile bu planın dayanağı olan 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında, yetki, sekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar, iptal davaları olarak tanımlanmıştır.

Dolayısıyla iptal davasının gerek anılan maddede, gerekse içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek tarafı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel menfaat ilgisi kurabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü gerekmektedir.

Taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel menfaat ilişkisinin varlığı ise, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin bulunduğunun anlaşılması, dava açma ehliyeti için yeterli sayılmaktadır.

Ayrıca, iptal davaları ile idari işlemlerin hukuka uygun olup olmadığının saptanmasına, hukukun üstünlüğünün sağlanmasına, böylece de idarenin hukuka bağlılığının belirlenmesine, sonuçta hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilebilmesine olanak sağlandığından, bu davalarda menfaat ilişkisinin bu amaç doğrultusunda da yorumlanması gerekmektedir.

Öte yandan, çevrenin, tarihi ve kültürel değerlerin korunması ve imar uygulamaları gibi kamu yararını yakından ilgilendiren konularda, belde veya semt sakini sıfatıyla açılan davalarda, dava açma ehliyetinin daha geniş yorumlanmak suretiyle belirlenmesi gerektiğine ilişkin Danıştay kararları yerleşik içtihat niteliği kazanmıştır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu 1/25.000 ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planları ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısım yönünden; imar planı değişikliklerine konu taşınmazın yer aldığı "Çakmak Mahallesi" sınırları içerisinde davacının maliki olduğu taşınmaz bulunmamakta, ayrıca davacı aynı mahalle sınırları içerisinde ikamet etmemekte ise de davacı tarafından; plan değişikliklerinin kamu yararı amacı taşımadığı,

dava konusu idari işlem ile gecekondu önleme bölgesi toplu ve ucuz konut alanı olarak ilan edilen ve hayata geçirilmeye başlanmış olan alanın ilan edilmiş kazanılmış hak niteliği teşkil ettiği, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın değerinin artmış olmasından kaynaklı olarak kamu yararı amacı taşımaksızın konut alanına dönüştürüldüğü,

dava konusu imar plan değişikliğinin dava konusu alan ve çevresindeki donatı alanlarının dengesini olumsuz yönde etkilediği yolunda ileri sürülen iddialar ile açılmış olan bu davada, dava konusu imar planlarının kamu yararını yakından ilgilendirdiğinin ve davacının anılan hususlara ilişkin dava açma ehliyeti bulunduğunun kabulü gerekmektedir.