Danıştay 6. Daire E.2023/4116 K.2025/1681

Dava konusu istem: Edremit Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli ilave + uygulama imar planında davacıya ait Van ili, Edremit ilçesi, ...Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmından geçirilen yol ve kavşak alanının kaldırılması istemiyle yapılan 17/03/2020 tarihli başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Edremit Belediyesi Meclis kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ve dava dosyasında yer alan diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu Van ili, Edremit ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanın1/5000 ölçeli nazım imar planında "seyrek yoğunluklu meskun konut alanı (50 kişi/ha altında)" fonksiyonunda kaldığı, 1/1000 ölçekli ilave+revizyon uygulama imar planında da üst ölçekli plan fonksiyon ve kullanım kararlarına uygun olarak “Kısmen, TAKS:0.15, KAKS:0.30 yapılaşma koşulları ile konut alanı, kısmen 7 metrelik imar yolu fonksiyonunda kaldığı,

bu kapsamda belirlenen 7 metrelik yolun mevzuat uyarınca üst ölçekli imar planında gösterimi zorunlu yollardan olmadığı gibi yol alanında kalan kısım için konut alanında belirlenen kısım için erişilebilirlik ve ulaşım aksı açısından zorunlu olduğu, üst ölçekli plana aykırılık teşkil etmediği, bu kapsamda dava konusu planının plan bütünlüğü ve kademelenmesine, kamu yararı ve şehircilik ilke ve planlama esaslarına uygun olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararda.

Mahkemece mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında düzenlenen bilirkişi raporunda plan kapsamında yol alanı kullanımı kararının planlama esaslarına uygun olup olmadığı hususunda yeterli değerlendirme yapılmadığı, taşınmazdan geçirilen 7 metre en kesitli imar yolunun, bölgede bulunan diğer taşınmazlar için gerekli olup olmadığı, anılan yolun erişilebilirliği ve etkin bir şekilde kullanılabilirliği ile plan içindeki konumunun uygun bir şekilde belirlenip belirlenmediğinin tespiti için istenilen ek bilirkişi raporu ve dava dosyasında bulunan diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde;

bölgenin doğusundan geçirilen 10 metrelik taşıt yolunun bir ring yaparak ilkokul ve park alanının önünden geçen batıdaki 7 metrelik yaya yolunun da 10 metrelik araç yoluna çevirilmesi ile sağlıklı bir araç sürkülasyonu sağlanabileceği, davaya konu taşınmazdan geçirilen 7 metrelik imar yolunun bölgenin kuzeyinde bulunan kamusal alanlara erişilebilirliği sağlamakta yetersiz kalacağı, mevcut kadastral durum dikkate alınmadan, yeni yapı adalarının oluşturulmasının davacının parselini kullanılamaz hale getirdiği, taşınmaz için getirilen 7 metrelik yolun kamusal alanlara erişimde yetersiz kaldığı,

taşınmaz üzerinden geçen yolun kamusal alanlara erişilebilirliği dikkate alınmadan belirlendiği anlaşıldığından davanın reddi yolundaki istinaf konusu Mahkeme kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Van ili, Edremit ilçesi, ... Mah. ... ada ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Edremit Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Van Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanarak askıya çıkarılan 1/1000 ölçekli ilave + uygulama imar planına uyuşmazlık konusu taşınmaz "kısmen, TAKS:0.15, KAKS:0.30 yapılaşma koşulları ile konut alanı, kismen 7 metrelik imar yolu, kısmen de kavşak" olarak belirlenmiştir.

Taşınmazın müşterek maliki olan davacı tarafından, 1/5000 ölçekli nazım imar planında seyrek yoğunluklu konut alanında bulunan ve 1/1000 ölçekli ilave + uygulama imar planı ile kısmen konut alanı, kismen 7 metrelik imar yolu, kısmen de kavşak olarak belirlen taşınmaza getirilen yol ve kavşak fonksiyonlarının düzenlenmesi istemiyle yapılan 17/03/2020 tarihli başvurunun, ... tarih ve ... sayılı Edremit Belediyesi Meclis kararı ile reddi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde.

Nazım İmar Planı, varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, Uygulama İmar Planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun "Planlama Kademeleri" başlıklı 6. maddesinde; planların kapsadıkları alan ve amaçları açısından "Bölge Planları" ve "İmar Planları", imar planlarının ise "Nazım İmar Planları" ve "Uygulama İmar Planlan" olarak hazırlanacağı hükme bağlanmış, 8/b maddesinde; imar planlarının nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği ve mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı ve belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girecekleri düzenlemesine yer verilmiştir.

14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde; "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." hükmüne, "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde; her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış; "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında; "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:

a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.

b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.

c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.

ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.

d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının, nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir. Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde yer verilen düzenlemelere göre, taşıt yolu olan 10 metre üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekirken daha dar en kesitli olan yaya yollarının (7,00 metrelik) ise üst ölçekli nazım imar planında yer almadan da 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesi mümkündür.

1/1000 ölçekli ilave + uygulama imar planı ile davacıya ait, Van ili, Edremit ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmından geçirilen 7 metre en kesitli yol ve kavşak alanının kaldırılması istemiyle Edremit Belediye Başkanlığına yapılan başvurunun sayılı Edremit Belediyesi Meclis kararı ile reddi üzerine açılan davada, idare mahkemesince verilen davanın reddi yolundaki kararın;

istinaf dairesince alınan bilirkişi ek raporunda belirtilen taşınmazdan geçirilen 7 metrelik imar yolunun bölgenin kuzeyinde bulunan kamusal alanlara erişilebilirliği sağlamakta yetersiz kalacağı, mevcut kadastral durum dikkate alınmadan, yeni yapı adalarının oluşturulmasının davacının parselini kullanılamaz hale getirdiği yönündeki tespit ve değerledirme doğrultusunda istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.

Danıştay Altıncı Dairesinin yerleşik içtihatlarına göre, taşıt yolu olan 10 metre ve üzerindeki en kesitli yolların ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösterecek olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alması gerekmektedir. Her ne kadar idare mahkemesince dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında öngörülen 7 metre en kesitli yolun mevcut ihtiyaca cevap vermediği gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ise de, 10 metre en kesitli taşıt yollarının üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planında da gösterilmesi gerektiğinden anılan gerekçe ile verilen iptal kararı dayanak nazım imar planına ve planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık oluşturmaktadır.

Bu itibarla, istinaf isteminin kabulü ile davanın reddi yolundaki mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.