Danıştay 6. Daire E.2023/4437 K.2024/60

İstemin özeti

İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde ikamet eden davacı tarafından, 20.02.2022 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Ataşehir ilçesi, …Mahallesi ve … Çevresi Nazım İmar Planının iptali istemiyle açılan davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ: Davacının, uyuşmazlığa konu nazım imar planını kapsayan alana yürüme mesafesinde yaşadığı, dava konusu imar planı değişikliğinden belde sakini sıfatıyla doğrudan etkilediği, bölgenin ihtiyaçları dikkate alınmadan ve şehircilik ilkelerine aykırı bir plan hazırlandığı, planın nüfus artışına ve trafik yoğunluğuna sebebiyet verdiği,

hava kirliliğine yol açtığı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına aykırı olduğu ileri sürülerek açtığı bu davanın düzenleyici işlem niteliğinde bulunan imar planına karşı kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin bulunduğundan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki temyize konu. Bölge İdare Mahkemesi.

İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

… Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine 09/01/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY (X): Dava, İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, … Mahallesi, …Sokak, No:… adresinde ikamet eden davacı tarafından, 20.02.2022 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Ataşehir ilçesi, … Mahallesi ve …Çevresi Nazım İmar Planının iptali istemiyle açılmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin hukuk devleti olduğu belirtilmekte olup, hukuk devletinin öğesi olan, idarece tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluğu ve sonuçta idarenin hukuka bağlılığının yargısal denetimi, iptal davaları yoluyla sağlanmaktadır.

İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesi için ön koşullardan olan "dava açma ehliyeti" iptal davasına konu kararın niteliğine göre idari yargı yerince değerlendirilmektedir.

İptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaatin kişisel ve meşru olması için hukuki bir durumdan ortaya çıkması gerekir. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.

İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan biri olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin buna bağlı olarak olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir.

Anayasanın Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler arasında yer verdiği "Çevrenin korunması" hususu, hem herkes için "sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını", hem de "çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek " ödevini tüm vatandaşlar için "hak ve ödev" olarak düzenlenmiş bulunmaktadır.

Bu bağlamda esasen çevre ve kültür varlıklarının korunması, kişilerin sağlıklı bir çevrede yaşamalarının sağlanması için idareye başvuruda bulunulması gerçek kişilerin hak ve ödevlerindendir.

Nitekim çevre ve kültürel değerlerin korunması amacıyla kamu yararını yakından ilgilendiren konularda Danıştay içtihatlarıyla belde sakini olmak dava açmak için yeterli görülmüştür.

Davacının, uyuşmazlığa konu nazım imar planını kapsayan alana yürüme mesafesinde yaşadığı, dava konusu imar planı değişikliğinden belde sakini sıfatıyla doğrudan etkilediği, bölgenin ihtiyaçları dikkate alınmadan ve şehircilik ilkelerine aykırı bir plan hazırlandığı, planın nüfus artışına ve trafik yoğunluğuna sebebiyet verdiği, hava kirliliğine yol açtığı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına aykırı olduğu ileri sürülerek açılan bu davada düzenleyici işlem niteliğinde bulunan imar planına karşı kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.