Danıştay 6. Daire E.2023/5341 K.2024/8083

Dava konusu istem: İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsata aykırı imalatlar yapıldığının tespitine ilişkin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... cilt/yaprak numaralı yapı tatil tutanağının ve bu tutanağa istinaden aynı Kanun'un 42. maddesi uyarınca 11.602.916,84-TL imar para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ataşehir Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu encümen kararında davalı idare tarafından aykırılıklara ilişkin alanın yapı sınıfının 4.sınıf B grubu olarak belirlendiği, ancak ruhsatsız olarak yapıldığı tespit edilen katlı otopark ve tek katlı kafeterya alanının 3. Sınıf A Grubu (okul ve mahalle spor tesisleri, katlı garajlar, ticari amaçlı binalar 3 kata kadar 3 kat dahil vb.) yapı sınıfına girdiği,

bilirkişi raporunda tespit edilen yapı sınıfı farklılığının 3194 sayılı Kanun'unun 42. maddesinin 2.fıkrasının (a) bendi uyarınca belirlenen temel cezayı, temel ceza üzerinden hesaplanan anılan kanunun (c) ve (ç) bendi uyarınca yapılan artırımları etkileyen nitelikte olduğu dikkate alındığında, hatalı yapı sınıfı ve grubu üzerinden aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca verilen para cezasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle encümen kararının iptaline, dava konusu yapı tatil tutanağı yönünden ise, ruhsatsız olarak yapılan imalatların, somut ve ayrıntıya yer verilerek,

yapının nitelik ve ölçüleri belirli, açık, anlaşılır şekilde ortaya konulan usulüne uygun yapı tatil tutanağı düzenlendiği, yapılan imalatların yapı niteliğine haiz olduğu, bu yapılarla ilgili ruhsat alınmadığı, bu sebeple yapının fiili durumunun tespit edilerek inşai faaliyetin tatiline dair dava konusu yapı tatil tutanağında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle yapı tatil tutanağına ilişkin işlem yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Taraflarca yapılan istinaf başvuruları üzerine İdari Dava Dairesince verilen kararda; ana yapının 4. sınıf B grubu olduğu, ana yapıyla bağlantılı olan uyuşmazlığa konu imalatların yapı sınıfı ve grubunun da ana yapının sınıf ve grubu üzerinden belirlenmesi gerektiği hususu dikkate alındığında, bu şekilde hesaplanan temel para cezası ve temel para cezasına (c) bendinin koşulları mevcut olan 5.,

10. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanması ile bu şekilde hesaplanan tutara (ç) bendi uyarınca hesaplanan tutarın ilave edilmesi suretiyle verilen para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca ... tarih ve ... cilt numaralı yapı tatil tutanağı yönünden davanın reddine ilişkin kısmına karşı yapılan davacı istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile anılan mahkeme kararının dava konusu ... tarih ve ... sayılı encümen kararının iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına,

dava konusu ... tarih ve ... sayılı encümen kararı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyize konu kararın para cezasına ilişkin kısmının bozulması, yapı tatil tutanağı yönünden ise onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul İli, Ataşehir İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsata aykırı olarak 2 katlı otopark ve açık havuza hizmet eden büfe yapıldığının tespitine ilişkin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... cilt/yaprak numaralı yapı tatil tutanağının ve bu tutanağa istinaden aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca 11.602.916,84-TL imar para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ataşehir Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının, 3194 sayılı Kanununun 32. maddesi uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... cilt/yaprak numaralı yapı tatil tutanağı yönünden;

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının yapı tatil tutanağına ilişkin kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.

Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı sayılı Ataşehir Belediye Encümeni kararı yönünden yapılan incelemede ise;

Anayasanın “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” kenar başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsidir.” hükmü yer almaktadır. Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılmamasıdır. Başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulmamasıdır. Anayasanın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.

3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 1. fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında;

ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış,

anılan fıkranın devamında temel ceza miktarının hesaplanmasına ve cezaya uygulanacak artırımların belirlenmesine ilişkin esaslar hükme bağlanmıştır.

Cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesine göre verilecek olan para cezasının ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı fiilen yapan ya da yaptıran kişi adına, bir başka ifade ile yapı sahibi adına verilmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirikişi incelemesi sonucu düzenlenen 18/07/2022 tarihli bilirkişi raporunda, hava fotoğrafları incelendiğinde uyuşmazlığa konu imalatların 2010 yılında da mevcut olduğunun tespit edildiği; davacı tarafından temyiz aşamasında dosyaya sunulan 12/07/2024 tarihli ek beyan dilekçesi ekinde sunduğu belgelerden, imar kirliliğine neden olmak suçlamasıyla davacı şirket çalışanları hakkında açılan kamu davasında, davacı şirketin 2020 tarihinde satın aldığı taşınmaz üzerindeki uyuşmazlığa konu yapıların satın alma tarihinden önce de mevcut olduğu, suçun davacı şirket çalışanları tarafından işlenmediği gerekçesiyle ... Asliye Hukuk Mahkemesince E:..., K:... sayılı beraat kararı verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; uyuşmazlığa konu yapıların yapılmasından sorumlu olmayan davacıya cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki temyize konu İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında da hukuki isabet görülmemiştir.