Danıştay 6. Daire E.2023/6799 K.2025/221

Dava konusu istem: Antalya İli, Manavgat İlçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel ve ... ada, ... ve ... parsel, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarda ruhsatsız olarak inşai faaliyetlerde bulunulduğundan bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32 ve 42. maddeleri uyarınca, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlardaki ruhsatsız uygulamaların yıktırılmasına ve davacıya 1.540.614,60-TL idari para cezası verilmesine yönelik Manavgat Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ... sayılı kararının;

... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlardaki ruhsatsız uygulamaların yıktırılmasına ve davacıya 1.506.378,72-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Manavgat Belediye Encümeni'nin ... tarih ... sayılı kararının ve son olarak 2418 ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlardaki ruhsatsız uygulamaların yıktırılmasına ve davacıya 616.254.84-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli, ... sayılı kararlarının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... kararda. Antalya İli, Manavgat İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel, ... ada, ... ve ... parsel, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarda ruhsata aykırı uygulamaların yerinde mevcut olduğu, yapı niteliği taşıdığı, inşaat ruhsatına tabii olarak yapılaşma gerektirdiği, ruhsat alma gerekliliğini ortadan kaldıran istisnai bir durumun olmadığı hususlarının ...

İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesine dayanılarak verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla ortaya konulduğu, dolayısıyla dava konusu işlemlerin mevzuata aykırı uygulamaların yıktırılmasına yönelik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; yine aynı bilirkişi raporuna dayanılarak yapı tatil zaptında belirlenen aykırılıkların yerinde mevcut olduğu, yapı sınıf ve grubu ile artırım kriterlerinin mevzuata uygun olarak belirlendiği,

arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan ve toplam para cezasına ilave edilecek para cezası miktarına ilişkin hükmün de işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunduğu, dolayısıyla dava konusu belediye encümeni kararlarının ruhsata aykırı uygulamalar sebebiyle idari para cezası verilmesine ilişkin kısımlarında da hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Antalya İli, Manavgat İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve .. parsel, ... ada, ... ve ... parsel, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarda ruhsatsız olarak inşai faaliyetlerde bulunulduğu davalı idare tarafından sırasıyla ... tarihli, ... cilt, ..., ... ve ... sayfa numaralı yapı tatil tutanaklarıyla tespit edilmiştir. Söz konusu tespitlere dayanılarak, Manavgat Belediye Encümeni'nin ... tarihli, ..., ... ve ... sayılı kararlarıyla belirtilen taşınmazlardaki mevzuata aykırı yapıların yıktırılmasına ve davacıya idari para cezası verilmesine karar verilmiştir. Bunun üzerine, anılan belediye encümen kararlarının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasında, ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı;

fıkranın (a) bendinde, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılacağı düzenlenmiştir.

Aynı fıkranın (c) bendinde artırım sebepleri sayılmış; (ç) bendinde ise, bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının diğer bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği,

bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Konya Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu belediye encümen kararlarının mevzuata aykırı imalatların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıktırılması ve aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (c) bentleri uyarınca davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin bölümleri yönünden istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmında; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.

Kararın, encümen kararlarının, idari para cezalarına, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca ilave yapılmasına ilişkin bölümleri yönünden istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmına gelince;

Hukuk devletinin temel unsurlarından birini oluşturan belirlilik ilkesine göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir.

İdarenin de kanunlarla kendisine tanınan yetkileri kullanırken belirlilik ilkesine uygun olarak hareket etmesi; bu doğrultuda, idarece (ç) bendi uyarınca verilen idari para cezalarının, ilgili Kanun maddesini ve cezanın tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılık giderilerek yapının mevzuata uygun hale getirilmesi durumunda bu bent uyarınca ilave edilen cezanın tahsil edilmeyeceği yönündeki uyarıyı içermesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu belediye encümen kararlarının idari para cezasına ilişkin bölümlerinin İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinin uygulanmasına yönelik kısımlarında, söz konusu bent numarasına ve bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceğine ilişkin ikinci cümlesine yer verilmediği gibi; gerek işlemlerin ve gerekse bu işlemlerin davacıya tebliğine ilişkin üst yazının hiçbir yerinde de böyle bir uyarıya yer verilmediği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, belirlilik ilkesine aykırı surette, idari para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceğine ilişkin uyarıyı içermeksizin tesis edilen dava konusu işlemlerin anılan bendin uygulanmasına ilişkin kısımlarında ve davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının söz konusu bendin uygulanmasına ilişkin kısımlarında isabet görülmemiştir.