Danıştay 6. Daire E.2023/7579 K.2024/7827

Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yapılan kontrolde ne zaman ve kim tarafından yapıldığı bilinmeyen "..." olduğu tespit edilen yapıların bulunduğundan bahisle 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. ve 18.maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere yapının mühürlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra nolu yapı tatil tutanağının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:......, K:... sayılı kararında; dava konusu taşınmazda bulunan römorkun trafik tescile kayıtlı olduğu, tekerlekli fakat çekicisiz olarak park halinde olduğu, aracın zemin ile bağlantılısının (su, elektrik, kanalizasyon gibi) bulunduğuna dair davalı idarece herhangi bir tespitin yapı tatil tutanağında ortaya konulmadığı, dosyada yer alan fotoğraflarda anılan aracın, bir otomobilin veya başka bir taşıtın arkasına takılarak seyahat amacıyla kullanılabilen bir araç olduğu dava konusu taşınmaz üzerinde bağlı olacağı taşıttan ayrılmış bağımsız halde kullanılıyor olmasının römorku araç niteliğinden çıkarmadığı,

römorkun zemine herhangi bir şekilde bağlı olmayıp, temelinin bulunmaması trafiğe kayıtlı tekerlekli, taşınabilir, yani müteharrik nitelikte olması ve karayoluna çıkması gibi özellikleri sebebiyle, 3194 sayılı Kanunun 5. maddesindeki yapı tanımına uymadığından hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti:İdari Dava Dairesince verilen kararda, uyuşmazlık konusu taşınmazda davacı tarafından yapı ruhsatı olmaksızın birden fazla yapı inşa edildiğinin davalı idare ilgili teknik personelince tespit edildiği, yapı niteliği taşıdığı ve yapı ruhsatı olmaksızın inşa edilmesine olanak bulunmadığı açık olan imalatların usulüne uygun biçimde düzenlenen 03/06/2022 tarihli yapı tatil zaptı ile mühürlendiği, her ne kadar uyuşmazlık konusu imalatların karavan mahiyetinde bulunduğu ve trafik siciline römork olarak kayıtlı oldukları ileri sürülmüş ise de;

dosya kapsamında mevcut resimlerden söz konusu imalatların inşa edilen ilavelerle konut niteliği kazandığı, römork vasfını yitirdiği, fiilen römork olarak kullanılmadıkları gibi bu amaçla kullanılmalarına olanak vermeyecek biçimde tadil edildikleri anlaşıldığından dava konusu işlemlerin hukuki incelemesinin taraf iddiaları çerçevesinde incelenmesi ve maddi olayın tüm unsurları ile aydınlatılması suretiyle yargısal incelemesinin yapılmasının gerekmesi nedeniyle istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... pafta,... parsel sayılı taşınmazda yapılan denetimde düzenlenen ... tarih ve ... sıra numaralı yapı tatil tutanağı ile "söz konusu yerde yapılan mahallen kontrolde CBS sistemi 2017 halihazır uydu fotoğraflarından da görülen krokide A, B, C, D, E, F, G, H, I ve J ile gösterilen ne zaman ve kim tarafından yapıldığı bilinmeyen yapıların olduğu, ayrıca yeni olarak ölçüleri verildiği gibi tınyhouse (karavan) koyduğu" ... tarih ve ... sayılı yapı tatil zaptı ile tutanak altına alınması üzerine 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. ve 18. maddesine istinaden işlem yapılmak üzere mühürlenmesine ilişkin... tarih ve ... sıra nolu yapı tatil tutanağının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı Kanunun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 4. fıkrasında. "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu halde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması halinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir.

İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." düzenlemesine, aynı maddenin 5. fıkrasında.

"Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesince yapılan istinaf incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılması ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yolunda karar verilebilecek haller Kanunda tahdidi şekilde sayılmıştır.

Buna göre idare mahkemesinin ilk inceleme sonucunda verdiği kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı görüldüğü haller ile davaya görevsiz veya yetkisiz mahkemece yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hakim tarafından bakıldığının tespit edildiği hallerde ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.

Buna karşılık görevli ve yetkili idare mahkemesince işin esası hakkında verilen kararın bölge idare mahkemesince hukuka uygun bulunmadığı hallerde, idare mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verildikten sonra işin esası hakkında bölge idare mahkemesince yeniden inceleme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiği açıktır.

Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince dava konusu taşınmaz üzerinde "... ..." olduğundan bahisle 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. ve 18. maddesine istinaden işlem yapılmak üzere mühürlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra nolu yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılan davada işin esasının incelendiği ve römorku zemine herhangi bir şekilde bağlı olmayıp, temelinin bulunmaması ve trafiğe kayıtlı tekerlekli bir taşıt olması nedeniyle taşınabilir, yani müteharrik nitelikte olması ve karayoluna çıkması gibi özellikleri sebebiyle, 3194 sayılı Kanunun 5. maddesindeki yapı tanımına uymadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, diğer bir ifade ile İdare Mahkemesi kararının dayandığı gerekçenin işin esasına yönelik bir gerekçe olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince yapılan istinaf incelemesi sonucunda İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı bulunması halinde, istinaf başvurusunun kabulüne, anılan kararın kaldırılmasına ve işin esası hakkında Bölge İdare Mahkemesince yeniden bir karar verilmesi gerekmekte iken, dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesi yolunda verilen kararda yargılama usulü kurallarına uyarlık bulunmamaktadır.