Danıştay 6. Daire E.2023/7951 K.2024/6133

İstemin konusu

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11.12.2017 tarih ve E:2015/3111. K:2017/4205 sayılı bozma kararına uyularak davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, onanmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 20/06/2023 tarih ve E:2022/8499, K:2023/6303 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Mardin ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin yapı ruhsatı verilmesine dair... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağını oluşturan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylanmasına ilişkin (mülga) Mardin Belediye Meclisinin ... tarih ve... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu alana ilişkin "turistik tesis alanı" kullanımının hem 1/5000 ölçekli nazım imar planına hem de 1/1000 ölçekli uygulama imar planına işlendiği, ancak davacı tarafından bu planlardan 1/5000 ölçekli nazım imar planına karşı dava açılmadığı, bakılan davada yalnızca yapı ruhsatı verilmesine dair işlemin ve dayanak teşkil eden 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dava konusu edildiği,

öte yandan, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında davacının mülkiyet hakkı iddia ettiği taşınmazının "turistik tesis alanı" kullanımında kaldığı, bu plan kararının üst ölçekli plan olan nazım imar planından geldiği, üst ölçekli plana da dava açılmadığı hususu dikkate alındığında, üst ölçekli plana uygun olarak hazırlanıp onanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile mevcut planlar esas alınarak tesis edilen davaya konu yapı ruhsatında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davacının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, temyiz aşamasında ileri sürdüğü iddiaların değerlendirilmediği ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Düzeltilmesi istenen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesine uymadığı, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Dava konusu taşınmazın mülkiyetinin çekişmeli olduğu dava sırasında mülkiyet ihtilafının sona erdiği ...Asliye Hukuk Mahkemesinin E: ... K: ...sayılı kararı ile uyuşmazlık konusu taşınmaz hakkında davacı tarafından açılan tapu iptal ve tescil davasının açılmamış sayılmasına karar verildiği anılan kararın Yargıtay tarafından 22.03.2021 tarihinde onanarak kesinleştiği davacının malik sıfatı kalmadığından dava açma ehliyetinin bulunmadığı idare mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararının sonucu itıbarıyla yerinde olduğu, karar düzeltme isteminin kabulü ile anılan gerekçe ile idare mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 20/06/2023 tarih ve E:2022/8499, K:2023/6303 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlık konusu taşınmazın davacı vakfın mülkiyetinde olmasına rağmen kadastro uygulamaları sırasında Maliye Hazinesi adına kayıt altına alındığı iddiasıyla tapu iptali ve tescili istemi ile davacı vakıf tarafından ...Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... esasına kayıtlı davanın açıldığı; bu davada parsel üzerinde ihtiyati tedbir uygulanarak "satılamaz, devredilemez" şerhinin konulduğu, ...Asliye Hukuk Mahkemesinin... günlü, E:... K:... sayılı kararı ile.

14/04/2014 günlü duruşmada eksik harcın tamamlanmaması sebebi ile dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, ardından Hukuk Muhakemeleri Kanununun 150. maddesinin 5. fıkrası maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırıldığı, 14/04/2014 gününden başlayarak üç ay içinde harcı tamamlanmayan davanın 15/07/2014 günü itibariyla açılmamış sayılmasına karar verildiği ancak bu kararın Yargıtay...Hukuk Dairesi'nin ... günlü, E:...

K:... sayılı kararıyla bozulduğu anılan dava devam ederken Mardin Belediyesi tarafından ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında otel kullanımına ayrıldığı ve plana uygun olarak yapı ruhsatı verildiğinin anlaşılması üzerine davacı ...

Vakfı tarafından Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davadan da bahsedilerek mülkiyet hukuku kapsamında Maliye Hazinesi adına kayıt altına alınan taşınmazın farklı bir kullanım için planlanarak yapı ruhsatı verilmesine ilişkin ... tarihli,... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağını oluşturan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylanmasına ilişkin (mülga) Mardin Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinde idari yargı yerlerine verilen dilekçelerin,a) Görev ve yetki,b) İdari merci,c) Ehliyet,d) İdari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup, olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet,g) 3 ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği belirtilmiştir. Yine 2577 sayılı İdari Yargılama Usulu Kanununun 2. maddesinin (a) bendinde iptal davaları; idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda, dava konusu işlemle davacı arasında kurulan makul, meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır.

Menfaatin kişisel ve meşru olması için hukuki bir durumdan ortaya çıkması gerekir. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.

İdare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazın malikinin Maliye Hazinesi olduğu davacı tarafından açılan tapu iptali ve tescil davasında Yargıtay ...Hukuk Dairesinin ... günlü, E:... K:...sayılı bozma kararına uyularak ...Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... K:...sayılı kararı ile davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği anılan kararın Yargıtay ...Hukuk Dairesinin... tarihli E:..., ... sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği, dolayısıyla dava konusu taşınmaz ile davacının mülkiyet ilişkisinin kalmadığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu işlemler, niteliği itibarıyla mülkiyet hakkının kullanımına yönelik olup, anılan taşınmazda malik sıfatı bulunmayan davacının mülkiyet ilişkisinden doğan menfaatlerini korumak amacıyla dava konusu imar planına ve yapı ruhsatına karşı dava açtığı, imar planlarının ve yapı ruhsatının hukuka uygunluk denetimi noktasında belde sakini sıfatıyla hareket etmediği anlaşıldığından davacının dava konusu işlemin iptalini istemesinde hukuken korunması gereken bir menfaati bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, yukarıda açıklanan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğinden davanın reddine dair idare mahkemesi kararında sonucu itıbarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.