Danıştay 6. Daire E.2023/8317 K.2024/7096

Dava konusu istem: İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz hakkında ''...vaki şikayet üzerine yerinde yapılan kontrolde doğal zeminin bozularak bitki örtüsünün tahrip edildiği tespit edilmiştir...'' şeklinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar Müdürlüğü teknik elemanları tarafından 29/09/2021 tarihinde düzenlenen tespit tutanağının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; dava konusu edilen ve iptali istenen işlemin hazırlık işlemi niteliğinde olduğu, davacının hukuki durumunu değiştirir şekilde kesin ve yürütülebilir işlem mahiyetinde olmadığı, bu yönleri ile dava konusu edilen işlemin icrai mahiyet taşımadığı gerekçesiyle davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığından incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmaz hakkında ''...vaki şikayet üzerine yerinde yapılan kontrolde doğal zeminin bozularak bitki örtüsünün tahrip edildiği tespit edilmiştir...'' şeklinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar Müdürlüğü teknik elemanları tarafından 29/09/2021 tarihinde düzenlenen tespit tutanağının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2960 sayılı Boğaziçi Kanununun "Ceza Hükümleri" başlıklı 18. maddesinde. "Boğaziçi Alanında inşaat ruhsatı alınmadan yapılan yapıların tamamı, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılan yapıların aykırı kısım ve bölümleri, bu Kanunun 13 üncü maddesine göre yıktırılmakla beraber, yapı sahipleri, fenni mesulleri ve müteahhitleri bir aydan altı aya kadar hapis ve 200.000 liradan 500.000 liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.

Bu fiillerin tekrar edilmesi halinde söz konusu kimselere verilecek cezalar 1/3'ünden az olmamak üzere üç katına kadar artırılır. Fenni mesullere ayrıca bir yıla kadar meslekten men cezası verilir.

İmar mevzuatına ve bu Kanuna aykırı ruhsat verenler, verilmesine müsaade edenler, bu Kanunla verilen görevleri ve bu görevleri belirtilen süre içinde yapmayanlar veya görevini kötüye kullananlar fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Boğaziçi Alanında tarihi ve doğal güzelliklerin yoğunlaştığı kıyı, sahil şeridi ve öngörünüm bölgesinde doğal yapıyı tahrip eden veya niteliğini bozanların fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde iki aydan bir yıla kadar hapis ve 200.000 liradan 500.000 liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca, bu filleri işleyenler, doğal yapıyı en geç bir yıl içinde aslına uygun hale getirmekten sorumludurlar.

Aksi halde doğal yapı Boğaziçi İmar Müdürlüğünce, masrafları iki katı ile failden ve mal sahibinden müteselsilen tahsil edilerek aslına uygun hale getirilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari makam veya mercilerin, idare hukukuna özgü usul ve kurallar çerçevesinde tek yanlı olarak tesis ettiği, kesin ve yürütülmesi zorunlu, ilgililerin hukuki durumlarında değişiklikler meydana getiren ya da var olan bir hukuki durumu değiştiren, kaldıran veya yeni bir hukuki durum ortaya koyan idare işlevine ilişkin tasarrufları, idari işlem olarak adlandırılmaktadır

Bir idari işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem olabilmesi için, başka bir makamın onayına ihtiyaç duymadan yürürlüğe giren ve ilgililerin hukukunda etki ve sonuç doğuran nitelikte olması gereklidir.

Uyuşmazlıkta; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar Müdürlüğü yetkilileri tarafından tanzim edilen 29/09/2021 tarihli tespit tutanağında, yalnızca doğal zeminin bozularak bitki örtüsünün tahrip edildiği tespitine yer verilmiş ise de, anılan kanun maddesinde doğal yapıyı tahrip edenler hakkında doğrudan doğruya bir takım hukuki sonuçların hüküm altına alındığı dikkate alındığında, dava konusu işlemin ilgilinin hukukunda etki ve sonuç doğuran, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda; uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken davanın incelenmeksizin reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.