Danıştay 6. Daire E.2023/8436 K.2025/1842

Dava konusu istem: Konya ili, Ilgın ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin eski haline dönüştürülmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Ilgın Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; plan açıklama raporunda dava konusu plan değişiklikleri açısından bilimsel ve teknik gerekçelere yer verilmediği, açıklama raporunda alanda bir kültürel tesis alanının belirlendiğinin ifade edildiği ancak, söz konusu ibarenin belirsizlik oluşturduğu, bir donatı alanı olarak kültürel tesis alanı mı yoksa söz konusu yerin meydan yapılması sebebiyle sosyalleşmenin sağlanacağı hususunun belirsiz olduğu,

netice itibarıyla anılan yere kültürel tesis alanından kasıt olarak bir binanın mı yapılacağı, şayet yapılacaksa nereye yapılacağı hususlarının belli olmadığı (nitekim yapı ruhsatı verilen yerlere kültürel tesis binası olarak belediye lokali yapılması durumunda lejantın değişmesi durumunda olduğu gibi), imar planı değişikliğine ilişkin açıklama raporu ile plan paftalarının uyumsuz olduğu, uyuşmazlık konusu imar planı tadilatının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı anlaşıldığından,

plan tadilatının eski haline dönüştürülmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, taşınmazların güncel durumu, şehrin ve kamunun ihtiyaçları dikkate alınmadan, sadece davacının menfaatlerine göre inceleme yapıldığı, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Konya ili, Ilgın ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin yapıldığı, ticaret alanı kullanımında bulunan davacının taşınmazında bir fonksiyon değişikliği olmadığı, ancak davacı tarafından yapılan başvuruyla, imar planı değişikliği ile daha önce var olan 20 metrelik yolun genişliğinin şehircilik ilkelerine aykırı olarak 7 metreye düşürüldüğü, yeşil alanların kaldırıldığı ileri sürülerek alanda eski duruma dönülmesi yönündeki talebin Ilgın Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 14. maddesinde de, dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanununun "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinni işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan şeklinde, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler.

Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.

Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesi için ön koşullardan olan "dava açma ehliyeti" iptal davasına konu kararın niteliğine göre idari yargı yerince değerlendirilmektedir.

Her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, iptal davalarında dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisinin varlığı aranmaktadır. Her uyuşmazlıkta davacının menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır. İptal davası açılabilmesi için aranan söz konusu menfaat ilişkisinin kişisel, meşru ve güncel olması, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir.

İlgililerin plan değişikliği koşullarının oluştuğunu öne sürerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca taşınmazları ile ilgili olarak mülkiyet hakkı kapsamında her zaman plan değişikliği isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu istemlerinin reddine ilişkin işlem ile birlikte imar planına karşı dava açabilecekleri açıktır.

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, mülkiyetinde bulunan ... ada, ... sayılı parsele ilişkin herhangi bir talepte bulunmadığı, taşınmazın çevresinden bulunan alana yönelik olarak yapılan imar planı tadilatlarının şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olmadığı ileri sürülerek, alandaki planlanmanın eski haline döndürülmesi için 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında imar planı değişikliği istemiyle idareye başvurulduğu, anılan başvurunun davalı idarece reddi üzerine bakılan davanın açıldığı görülmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, menfaat ihlalinin tespitinde ilgilinin idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisinin kurulması gerektiği açık olup; imar planı değişikliğini ancak ilgililerin kendi mülkiyetlerinde bulunan taşınmazlara ilişkin olarak talep edebileceği dikkate alındığında, davacının mülkiyeti kendisine ait olmayan uyuşmazlığa konu alan için belirlenen fonksiyonların değiştirilmesinde meşru ve kişisel bir menfaat ihlalinin söz konusu olamayacağı açıktır. Bu durumda plan değişikliği talebinin reddine ilişkin işlem yönünden davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim, Danıştay Altıncı Dairesinin 02/04/2019 tarih ve E:2014/3074, K:2019/1998 sayılı ve 02/04/2019 tarih ve E:2014/10484, K:2019/1997 sayılı kararları da bu yöndedir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.