Danıştay 6. Daire E.2024/2017 K.2025/2162

Dava konusu istem: Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... Kentsel Dönüşüm Gelişim Proje Alanı kapsamında kalan ... ada ... parsel ve ... ada ... parsele yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... ada ... sayılı ve ... ada ... sayılı parseller arasındaki yolun kaldırılmasına, karşılığında ... ada ... sayılı parselin kuzey ucundaki bir kısmının yeşil alana dönüştürülmesine ve parsellerin “serbest” olan kat yüksekliğinin 32 kat olarak belirlenmesine yönelik yapılan uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin, alan bütününden bağımsız olarak iki parsel bazında ve parçacıl olarak yapıldığı, plan kararlarını gerekçelendiren araştırma ve analizlerin, ilgili kurum ve kuruluş görüşlerinin bulunmadığı,

plan değişikliğine esas jeolojik-jeoteknik etüt raporunun hazırlanmadığı, güncel halihazır harita üzerinde hazırlanmadığı, mevcut planla bütünleştirilmediği ve uyumunun belirtilmediği, kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporu ve analizinin bulunmadığı, değişikliğin üst ölçekli nazım imar planı ile kurgulanan ulaşım sistemini bozucu nitelikte olduğu,

taşınmazlar arasındaki yolun kaldırılmasıyla artan ada uzunluğunun ulaşım, erişim, dolaşım ve yer altı altyapı düzenlemelerinde güçlük oluşturacağı, planla ve imar uygulamasıyla kamunun kullanımına kazandırılmış yolun (teknik altyapı kullanımının) kaldırılmasının herhangi bir teknik zorunluluktan kaynaklanmadığı,

toplu yapılaşmayı ve ortak mekan kullanımını teşvik etmek, mimari bütünlüğü ve estetiği sağlamak şeklindeki plan değişikliği gerekçesinin mevcut parsel büyüklükleri ile de sağlanabileceği, meri mevzuatta yol için eşdeğer zorunluluğu bulunmadığından yeşil alan ayrılmasının ancak nüfus artışıyla açıklanabileceği, bu hususun plan açıklama raporunda açıklığa kavuşturulmadığı,

kaldırılan yola karşılık parselde yeşil alan ayrılmış olmasının ise tek başına yolun kaldırılmasına gerekçe oluşturmayacağı, bu yönleriyle uygulama imar planı değişikliğinin planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu kararına uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda.

2013 yılında gerçekleştirilen planlama işlemleriyle dava konusu parsellerin kullanım kararlarının ve yapılaşma koşullarının belirlendiği, bu planlama kararlarının kesinleştiği, dava konusu planlama kararıyla ise söz konusu parsellerin 14.02.2020 tarihli ve 7221 sayılı Kanunun 6. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanunun 8. maddesine eklenen hüküm gereği kat yüksekliğinin belirlendiği, bunun yanında parseller arasından geçen 10 metrelik yolun kaldırılıp konut alanına katıldığı, kaldırılan yol alanı kadar bir alanın (1.109,87 metrekare) ... ada ... sayılı parselin kuzeyinde park alanı olarak ayrıldığı,

dolayısıyla dava konusu planlama işleminin kat yüksekliği belirleme ve kullanım kararındaki değişiklik yönleriyle ayrı ayrı ayrı irdelenmesi gerektiği; alanda geçerli olan ana 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının (2013 yılında onaylanan) kesinleştiği ve yasal dava açma süresi içerisinde dava açma yoluna gidilmediğinden işbu davada söz konusu planların incelenmesine hukuken imkan bulunmadığı, planlama alanında sınırsız kat yüksekliği belirlemelerinin, önce 35 kata dönüştürüldüğü, sonrasında dava konusu işlemle yüksekliğin 32 kata indirildiği,

35 kat olarak belirmeye yönelik önceki belediye meclisi kararının iptali istemiyle açılan davaların (...

İdare Mahkemesi E:...-...) reddine ilişkin kararlara karşı yapılan istinaf başvurularının Dairelerince reddedildiği, yapılan değişikliğin yapı ve nüfus yoğunluğunda artışa yol açacak herhangi bir değişiklik içermediği, bilirkişi raporunda yer alan görseller ve dosyada yer alan diğer bilgi ve belgelerden plan değişikliği ile yükseklik belirlemesinin alanda mevcut teşekküller ve silüet ile uyumlu olduğu anlaşıldığından,

kat yüksekliğinin, 3194 sayılı Kanun'un 8. maddesine 7221 sayılı Kanun'un 6. maddesiyle eklenen yasal düzenleme uyarınca mevcut teşekküller ve alanın silüeti gözetilerek sınırlandırılmasına dair dava konusu işlemde planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve kamu yararı yönlerinden hukuka aykırılık bulunmadığı; dava konusu planlama kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planında herhangi bir değişikliğe gidilmeden iki parsel arasından geçen 10 metrelik yaya ve servis yolunun kaldırılıp konut kullanımına katıldığı, söz konusu yol kullanımının 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeye devam edildiği,

öte yandan kaldırılan yol kullanımı kadar bir alanın park alanı olarak ayrıldığı; sosyal ve teknik altyapı alanlarını artırıcı küçük alan gerektiren fonksiyonların nazım imar planında değişiklik yapılmasına gerek olmaksızın uygulama imar planıyla ayrılabilmesine olanak tanındığı, dava konusu uygulama imar planı değişikliğiyle, yeşil alan (sosyal altyapı alanı) niteliğindeki park kullanımının getirildiği, değişikliğin sosyal altyapı alanlarını artırıcı bir niteliği haiz olduğu, ayrıca getirilen bu kullanımın küçük alan gerektiren bir fonksiyon olduğu,

bu nedenlerle getirilen park kullanımı için ayrıca nazım imar planında değişiklik yapılmasına gerek olmadığı, sonuç olarak dava konusu uygulama imar planı değişikliğinde park kullanımı yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı; yol kullanımı her ne kadar ilgili tanımları içeren mevzuat hükmünde teknik altyapı alanı olarak sayılmamış ise de,

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin ekinde yer alan standartlara ilişkin tabloda "Teknik Altyapı (Yol ve Otopark Hariç)" denilmek suretiyle yol kullanımının teknik altyapı alanı olduğu ortaya konulduğu ancak tabloya göre teknik altyapı alanı kabul edilen yol ve otopark kullanımlarının ayrılması gereken standart sosyal ve teknik altyapı alanı hesabına dahil edilmemesi gerektiği, 1000 metrekare civarında ana aks niteliğinde olmayan bir yol kullanımının kaldırılmasının,

söz konusu kullanımın sosyal ve teknik altyapı standardı hesabına dahil olmaması nedeniyle sosyal ve teknik altyapı alanları için öngörülen standartı azaltıcı bir plan değişikliği olmadığı, kaldırılan yol alanı kadar bir alanın da planlama işlemiyle park alanı olarak ayrılmasıyla aslında yapılan değişikliğin sosyal altyapı alanlarını artırıcı bir niteliğe büründüğü, bu nedenlerle kaldırılan 10 metrelik yol kullanımı için ayrıca nazım imar planında değişiklik yapılmasına gerek olmadığı, kaldırılan 10 metrelik yaya ve servis yolunun ana aks niteliğinde olmadığı,

kısa mesafeli iki parsel arası bir uzunluğa tekabül eden söz konusu yolun kaldırılmasının ulaşım ve dolaşım sistemine olumsuz bir etkisinin bulunmayacağı, yolun kaldırılıp iki parselin birleşmesiyle ve konut kullanımı yerine planlama alanına da hizmet edecek bir yeşil alan kullanımı kazandırılmasıyla alandaki yapılaşmanın daha sağlıklı hale getirildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde planlamada bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

... Kooperatifi tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesinde bulunan yaklaşık 2.2 hektar büyüklüğündeki ... ada ... sayılı ve ... ada ... sayılı parsellerin (yeni ... ada ... parsel) 1/25000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planında Planlı Yapılaşması Tamamlanmamış Konut Alanı kullanımında kaldığı, söz konusu parsellerin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla "...

Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" olarak belirlendiği, sonrasında Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında değişikliğe gidildiği, ayrıca Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onaylandığı, bu kapsamda kentsel dönüşümün plana işlendiği ve parsellere E:1.50 ve Hmax:serbest yapılaşma koşulları belirlendiği, ayrıca iki parselin arasından geçen 10 metrelik bir yolun öngörüldüğü, bahse konu planlama işlemlerine karşı herhangi bir dava açılmadığı,

ardından Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla dava konusu parsellerin mevzuat gereği yüksekliklerinin belirlenmesi yoluna gidildiği, bu kapsamda söz konusu parsellerin yüksekliğinin 35 kat olarak belirlendiği, dava konusu Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişikliğe gidilerek parsellerin yüksekliğinin 32 kat olarak belirlendiği, ayrıca parseller arasında geçen 10 metrelik yolun kaldırıldığı ve konut alanına katıldığı,

kaldırılan yol alanı kadar bir alanın (1.109,87 metrekare) ... ada ... sayıl parselin kuzeyinde park alanı olarak ayrıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan;

uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:

a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.

b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.

c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.

ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.

d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kat yüksekliği belirleme yönünden:

Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ...

Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanında kat yüksekliğinin belirlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliğinin onaylanmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile planlama alanındaki ruhsatların dayanağı olan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle açılan davanın Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000

ölçekli nazım imar planı ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden süre aşımı nedeniyle reddine, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı yönünden esastan reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:...

K:... sayılı kararı, Dairemizin 03/03/2025 tarihli, E:2023/8045, K:2025/1084 sayılı kararı ile onanmıştır.

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, kat yüksekliği belirleme yönünden usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. ... ada ... sayılı ve ... ada ... sayılı parseller arasındaki 10 metrelik yolun kaldırılmasına yönelik:

Yukarıda yer verilen hüküm uyarınca, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının, nazım imar planına uygun yapılması gerekmektedir.

10 metre ve üzerindeki genişlikte olan taşıt yollarının genişliği ve niteliği itibarıyla ulaşım sistemlerinin ve ulaşım problemlerinin çözümünün belirlenmesi açısından 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında öngörülmesi gerekmektedir. Danıştay Altıncı Dairesinin yerleşmiş içtihadı da bu yöndedir.

Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında ... ada ... sayılı ve ... ada ... sayılı parseller arasında 10 metrelik yol öngörüldüğü, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde bu yola yer verildiği ancak dava konusu Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişikliğe gidilerek anılan parseller arasında geçen 10 metrelik yolun kaldırıldığı, bu haliyle dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yapılan değişikliğin üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planına aykırı hale geldiği açıktır.

Bu durumda, dava konusu Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yapılan değişikliğin parseller arasında geçen 10 metrelik yolun kaldırılıp konut alanına katılmasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu haliyle, dava konusu işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun kabulüne kararın kaldırılmasına davanın reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının 10 metrelik yolun kaldırılıp konut alanına katılmasına ilişkin kısmı yönünden isabet bulunmamaktadır.