Danıştay 6. Daire E.2024/3323 K.2025/1042

Dava konusu istem: İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel (yeni ... ada, ... parsel) sayılı taşınmaz üzerinde 2981 sayılı Kanunun 10/c maddesi uyarınca yapılan parselasyon işlemi sonucunda ana parsel maliki lehine ipotek tesis edilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Karşıyaka Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde 2981 sayılı Kanun uyarınca yapılan ıslah imar planı uygulaması sonucu dava dışı ...'e ait eski ... ada, ... parseldeki 248 m2 hisseden düzenleme ortaklık payı (DOP) alındıktan sonra kalan 243 m² alan için ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın (yeni ... ada ... parsel) tamamının müstakil olarak ...' e tahsis edildiği ve eski malik ... adına ipotek tesis edildiği, dolayısıyla fazla miktarda imar parseli tahsisi yapılmadığından, davacının paydaşı olduğu taşınmazın geldisine ipotek konulmasına ilişkin işlemin hukuki dayanağının olmadığı sonucuna ulaşılarak dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlığa konu taşınmazın özel parselasyon planına dayalı olarak üçüncü kişilere paylı şekilde satıldığı, ancak yol olarak belirlenip fiilen de kullanılan kısımların tapuda terkininin yapılması gerekirken ana parsel maliki üzerinde bırakıldığı, yola terk edilmeyen bu kısımlar için ana parsel maliki lehine ipotek tesis edilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşıldığından bu gerekçenin de eklenmesi suretiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdari işlemin ilgilisi tarafından öğrenilmesi tarihinden itibaren yasal dava açma süresi içinde dava açılması gerekirken bu süre geçtikten çok sonra açılan davada süre aşımı bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu edilen işlemin kendisine tebliğ edilmediği, ipoteğin içeriği ve anlamı hususunda bilgilendirilmediği, bu sebeple işin esasına yönelik kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda dava dışı ...'e ait 248 m2'lik hissenin 5 m2 DOP kesildikten sonra kalan 243 m2'nin, ... ada ... parselde müstakil olarak dağıtımı yapılmış, anılan parselde kendisine hisse verilmeyen eski malik ... adına 29 m2'lik kısım için... tarihli, ... yevmiye sayılı işlem ile ipotek tesis edilmiş, daha sonra alanda 3194 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca kabul edilen parselasyon sonucu bu hisse karşılığında ... ada ... parsel sayılı taşınmazda hisse tahsis edildiği ve sonrasında bu taşınmazın 11,72 m2'lik kısmının 30.12.2013 tarihinde satış yoluyla davacı adına tescil edilmesi ile birlikte tapu siciline eski malik lehine olan ipoteğin de aktarıldığı anlaşılmıştır.

Bunun üzerine dava konusu taşınmaz üzerinde eski malik lehine ipotek tesis edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle 12.12.2022 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 7.maddesinde, "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür." ve 11. maddesinde, "İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava süresi, kamu düzeni ile ilgili olup, hak düşürücü nitelik taşır. Nitekim, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; davanın süresinde açılmadığının tespiti halinde esasa girilmeden süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verileceği öngörülmüştür. (Madde14/3-e ve 15/1-b). Ayrıca, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunun yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiği de vurgulanmıştır. (Madde14/6).

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerine... tarihli, ... yevmiye sayılı işlem ile ıslah imar planına göre yapılan parselasyon işlemi sonucu ipotek tesis edildiği, ipotek işlemi tesis edildikten sonra 30.12.2013 tarihli satış işlemi sonucu taşınmaza malik olan davacı tarafından, taşınmazın tapu kaydı üzerine eski malik lehine konulan ipotek işleminin iptali istemiyle 12.12.2022 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmış ise de, dava konusu edilen ipotek konulmasına ilişkin parselasyon işleminden,

davacının en geç taşınmazı satın aldığı 30.12.2013 tarihi itibarıyla haberdar olduğunun kabulü gerektiği, bu tarihi izleyen günden itibaren 60 günlük yasal süre içinde doğrudan ya da 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca başvuruda bulunarak sonucuna göre kalan dava açma süresi içinde dava açması gerekirken, bu sürelerin geçirildikten sonra 12.12.2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının inceleme olanağı bulunmadığı sonuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline dair Mahkeme Kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçe eklenmek suretiyle reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.