Danıştay 6. Daire E.2024/3798 K.2025/2109

Dava konusu istem: İstanbul ili, Çatalca ilçesi, ... Bucağı, ... Köyü, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 2981 sayılı Kanunun 10/c maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin Mülga Gürpınar Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı işleminin ve dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, uyuşmazlıkta; söz konusu parselasyonun dayanağı olan uygulama imar planına ait planlama sürecinin irdelenmesini mümkün kılan bilgi ve belgelerin bulunmadığı, gerek parselin bulunduğu alanın ilçe sınırlarının değiştirilmesi ve farklı bir ilçeye bağlanmış olması, gerekse planın eski tarihli olması nedenleri ile idarelerde söz konusu planla ilgili yeterli bilgi ve belge sunamadıklarının ara kararı cevaplarında belirtildiği,

yine uygulama imar planı ve bu planın dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planınına ilişkin bilgi ve belgelerin talep edilmesine rağmen söz konusu planların veri arşivinde bulunmadığının bildirildiği, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile ilgili olarak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkileri kapsamlı bir biçimde ele alınarak, plan değişikliğinde kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığı,

1/1000 ölçekli uygulama imar planının üst ölçekli planlara uygunluğu, üst ölçekli planda değişiklik yapılıp yapılmadığı ve dava konusu alanda imar planı değişikliğini zorunlu kılacak nitelikte ihtiyacının bulunup bulunmadığı hususlarının incelenemediği, bu durumun idarenin kusurundan kaynaklandığı ve davacıya bu hususla ilgili külfet yüklenemeyeceği dikkate alınarak, dava konusu uygulama imar planında ve bu plana dayanarak yapılan parselasyon işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, İstanbul ili, Çatalca ilçesi, ... Bucağı, ... Köyü, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 2981 sayılı Kanunun 10/c maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin Mülga Gürpınar Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı işleminin ve dayanağı Mülga Gürpınar Belediye Başkanlığı tarafından 19/11/1991 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Uyuşmazlık tarihinde yürürlükteki haliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Arazi ve arsa düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde: "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.

Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.

Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.

Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır. Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır." hükmüne yer verilmiştir.

2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un 10. maddesinin (c) fıkrasında.

“İmar mevzuatına aykırı bina yapılmış hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyona dayalı arazilerde imar adası veya parseli olabilecek büyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa ve arazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden ada veya parsellere ayırmaya, yapıları yeniden doğan imar ada veya parseli içinde kalanları yapı sahiplerine,

yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre vermeye bunlar adına tescil ettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanların hisselerine 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tesbit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni İpotek tesis edilerek Tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye ve valiliklerin re'sen yetkili oldukları hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin amacı, işlevi ve teknik uygulama şekli ile 2981 sayılı Kanun'un 10/c maddesinin amacı, işlevi ve teknik uygulama şekli çok farklıdır. 18. madde uygulamasında imar planlarına uygun yapılaşmaya elverişli arsa üretmek amaçlanırken 2981 sayılı Kanun'un 10/c maddesinde amaçlanan düzensiz ve hisseli oluşan taşınmazlar üzerindeki yapılaşmaları mümkün olduğu kadar düzene sokmak ve müstakil parseller oluşturarak maliklerine tahsis etmektir. Bu sebeple, 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesine göre yapılan parselasyon işleminin uygulama imar planına dayanması gerekmekte iken 2981 sayılı Kanun'un 10/c maddesi uyarınca yapılan parselasyon işleminde ise düzenlemenin ıslah imar planına dayanması gerekmektedir.

Başka bir anlatımla, 3194 sayılı Yasa kurallarına göre hazırlanmış uygulama imar planına dayalı olarak, 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesi uyarınca parselasyon işlemi gerçekleştirilmesine, 2981 sayılı Yasa kapsamında bulunan ve ıslah uygulama imar planına konu edilen alanda ise 3194 sayılı Yasanın 18. maddesinin uygulanmasına hukuken olanak bulunmamaktadır.

Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince yerinde yapılan keşif, bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi ve ek bilirkişi raporunda, dava konusu ... tarihli, ... sayılı Gürpınar Belediye Encümeninin kararı ile onaylanan parselasyon işleminin 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesi uyarınca yapıldığı, bu parselasyon işleminin dayanağının 19/11/1991 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı olduğu, bu plana ilişkin yalnızca plan paftasının bulunduğu, bu imar planının dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin herhangi bir bilgi, belgenin dosya kapsamında bulunmadığının davalı idarece ara karara cevaben bildirildiği,

Mahkeme tarafından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının incelenemediği, bu durumun idarenin kusurundan kaynaklandığı ve davacıya bu hususla ilgili külfet yüklenemeyeceğinden dava konusu uygulama imar planında ve bu plana dayanarak yapılan parselasyon işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de öncelikle dava konusu parselasyon işleminin hangi imar planı dayanak alınarak yapıldığının açık, tutarlı ve kesin olarak tespit edilerek söz konusu planın incelemesi, parselasyon işleminin dayanağı plana uygun olup olmadığı,

yukarıda aktarılan mevzuat kapsamında işlemlerin hukuka uygun olarak tesis edilip edilmediğinin incelenmesi suretiyle yeniden karar verilmesi gerekmektedir.

Yapılacak inceleme sonucunda, dava konusu parselasyon işleminin 2981 sayılı Kanunun 10/c maddesi uyarınca yapıldığı, dayanak olarak gösterilen planın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı olduğunun anlaşılması halinde, yukarıda aktarılan yasa hükümlerinden ve yapılan açıklamadan anlaşılacağı üzere 1/1000 ölçekli uygulama imar planının bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca parselasyon işlemi yapılması gerektiği, 2981 sayılı Yasa'nın 10/c maddesi uyarınca parselasyon yapılmasının mümkün olmadığı hususunun göz önünde bulundurulacağı tabiidir.